Skip to main content

Full text of "Omnia opera Mancinelli"

See other formats


Digitized by the Internet Archive 

in 2011 with funding from 

University of Toronto 



http://www.archive.org/details/omniaoperamancinOOmanc 



OMNIA OPER.A MANCINELLI. 



•% 



Pcc Ant. Mandnenum« 

9 

Ekgantfi: Porrus» 

Lau-Vallenfis Uma« 

Rhctortcen ad hercnnltim cttc Ciccronls* 

Rhctoricesad hcrcnntuni Commentariolus* 

Domfcli Pailadit Sorani Carmen. 

e. 

Mos Cyntct laudanduscrat co^Ic^ docentfst 

Omnta dilcipulos fub brcuitate fuos* 
Nec minus a cun^is decoratur laudibus lllc< 

Qui trogi longum g brc c f cclt opos^ 
Et tibi florc datur laudt fubiiiTc laborem 

[n liui fumma fcrtiliiatc plum 
Sic Manclnelli breuitas cclebranda doccndt» 

Cum pateant thuhls qua: latucre diu» 




"^M&?»:f«^r 




Ant*Mandncllus amicorum filUs» 

• 
I Atini Sermonis Elegandam cupietes quas fadt unQ^^ 
Iquodc^ uerbuni pure 8c apcrtc dici ftudlofi adolefcen 
jtes Vnde melius g hic haudrc pofi3tls:haud facilc rc 
Iperif. [taqp hortari:oi are^urgereqp et pccptore unadc 
Dctis ut die qu6(g^ epicome hsnc uobis in litterarb la 
f. do legat exponant Interpretentur * Quod fi qui rciia 
ent»5tud!um ipH impenditc /lllof^ ttellri profedius inufdos crcditet 
noftriqp inimf cos laborif at^ ex.illis cile:qui contra ueritatem claufis o 
coIisubi^IafranuNam dicent aliquicpltomchanclegi dcbere mi^ 
nfmc«Quod MandnellUsLaurcntii documeta corrupit^Cum alitcr 
at^ illc docuerlt In cpitome legaf ♦ Ad ea:u tl laurcntii longlora prece 
ptacum hisbrcuioribusconferanfirefpondcaf.Sieenim tnrpicicfan 
Mancincllus fidus in Epicome fccipcor . In qtsa fane ad hutvordinem 
rcdlgcnda menfibus gttuor non iinclabore ingenti 5ct^dio amicoru 
gratia uUroelaboraui Jugafiqdcm nulladetre<^o:dum ffudiofisepu^ 
bi prodeiTc ualea, Qna de re qu iecuqp obrcuriora henf magna exptc 
clariiTima reddam:quod in multis ctiam fcd haeten^«Decreui ac«n,ia 
cinar lingu^ marla nauigantib^ latencia faxa maximamc]^ fcopuloru 
partemcueIlere:ideoqpnon folum Trrremcsuctumbaianae cymba: 
per altum citiiTimc nauigabunt«5cribo adit rudibus:q? mulci qui didl 
ccrc nunq alios docent qcf nefciunt.Opus ergo fis docedl ratio qua:^ 
dam &c ula fimplex facilis lata breuis aperta:dccliuir potiufq accliuis# 
Illud prstercanoicitc^Scripto^ nemincm licct optimfi Maiignitatis 
dcntes uariare poiTc, Multf cnim ad fingendum paraci benefa(^a con^ 
ufciis et Iaccrar:dc quos reuereri dcberct accufant : digni qui celenso 
Cupplicio affidanf ♦ Verum ego malignoi? nihll pcndcns latratus ab 
inceptofcribcnditenorcnondetcrrcbonErunteniiiilcones qui mea 
quantuIacUqpfcrlptaaduerruscancsdcfcndant. Ciulppc,nullu5> tam 
fuperisinuidiorus:quinab al!quofoucatur»VaIctc, Datu} Veneiiis 
Idibus Mwrcys.M.ccccIxxxxifu 







taurcnti vaUcnfis EpffonisetPorrofquc Efeganti« 
pcr A nt,MancinclInm Vellternum atnlcoru filiis* 

B:cnm duab^ }iquidis:6(: cum, ! . qoado fi t confbnls 
adiungi proct ut ab Iegct8«i ab legatis ab iittcrls ab rc 

f;c:ab re:ab [oue* \bs uero cum tiot abs te:abs ritoi 
ntcrdum cum qui:ut Tcrcatrus* Abs cjuiuis homl>' 
;nc bcncficjura accipere gratum cft»Hcc lau»Tu uc>> 
ro dc ab leglto limam nodram 

AbdicareeftcxpeIIcrcabonisfirifi:duu!uitpf,Exhc 

rcdare uero poft mortcifed abdicare e grauf ust q? et in fc cx heredita# 
tcm cotinet^ Ablgere (ignificat ab loco fugarc at^ expellerc: lit abt/ 
gc mufcas a facic mea fcribctis^Qii Jbol fitt^mlfcr placib^aucs afalga 
Itcm abigcoucs capras afellos abhortls ab uiuctisa prails. 
Abigerc quo^ figriificat furto tollerc nq^ etlam latrocihio. Qi|fntl> 
iianus Adhuc tranfcutfum abadti pccorum gregcs fub hoc titulo dc 
fendcbantur^Vndc Abactorcsuocantur pccuariorum anfmalifi ftt 
rcs latruncuIInr.Hos quidam Abrgcos uocant. Vlpian^ iiiqult ♦ Aa 
igci autem propric hi habeatur qui pecora dc pafcuis ucl exarmctt^ 
rubtrahunt:&c quod ammodo dcprcaantur:dcablgendi ftudiumtqua 
fi artcm excrccnnequos dc armentls ucl oucs dc gregibus adduccti^' 
tcs.Carterumliqulsouesoberrantemuclequo«in folltudic rclicftos 
abduxcrit:non cft Abigcns:fcd fur potius*dc Ciaudlusait^ 
Qtjantitas dllcernit furem ab ablgeo: nam qui una fuem furrlpucrle 
fK fur coerccbltur:qui grcgcm ut abigcus^Hic furcm ab abigeo fcpa 
rauutfupcrlorfccir. 

Abhorrep ab hac rc:ldcm cft quod pcrg alienus fum ab hacrc^fcm^ 
perqucpoftuIathuiufmodiablatiuu*Exhorrco autem hancrcm:idc 
eft quod expauefco:nec un§ iungitur ablatf uo: fcd adtiuo duntaxac 
HecLau.Tu uerolegito limam noftram* 
Abft^Qcntia a Continentia ita difFertq^ abftincntia iufticia eft.Conti 
ficntia ucro illa qua: Intcr uirtuces quarta numeratur gus cadem di 
dftur.Temperantia 6:modeftiaeftcnim hsccquuauoluptatib^ noa» 
continemus»AbftinentlaquumabftlncmusabaIienfsnullliumatfc 
rcnrcsinihil culplam eriplcntes.Non rung tamen indiffcrcnter po^^ 
nuntunVcruinutfcntio Contlnentigepotcrlsdarcnomcn abftino» 
cix : pQtiufg c diuerfo Jilud enim fpecialius uidctur: hoc generalius: 
quarc rite contincntia uocatuc abfcincntia* 

a U. 



Acca^picalamftatem dictmusaccarpicladem ucc rpi damnflt accas 
pi iniuriamtaeca^pi contumclia : accacpi rcpuirumtaccepl uu tnus:q d 
nungfcreahcerdicimusnonludmuinopcrpcffus fumunlnus Sed 
ferefcmperaccxpinifi raorepoctico^utapud Ouidi^4ib.fcdo mct. 
INullam paaercrcpuIfam.Et Ciccro quum dixit* indomu mulripii 
catam ho nortbus non fold rcpulfam rctu lic: fed et ignominiam &( ca 
lamlcacemtmlnimc concra hoc prcceptum fecit« 
Accepctiatio uide fcro tibi acccpcum* 

Accerfoueiacce[roucr6<^proeoaduocandfi ucluoco* Tercnclus 
in and.Ob(!ctricem accctfo* 

Accipio &cfumodtffcrfir*Vndequodam loco Valcrtusn^ax^quude 
Caronc ccnforino loqutf qui enfcm dc mcdiis hoRibus rcccpir»aic uC 
non coadtus acapcre:fed jfua fponte fumerc uidercf * Quare ii latine 
nosIoquiuolumusdicam^Dcminfiiefumcarnem quide humani 
fumpfiiIc*mortcmuero3ccepifle* s 

Acccilusclt aditioat^ appropinquatioaduetusitus» Acceflloadic 
^io ac^ incrcmemu« Accedo cnim duo (ignificat.ucaccedc ad Igni 
idcft adiat^ approptnqua. Et hoccalamitacibus meis uel ad calami/ 
latcs mcas pondus acceiric idcit adiunaii cH & increuic* 
Accufarecit ucl apud iudices uel apud alium queuis:ct apud illfiip/ 
fum qucm accufes fignificare atq^ oQedcrc aiiqucm pcccaircjnculai^ 
tc uero rcprchendere mores aherms &: plcrfiQ) cum queicl^ : q? ab il 
loiniurialisaffcctus* s^ i r 

Accufado uide Veni in opfnioncm* 

Accruusminutarum pprlererfi eflcogcricsutfrumcnti*ucl Irgumt 
nisu€ifalisJncerdfietaltquanromaiorum:utaceruusfcutornm:dc 
ferc gcncrale ad oia cft«Srtucs aurepropric lignorum* S tragcs ucro 
cadaucrum inccrrcctorum unoinloco mukuudofiuc humanornm 
0ue mucord«5arcina uc enfilium Sc coru qux ad culcum ad ornacum 
adccccrumufum pcrclncnt* Rcsetiam noflrc domiclftis capfifquc 
cornpofitas farcinas uocamus & farcinulas. 
Acicula acus dicicurquamulieresucan£adornatumcaplc!s*Tuu* 
^ro lcctor adu{;rcc acicuiani cflc quoquepifccm qucndam ccnucm a^ 
(ongumquiiacusctiamdicitur* * 

Aciuos intcr bc baccas hoc Inrercflc puto (p acini inter frudtus mfntl 
ciorcs arborum fr '/(^icum uc denfius nafcitur.Baccac uero difpcrfius 
&ranus«Inier acinoscnim numeraf uuar:granahedcracgrana faiti^ 
bucItribuii:malipuHicigrana^ AddoetmotQ&gcqutd Iscftfimite 



latcr baccas ucro ffuftuslaiiritftufttis oHnmcotnllotiimyrtittentl^^ 
fdrfimiliutnqpnonung Acmi8c bacc«indiffercntcrponunf:ut Vcr 
gi*Sanguincis ebull baccls miniocjp rubentem* 
Acfta bc gefta hoc dlfFcrunt:ci> gcfta funt in adminiftratlonc magiftra 
tus:&in rcbus maIorlbus:&c ad rcmpublicam ucl ad plurimos fpceta 
libustutgcfta alcxandri.gcfta Pompd^jgcfta Carfaris* Afta ucro etla 
rcrum prf uatarum:5c minorum ac famil|arium^ 
Acftor diciturorator:qui aglt caufam:qui(3pgcftuuuInusaccorpori$ 
agit. Vndctum ipfapronuciatio:tuttioratioqu« habc£:tum oratio 
fcrfpta* AdHoappcIIaf Jtcm aetor dic!£ comoed^ 8c Tragoed^*l Iftrio 
qui agit geftus in fc«na 8c paries comcedia: aa:us dicfif^ A udtor e ta 
q fa(ftorjhinc dc pocta 8c qulfquc alicuiusoperis conditorautor diclf: 
Sc illc qui fecit aliquod opus:qui egit bcllum:g cglt pacera : autor cft 
opcrisrautor cft beI!i:autor cftpacls» 

Aa:us dc ^aio idem funt:ficut Satus 8c Satlo:cuItus 8c cultfo. mot^ 8c 
fnotio:nifi quod dicimus aaionem caufarum non aAum» Aafi co^ 
moediarumsnon aaioncm* 

Aftum cft:fcmper in malam partem acclpif :ut aftum c dc^rcp* idcll 
rcfpublica extinaa:defpcrata prardita cft. 
Ad dfem non ucnit:uidc dfem, 

Addiccrccftinaetionc.i^uendltbncqtiarpublica fit ucndcrc^Fnde 
addiai apud uctercs diccbanf :qoi prsctoris pnfitiattonc ac iufl^u : cfi 
folucndo non ecnt crcditorlbus Oedcbanf ,8c addietus morti deftina 
tur dici6«Cfcc.IibJiuoff»Et ts^ morti addiftus eflVt:paucos fibi dlcs 
commcndandorum fuorum caufa poftolaflct» 
Adco fignlficat uaIdc:utTcrcn Juuenem adeo nobilcm figniffcat ci 
intantumificut Vfg; adeo. VC^p co. 

Adicaiuamagisinfmitumfiucadiuumfiuc paflTiuum poftulant. 
fubftantiua gcrudium gcnitf ol cafus:ut tu eft dignus habcre opcs: 8c 
cs dignus honoraruTu cs laetus me benc ualcrex&c tu es fetus me ho^ 
tiorari.T cmpus cft gaudcndf :locus cft expoftulandi: commoditas c 
alIoqucndi»PartIcipiaa(3t8c multaadie^fliuaabucrbisderluata utran 
quc formam fibi ucndicant.Sed participia funcfta Infinfs dlcunf fcr^^' 
uarc ulm participiorui^ Junfta gerundio:uim nommum : ut Times 
nauigarc:8c nauigandi*Cupicns difccre 8c difcendi ^ IDoftus perf tus 
promptusconfuetuscantare:&cantandl« Timiduscupfdus auidus 
nauigarc 8c nauigandi» 

Ad mc fpcftata«ad mc pcrttnet:ad mortcm fpcdtat4\quafi refpiciedo 

a lii 



tendit Gfcer o.IiKiil.off ♦(! ad cxtrcmfi ad pcrnfdcm patrl« rcs Tpcdta/ 
blc&aQHinti.Efquodadpcflimuai fpcctat cuentem mlferabilislQs 
oportet^uumacor eiTc uidearis* 

Admoucomanumapponomanam«amoucoman6a*remouco# 
Adorare ab oro quod cil orc pr^cor componitur*5upplicacc a plico 
qp gcnu poplitemq^ aur cerufcem plicamus : quum a potentiore zlUi^ 
quomagnumquidprarcamur^Ettamcnadorarciineorc hoce 6nc 
uocefft:nonnnepIicationegenuu6cgcfiacorpon's:non (incore ac 
uocc#H(nc eil quare fuppllcarc tantu homini datur . Adorare etlatn 
mutuis. Vndc Elephas dc phcenix dc alia qua^dam irrationabtfla fole 
adorare dicun£ nofc;^ rcbus mutis 5c fenfu carcntibus non fupplica'' 
musjfedadorationlshonoremcxhibemus: utregum ftatuis (ignlst 
ucllibus:lictcns:aiiff<5^fiimifibus»Etpra£:cipucimagmibuspictuniquc 
tum d€i tum fan^orum^tum ipiius ctiam crucistquam fapientes ado 
rant:ftulti ctiam orant^Quod de crucc:uem ctiam dc fudario dico* 
cactcrin^ (imilibus«[dem dc rcliquits fan(ftorum:quoru(Xi corpora p^ 
fcntia adoramus:animas ucro abfentcs oramus« Si qd autcm ad h^c 
muta qua: uidcmusdictmus:raIutatione otimur:non pcationc«Q.tla 
lc cft (alue fan^^a Crux« 

Adfum trla figniflcat*Prfm6 prarfcns (ummc adfum pugnat:&( in pu 
gna*Sccundum Fauco prxlidio^ fum» Vcrgi • Modo iuppitcr adlir* 
Tcrtium ell aducnio. Vcr*huc adcs:o formofc pucr* 
Ad (ummam 8^ in fumma:idem cR quod dcni^ feu breuircr^Qjiin' 
cilianus.In fumma non rcccdo:fas cft mihi inuitis ctlam parcntibus 
pic faccre«Ciccro dc*off.ad fummam ncagam de iingulis»Q,uit,in 
h6c fenfum ut folct fcmchuc ibi« Vc fcmcl oia complcdtar * In eunde 
fcnfum accipic breuitcr:ut.in gcminis langucntibus^Brcuiter tii cru^ 
dcIitascxplicandarxuitlacR* Adfummiiucro rcfrrtad numcrum 
Ciccro promilone^Vnusautadfummum duolnuetl funt:qui mu^ 
lonis cam no ^barcnrddefi no plurcs g unus aut duo ex pluTibus». 
Ad tcmpusduobiismodts fumif:uno adcoditioncm tcmporis: nc^ 
ccilitatcmiopportunicatcm.Giceropro Mllonc^Qiiam ad tep^apta: 
,. fimulaiionckalt€roadrpauumtemporis:utli!cboddannum:latcbo 
ad tempus.i»uf(^ ad annum:5«: u((^ ad tempus quoddam:ucl in ccm^ 
pns:namfaEpefubintclligituruf^» v 

Aducntarc cft proximum iara cffe ucnicdo» Vcncicarc ucro c frcquc 
ccr ucnirc • Vitfiitarc aut fignificat fio frcqucmcr uiuerc t f cd ucfci H 
quaii ui(^u utl:ut farmac^ ui(ftitanc la^c* 





A duerfbr tibbrum tibi concrarms»auerfb ce flgnificatione rumlc a ge 
Hu^quotiens ab alfqua re qua detedamur muicfi aeertimus* 
Aduerftis oppofit^ oppolito pe(ftore atcp obicdtotaucrfus cerga oftc 
dcns» Vnde illud cullianu; 8c aduerfus & aucrfns Impudicus cu 
Aduerto oculos metera ne aliquoa»acuIos mcnte ue coacrtort auec 
f o oculos auc mcntcm»!.a!ic6dc'conuerto ocutos aut mcntera» 
Aduocatus 8c paironus fic djffcrunc:q?jllad gcncralius nottic cft: 3 
hoc* Vc non cantum fignificcc eum qui altcnus caufam agit.fiquide 
quicuncp adeft ahcri in caufa off(cii gratia aduocatus appcllatut: ctia 
G nihil dlcac»Ne<]p agattfcd qul tantum paratus fic dcfcnderc» ut Te^ 
rencius in cunu ♦ Tu abitatq^hoftiu obfcra intustdum ego hinc tran 
fcurro ad forfi*uoIo cgo hic adeflfc nobis aduocatos in turba hacPa » 
cronus aut ppric c qui agit caufatntfcd accufati non accufantist &: pa 
trocinari dicif tam ucrbo g f a(fto*e aut imbecilliorc|)tcgcrc:a quo fit 
patrocinium»Patronus et dicif rcfpea:u libcrt'» 

Ad uottim & ex fcntetia aliqd hfc:in eadem fcrc figniflcationc diciC ^ 

licct illud utdcaf affcft^ cuiufda effe hoc ronis.Quint.habcs ne uxo 
rem ex animi fnia^Et alibi & ad oe uotfi iluete fortua lafciuit ocium^. 
Adulari eft infcruirc &c captarctut fauorcm mcrcamur quoquo mo/ 
do uel uoce ucl geftu.Trac^um cft a potu dolos quod e fcruus« Et h4 
nc adulari fetuilc eftjnon libcrale 5c ingenuu«anfcntari uero eft infidf 
ofe 5c concUiande alfcuius utilitatis gratia effufius 9c plcrumq^ falfot 
qucpiam Iaudarc*Blandirl aurc ad ia(?tum perrinct: 8e pei' abufionc 
ad alios fcnfus non nungeriam ad animu» Qnintt Blandiariudiccs 
paulifpcr calamitatibus meis. 

Adultcrium ud Papinian^inquit»proprfelnnu{)tacommlttfr» Stit 
prum ucro in uirglne uidua ue coramittif ♦H«c illc bc pluraiTamc 
no rltc iurifconfulti excfpiut ftuprum a nupta Cum ctfam in quotti^ 
diano fermonc fic loquamur* Vndc e apud Quint. Vxor marf to di 
xitappellatamfedeftupro a priulgno ♦ Iiem alibf» Quare cgofta 
fentio^Sruprumcffccoltalegcuerltum quiduplcxcft* Vnuscum 
nupta»aurcdpucroautcaraiiiguineconl(5(^isautcu^fana:jmoniali 
bus quamg haecduo pofteriora potius appcllam^ Inceftfi»alrer quin 
uim affcrim us cuilibcr pcrfonc tiam ancilte» Vndc ftuprare dupli^ 
citcr accipitur» 

Aedcs in plurali pdomo accipif tinjfingulari nfig Jn fingularf ucro 
fcplurali p tcplo«L)lccm^ Itagp p rcpto: duas tres qttuor dco^t s:dcs 
duas facras sdei: j) domo blnas ternas gtcrnas quas priuata s «das 

a tiii 



Acdites a facris ardibus dMi funttquibus qurandisprepofiti erant* 
Aedicui ab a:dibus facristquas aucn&appdiat! funt non a prluacis 
AedificaremagisaddomostiominunifpetftattqdeorQ ncc domos 
tanium uerum cciam naues^ 

\eger pedibus:dc pcdibus egris dici£.Saluftiustat cx altcra partcC*^ 
A nconius pcdibus cger In prciio adcde neg[bac«Ciccro Q,uicilianu( 
q^ dixiilcnt pcdibus aegris*hcc Lau» Ego addam Va Icrium maximfi 
lib.gnto dixifTcspuiru uenarum compectc cuius morbi «gcr clTeti 
Aegrcfcita.a^grior fit* Vergilius de turnot cuius augebal ^gritudo 
ad lacini faiubria confiiiat^grcfcicq^ medcndo* 
Aequalis,5c£quabiIispropari accipiuntuctutinillotfintparesln a^ 
more dc a^quales*Cicero:INos ius xquabilc cp aliquid uclluaris habc> 
rctacca:perat*Iterum:Eicuoxrcduciturinfonum quendam squabi 
lcm acqucconftancem: arqualisctiam fspeaccipitur pro cosecanco 
liucco^euoi Vcrgilius Acqualcm(^ abhumomircransattoilit a^<f 
micum* 

Acrarium rcpoficor3uttia:rfsa*nummorumt&milium^ rcrum prc^i» 
ciofarum atq^ opum» 

Acftimarc cft c6fidcrarc*Fxiftimarcl«dicarc.Ttaqucprius rem «fti^ 
tnamustdeindc qualis fit cxiftimamus.Ciccro in ucrnnis:Expcndicc 
hxcat^aeftimate^Vndcdiftumtacftimarepro taxareab xs xns:dc 
Tlmi grircc quod eft pcrtCum lannc.Ouidius iibro ccrtio dic triftibus 
Qijod quicumg^lcgct:fiqqfsleget:a:ftimctantc Compoficumquo 
lit tcmporc:quoq^Ioco. 
Affatim idem cff quod abunde* 

Affc^ftio eft animl & corporfs ex teporcaliqua dc caufa mutatfo : uc 
lctitiacupidirasmctusmoleftia morbasdebillcastdc aliaquxineodc 
gencrc rcperiunf •affcdtus propflc apud nos dicicur quod grarci uo^ 
cantpatho$:ponfcurcdam f«pc affe^usproafFe<aionc» 
AffJclo:uide facio tibi iniuriam» 

Afforc ut alia compofica a forc:fcf c nuda ponunf finc nomine&fine 
particlpio:ut Vergilius4Afforccernccis»iltatiustamcnlibro.i.ch*ui 
dccur acciperfe pro fignificaiionc pr2cfcncis:fcnfit manifefto nummc 
du(ftosafforc:quosncxisambaglbus augurapolloportcdi gencros 
uultu fallcntcterarum edlderar«D<:forc:Marcus Tullius:ucrum ar^ 
bItrabantur:non dcforcquiillam rcftitucrcnr» ConforcScProforc 9 
pud comlcos.Horatius item.Qiue nocucrc fcquacur fugi qucprofo/ 
rc crcdam*i«profutura cilc* 






Age fingularem namensih defidera^agice pltirakm^ 
Aegedum uero non (ingulare tancG:fed etiam prurale«8< in carmlne 
8c in profa* Tu ucro Icctor aduerte dicl etiam agitedum (cd m plura 
li fcmperJiuiusJib.fcptimo agitedum ite mecum* 
Agerc gf aseft uerbo : Habere gf as eft aio:quum mcmorem acccpti 
beneficil mente aiura^ heo 5c Inuice gratiftcadi uoIurate.Refcrrc d^ 
ae reddere gratia uci gratiasrutrfi^ eni df :eft fac^o dc difto : Nam di 
cendono nun^ ^fumus arque atq^ faciedo«Didm^ ltei|i ago gratcst 
ied farpf us apud poetas : qui nccemtate ucrfus agere gf as dicere non 
polTanc*Cicero libro fexto de rep*aIiquantoq^ poft fufpexit ad celG: 
t( gratcs inqult tibi fumme Tol ago:uobif^ rcliqui c^Iites* 
Agere dclcetum uide Dcligere^ 

Agerc ducere eft: Vii Caius ingttFerr! |)ptfedlcim^qu«qfiif^ cor 
porefuobaiuIat«Portariea qax quisiumento fecu ducitagiea quae 
aialiafupt.InhocipreCaioeilentfonni^ portareeftetiafuo corpe 
interdffetmagisgfcrrc. Tcrcntlusinamquopucrujportas: Hora# 
ne forte fub ala faS:icuIum porces librorum ut rufticus agnum agere 
autnonunomododicitunSeddeunotamen nontacebo* Marna^ 
lls Ii*prio cp. Seper agis caufas:5c res agis attale fcmp^Eft no cft quod 
agas attale femper agis* 5i rcs & caufse dcfun t.agls attale mulas*atta^ 
iencquidagasdeiitiagasanfmam^Csrllusad Ciceronem horcefius 
quum has Iltteras fcripii animam agcbat«i.expf rabat 
^*» Agc ucro«fane uero»Enlm uero^lam uero«at ucro* dicltunagc autej 
5aneantem»Bnim autem Jam autcm.atautcm n6n dlcltur* hcc Iau« 
Tu ucrolnnoftralimalegeslam autcm reetedich 
AgrfcolarciOptimarcs cftagricolareredtediclturoptia rcscft agrl*' 
coIandi«diciturnonrea:cquia ncilludrcfoluitunagricolarccft optl^ 
cna res hoc refolul iic no potefttagricolandi eft rcs optcma* 
Aggrcgabo te lllis uulgo dicimus«& ciicero ait aggrcgarc te foleo In 
numcrum noftrum^ 

Albani ex oppido alba In Latio* Albcnfcs|cx oppido alba ad lacum 
lucinumquiaquiburdamalbanidicuntur. 
Aiquis.(^irqua.Cluifpla.VlIus.ide(igniflcant»VIIustamenquO/, 
damodo claudlcat nec fcre cicra neganone^quafi citra baculum fgre 
di poteft nlii interrogatiue «ut uocac me ullus auc fubi6c^iue«uc G ul^ 
lus mc uocat Nuna planc alfirmatiue«ficut illafupcriora* 
AHcuouidelcao* 
AUudcrc efc quG aliud dicim^ad aliud latcter Rcferrc fniam* Vt Vir 



glUdsacciaq^iUadscelcbram^ KttoraIudis*cl6»n*narratIudo9 xncx 
slldditab auguftlutctoria^contraantoniuminhisiocispotieus efc 
Altcr.dc duobus dlcitalius dc mukisjnotfl eil omnibusJicct non om 
ncs rcftc uiantunMacroblus In fac>Com Igirar afleuerimus quattu^ 
or in corporc ficri digcftfonestquaru altera pendct ex akera^dicenda 
erattquarum alia pcndet ex aIia,Piynius quocp inquit de formicis* lU 
undcciroo^Q^uam ex aducrfo couehunt akera akcrius ignara. Qya 
tc dicamus aliqii fic loqul effe gmiffu*Ed[ucf fo no nung dc duobus 
dicim^ aliustnec dicere aUer poffum^«ut dubitatur uter exccllat* Sa*' 
lulltus sn iiulus:5c alius aliu pponittnon aut alrcr altcrfi aliqn acopiC 
alter p fccundo ex du&bus plurlbus ue«ut unus alter terttus quartus* 
OchiccftaltcrannusbclllpuntciJJecunddsannus aborigine bcllt^ 
Ego altero mefe rcpudiaui'oxore4»fec0do mcnfc a du^ionc uxoris» 
Mtilis auis»altilis pifcis^akilis quadrupcstqui faglna akus fiue alit^ e# 
atquc faginatus* . 

Aluearium ta'& fi pot dfcl locus ubf funt alGel apumttfi pori^accfpi^ 
turprocopiaalueorum codeminloco collocatorfiac mcKicamifi* 
Amamus intcr nos«amatis f ntcruos.atiiant inter fetNon aute ama^ 
mus nos inter nos &c«Cicero ad fratrcmtpueri ualdc inter fe amanr» 
Amarc plus eft gdiligcre^Giccro ad brat(5»fic Igitur facies &f mc au: 
amabistaut quo cbntcntus fum diliges» adamarc eft amatorle amare 
ut QtjintiOmncs matres libcros fuos tan^ adamaucrint amant* 
Ainatorin mala parre^amicusin bona accipitur.Tercutiusthcrcpa 
faui;hucpamphJlfi*amicum amatore ulrum ubi neputares amicu 
accipi In malam partcm*adiecit amarorem.fed apud profam hoc o 
(eruatum fcmper inucnlcs apud poctas fortaffc non iemper» 
Amatorium gcnus ueneni amorem uel infaniam ingerends» 
Ambitloinaioeft^ambitusinadtu^namquiprxtcr modum cupir: 
aut honorcstaut laudemtambitto peccat^Qui uero dilarg'tar pccunl 
am fuam aut populo muneribus ladifc^ blandlturtaut cscterf s artib^ : 
quflclegirime non funtradpublicoshonorcs tcnditambltum com^^ 
mtttit.Cuius^Qmilts quam hodte fimoniam uocant a fimone mago: 
nlfi q) hanc tantum in rebas fadtts uolunr effc» 
AmbitusabambioucnittiUaauccmomnia quarambitusfack ambf 
cio faccre compcllittaqua ambitlofi dicuntunnon ab ambitu* 
Animas gcnerls cft fceminini» ut Ciccro Requlrar atq^ appetat t ad 
quas fe appltcet fuf gcneris anfmantes In plurali tamcn etiam ncucrt 
gencrf s inuenuurtnon nunquam in fingulari* 




Animaducrtb !n tc:cll pmnio tc^animaducito tcJf dcfl fhtucoriPumv . 
rc autcm efi qaoracuncp fluc iurcifiue imuna»animaducrrcrc cft ci^ 
qui in alterum habec poteftatcra ordinc ac ritea» cum animaduerfio^ 
ncpuftircSedhocmodorefcrturadperfonas.animaduerto acro tc 
pro Intucorud rem 8c ad pcrfonam referri poteft» 
Animofus.hh^bens in fc uehemcntia^ ac copiam animf» fic ingcnio 
fius (cditlofus &: (imtlla in ofus:a nominc dcfcendentia^ 
An 6c aut c6iun<fti6cs fuf.Quf nt-ingt malc tn uiterrogcs hf c aut llfc 
fitJ^ pteriqp mulds la feculis peccauerut ac pcccat* Si diligct^ aducriif 
ftnttno In aut (cd in an irerrogatlone coiiftcre dcphcdiffcntiUt apud 
Ciccroncm:an uero romulus llle:aut paftores:aut conucnas congrc 
gaile aut fabinorum connubia coniunxiilc aut finitfmoruni uim rc^' 
prclifleeloqucntiaufdctur Non efthlcmultipIexintc!rrogatio:quafi 
dchorum (ingulisintcrrogeturfedduplcxfic^auquid romulushscc 
omnJa fcciteIoquenua:an non fecit* 

Annfculus pumannicula puella^annfculu f umcntfi«hoc eft uni^ an» 
nt*ftcut bimus bima bimum id c duoi^ anno^ • Trimus trima trf m6 
trfu annoi^.Quadrimus.a. 6.quattuor annoi^ bc no ampIius*Ncc de 
animalib^ modo fed dt inauimatis«ut annfculu uinum bimd olcum 
Dcpucris tamen magis loqmur per diminutiuu bimulus Trimulus 
quadrimulu$*quia intra hos annos adhuc parut funt* 
Annonatuide penu» 

Annuseodem mododicimustquo diurnus*fpatfum dfurnum.fpa' - 
tium annuu^Vnius diei* Vniusucanni.annuus quoque quomodo* 
Quottidfanusfebrisquottidianaeft:qu%fingulisdlebusucnit & an 
nua facra j\qu£ fiunt (ingulis annis» 

Annuatim aducrbium cft ab anno.quo Plyni^ libro fccfido utif di^^ 
ccns«herodoto tefte:qui tradit fmgula milia takntum annuatim tunf 
pcnfitaiTe arabes regibus perfarum» 
AntchacJ ante hoc tempus poft hac«i.poft hoc tcmpus* 
Antelucem dicimusfi diluculum lignificamus» Nanqp antc diem jp 
antc tcmpus dici folct* Vel antc fextum calendai^ nouembriumJd:^^ 
cft (cxto dic antc calendas nouembris. Dics autcm pro ?emporc fem'' 
pcr cft»f*g*ut ipfa dics facit homincm prudeicmw ndepcdian^ uvM 
ficrt Dicculam pro paruo tempore^ 

Antfqul*fcnesuocanf quantumad priuatam fpforum uitamq^uf^ 
ad fenilcm artatem uixcrut Vetercs quantum ad publicum ,tcmpus« 
^ alia statc uixcrut:cttam G ad fcntum non pcruencrint« A nti^ utri 



quf dicanf :fcd magfs uctcrcs g rencs# 

Antonlaftcr bc fuluiaftcrj^antohii &^ fuluil imftatorJn aftcnn« huiu! 
modc noia imitarioncm potlufg diminutionem Ognificar* Surdaftcc 
autem & rccaluaftcr dfminutione fignif(cat:Surdafter cnim no piane 
fordus cfttfcd ut dc dica furdulus*& Recaluafter g frontc catua el! no 
toto capiterquafi rcca!uatuIus:quod eft diminutiuu* 
.. Apertilc Iatus:qa6d apcrtum cft ouidius de irift* A fpicls a dcxtra Isu 

9 tus lioc adapertilc taurLTu tanien uideto f n lima noftra. 1 

ApiaftrutMcntaftruchtidcft apium 5c mcntam !mltans:ea cnim qua; 
rariuutinafrcrimitationem potius(ignifiicant^diminutioncmt Vt 
oleafter pinafrcr*lmitans olcam & pinum. Vidcto tamcn limam» 
Apparare&ppararcita diffcrutJqipr^pararccftantea pararetqnas 
fibi utilia funttaut forc crcdit. Appararc ad dignitatcm quanda*ac ue 
riuspompamJdcoq^ oratorcs pr^parant quibus optinere cam pnc« 
ac prohemf (3 apparatu reprchcnditur q> plus pompie atqp oiicatfonis 
habet q udlitatis habere uideatur» Apparat^ autem uidctur lignifica 
rc utruQ?*ut apparatus belh\quan pra:parario» 
Appcndere idcm cft quod fufpcndcrc*ut appcndi uuas* Ite ad laccm 
ftathcram uc ponderarc«Cicero in antoniu^ut iam appcndatur pecu 
n!anonnumerf6*Perpcndcrecrtcxacacponderare atq^ cxaminarce 
Ci»Quid in amicttfa flcriopportct;qusetotauirtutepcrpcndi6*Eifpe 
derc cfufdem fcre fignlficationiscftJdem (n Verrem*Dcindc harccx^ 
pcndilc atque «rtimatc Jmpenderc autem ab impendo eft fupra ca^/ 
putiam iam cafurum pcndere ut nnbesimpendcnt* 
Appcto cum affcauExpeto curn rarionc^appeto qualiacunqp.Expc 
tohonefta*plane^bonaa'ndederiua£ appctitus» quiimmcnfad^ im/ 
modcrata cupiditas dlcitur» 

Apud tc.Sc penes tc diffcrut^ut cmm Vulplanus ait.Pcnes te ampK^> 
us;eft.g apud tc^nam apud (e cft.qualitcrcuc]^ a te tcnctur^Pcnes tecfr. 
quod quodammodo poflidctur^Nonnung ctiam loco fcru[t:Ciccro 
adhcriSedpcncsfcxnamJ.apudfcxnam* 
Aquarilcanimalinaquadcgcnsdicftur* : 

Aquofumiqu^Jdhabetinfeuehementiam.accopIam aquar» 
Aratio non aftiohe moied re et ac corpus figniftcat»fic uti oia in lo* 
a.fupfnfs profcfta.utpoffeffio fe(Tio,Cfcc.in philip.harquondaaratio 
ncs clpani & Icontini agrl populi Ro.patrimonio grandi fcrc & hw^ 
duofcfercbaf.i.hl a^r! ad aradum idoneiMdcm i clfde.gdpofrffeflio 
aes datas quid ercptas profcramadcm dt oratorc« Tot lods felTiocs 



,i«i«r 



gymnafioram Jitbt redllia^Ea tame qu% fant In us ]>ro perfonis acd 

f)i folent ♦ Conuecus enf m non eft couentio : fcd homines qui Jn unfi 
ocumconucnerfic«ConfeiIusnoneftcureirioi:fed homlnesuno in 
lococoniidentes. 

Argcntaria locus argentarlitquod nomc quida p arrificio accipiutit 
Argentarlus aurifex qui idem efi arcifex at^ ica eil m hieremia* Tu» 
autcmliulus Cicero Qutntiiianuscerere^cmnisantiquitasp hls 
accfplunt qui uufgo campfores dicunf :non ilios de eo minutos qul 
Ndmularii 9c Mcfarii a nobis.ColyulRse agrxcisdicuncurquiidcm 
trapezua: uocari poiTent*Nam Colyuiffx trapezas habcnt« fed plau' 
tasincurcuIionCiTrapezitam &cargent3rium proeodcmaccipic«J 
Argutus qui cfl acuta quada 5c accuraca (blercla quafi acute arguens 
tc uefltgansrnon aucem ab altero acuce incellcdtus Sc ueitigacus* 
Armarium ubi rcponunf Iibri:cecera(^ huinfmodi# 
Atmeni;um uide Grex. 

Armaiticntarlum ubi reponunf armamema ftc arma« 
llrmtgcr tll qui in prelio geric cela dommi ful : uc fcucum U arcums 
tic lanceam &c c^ccra huiufmodl* 
Arundmaceus ex maceriaarundinis» 

Aruum femecidacuri Saluftius quia numidepabulopccorls magl» 
quam aruo (ludenc* 

Arciirerecftremocum allqufd quafi fcfre uocacumcapere^Cicerode 
oracore«Experces eile prudetiar:quam fibf afcluerunc* Dcfcircercert 
ib imperio ductucp al terius fe fubftrahere«ut militcs ab ducc : popu 
^ab dno*G6fcifccre ferc ad iportc pertiner«ut mortc fibi ipecdfciuit 
^fcrlpurlushomoqut adaliquam rcm afcripcusefc«Afcribi felnei 
duitatem uoluit inquic Ciceio pro archia, Ec p codcm. Cu fucrir in 
aliis quo^ ciuicarlbus afccipcus. (dem In philip * Ta uero afcrlbe me 
In ralem numerum Jdem pro rablrio^Siquis hunc reprehcdendu pu 
tat afcrtbat ad iudicium fuum non modo meam fed huius eciam ip> 
fius qui commific fententiam Jcem contra rullum IIIu (ibi collegam 
afcribcs.Tibt hoc afcrlbcndum efcLtlbicrlbucndum^^lmpucanda 
AfTcccari uide Deduco« « 

Afrcuerare cfc inter ipfa argumenca pbationefc^ admitterc uim anf^ 
fnl:nof(^ admifcere ulm animiimorum^ quod declarac Q^incilian^ 
pquum inquic, Alcera ex aireuerationc pbatio eft« Ego hoc feci tu hoe 
[tnkhidixiftl:&c ofacinus indlgnum.Etaiibi cfjprcfertim quorunda 
probatio foia fit In aflcucrarlonc &c pcrfcucramia* 



AflideccufdcScderc* 

Aflumerc cft mulcu gc penc nftfiium fibi tribucre»Cfccro in ofF* fi id 

mihi afliimo:uideor \d myhi mco iurc quodam modo ucndfcare^ 

Afliirguntfani ut ftcnttaututobuiam eint:aflurguntcgrori ut ftdc ' 

at:aat ut cublto Initant ut» Vt aducnienti maglftratui oes affurglm^ 

Aft pro at oratorcs non utunf :cft enim poctarfi : aft nanq^ longa cft* , 

Atadiungitur quomodo fcd cum tamcn:Ilcet altcrum corum fuflfi/ 

cerettSignificat At nonunqua idcm quod faltemrut in lllo Vlrgilia 

no Atmefapuscrit, 

Atramentarium uafculum quod continct atramentum* 

Au(!tio^ft uenditio quxdam in publico ac loco cclebri:8< hinc audi ' 

onati publice 8c fcre lub hafta uendcrc^ 

Audicndus non cftjfdem cft quod audiri non dcbct» 

AudioSc exaudioindiflercntcrponunturproduplici fignificatione 

Vna pro eo quod eft auribus accipio» Aftera jp eoquod cft a^iditape 

ten tf concedo:ut uifa fum audlrc uocem militis,Et uox quog^ per la 

cos uulgo exaudita filcntcsjte^audiit & celi gcnltor de parte finiftra 

Intonuit leuum.Et nulli exaudita dcorum, Vota prccefqp mear» Au 

dttorium locus ubi audimus prcceptorem aut orantem non in uera 

caufa:fiueopusnooumrecitantcm:autfiquidfimllee«uelipfacurba 

at^ fpfe coetus auditorum* 

AudiuitcutceterosafFuifirei^[fo.i«audiuiteafFuiflc ij^lto ut audlul 

cetcros aflfuilTc, Audiui uerd te affu iffe in prelio ut cartcrKfubintcII^ 

gtturaudierunt* 

Auis eft:qu% oua parlt:pcnnif^ cft prcdita prartcr unum uefpertilio 

nem qu! utroq^ caret quattuor pedes habet. Volucrls eft quecg^ uo 

Iat:necauis folu fed Illa: bcftiol^ 9uog^ minutlores ut apes uefpa CU'^: 

lex mufca cicada ^a 

Aurtcula chartilago illa cft circa aurium concauf tatem» 

A ufculto tc:audio te*aufcuIto tibi optempero tibi« 5um audies te cp 

tc audlo^Sum audicns tibitcj> tibi obcdlo» 

Aufpex dice|7a€:gperatnuptiiscclebradisigaufpicium|) nuptiisca 

^ercfolebatadhibebatur^hicjp pte mariti.Pronuba ucro ^preerat 

nuptiis celebradis p uxore* Aliqii etia magfsppriepro co q dux mili 

d« e ut ptio Car.horatius»Nil defpcrandfi teucro duce 8c afpicair teu 

cro> Aufpfcifi euel a paftu auiumiuel ab ipnfectioe auium* Sed quia^ 

cdful anteag tret in expeditione capiebataufpicium:hlnc fadtum e(l 

utdicamusaufpicia duaiumat^principiumxquea foloducecapta^ 





eur;8chincaufpicar! non mSdo aulpiduni capcfctfcd criam incfpccct 
nccinbonamtantum partemquod frcqucntiflimum eft ucrum :fn 
malamquogprutapudply^athomoinfcliciternaius manibus pedi" 
buf^ deuinvftls animal csctcris imperaturfi a fuppliciis uitam aufpica^ 
tur-Dicimus prxterea haud aufpicato me huc attuli t ideft n fcliciterr 
gli aufpiciis repugnantibus Jtem in aufpicata bella.ldcft^infdkia au/^ 
fpicata uero fclicia^Quintilianusde achille:aut'principegr«ci« uirfi 
In ulfioneintcrfcaiamici inapfpicata bclla gcffifle^Et alibi: Ita^ uta 
pudillos homer^fic apudnos Verg^aufpicatiffimfidcdcritcxordifit 
Autcm:utdcVcro* 
AutDrarc:u(dein lima» 

Auxilium do fero^;^ dicimus.Opem do non dicimus fcd firro* 
Axilla diminutiuum eft ab ala:ficut maxilla a mala* 

n B 

yculus diminutiuum habct baciIlum*Ciccro*Ii Jfidc fint 
bus bacillum aliud inflexfi aliud ita natUiR.eperi6 tam prl 
mitiufi 5c in ncutro ut apud Oui*li*XY*met*Bffe fotct ba^# 
-culumq^ tcncns agrefte (iniftra. 
Bacc^tSc acin! quodlffcrunt uidc acinos 

Bcatus qui rcbus omnibus ad uit« ufum oif^natumqp fpedlantib^abfi 
dat«ltaq^'|locupIctes fane homines bcatos uocamus«FeIices omnium 
bonorum compotes funt, 

Bellum cft tum ipfa pugna:tfi totfi tepus quo in militia fum^ qaa illit 
tcrati gucrram uocant^Prarlium fpfum tantumodo armo^ ccrtam^^ 
Nam & pugna ccrtamcnq^ etcitra arma fit Jntcrdfi ct nudis uerbi e. 
Bcnc mccfi agitur idem cft qd in bona coditioe fum:ide pclare tccu? 
agitur^Optic cfi illis agitur.Melius cfi hominibus agcref fi paruo c6 
tcnticffcnt»Ita male mccfi agifjac peiusincommodiufue. &pcffinsc. 
Nonnutiqfia ctiam aaiuc. Valcrius maxim^ Ii.v.beneegiffcnt athc^ 
nicnfcs.cum milciadc Scca Aum cft fempcr in malam partem accipi^ 
tunut a(ftum cft dc rep.i.refpublica extincfta defperata perdita cft. 
Benc habeo:benc habcs.Ideft benc ualco.bene uales. ^ 
Bcnc nonunS pro ualde ut cicero:hetis ofonem bene Iongam; Q^l /> 
tilianus:bcnc fudantes bcneq^ comitatlpcr forum rcducuntur. 
Bcncficiatius qui bcneficium acccpii» 

Benedico unius uocisdtum poftulat ficut Maledico morctamegrat 
corumhoctpcprartcrnaturafuamdicimus his uerbis accufatluum^ 
Bcncdico autcm duarum uocum 6i aliud fignificat^Sc alitcr regir» 



BetaccQS f X inaeerla becar* 

Btmus*tna.m6Jdeflduorisniannorfini.yideAnnica!u9i 
Bonum grnerale nonicn eftihoncRa paricer afc^ utllia conipIe(5:enr* 
otbonutn animi bonum corporis bonum fortunc.bonirasuero no 
uc mnlti opinantur fdem uti^ quod bonum honeflum t fed fdcm q<f 
benfgnf tas. a prf mo fit bonus uir.bon^ fcruus.bonus f uder»tde(l f a^^ 
ftus S exequens officii fui ab hoc bonus patenbouus dominut^bo^/ 
nusdcus^bon^ «neas.hoc eft bcnignus & c1a;mens. 
Buccam &c buccas pro codem accfpim^. Orarores freqaenrf us in fin 
gulari^ Vnde illud aGcatum:df cam quicqufd in buccam uenerittide 
in ostfed non labratut uulgus exfflfmar • (^iinriliafio probanre t qui 
ait.Ore enlm magls g labrls loquendum elTOs aurem cft fpFa conca 
uica unde nox prodirtnon-ora ]aboram»Er enini luuenaUs quum aie 
bucca foculum cxcitatrnon de extrcmfrarc orisrfed Interiori parte di 
xirtquasinflarf foIerucnrumcjioncipcre^Erircrum dcde Tubicfni^ 
bus loquens notarc^ pcr opplda buccac: de iila f nformi urrinq} fnfla'' 
rioflc fnttellcxir tubam inflanrlumtnon dc labrisiquae larcnrrqufi ru^ 
bacanittNam horariusquoqjquu fnquit^ynuppfterambas^nflar^ 
buccas non dc labris locurus cft qu« inflari non poflSr. Quod plau 
cus aperrf us docertNefcf as utrum malorcs bucca: an mamma: fienc» 
ErPfynfusinduirtbuccarum (inusJrem bucca^ immanitas* 
Butbotuidc Mulus» 
Blandirf tuidc adulari» 

Bra^ea tcnuis eft 6c fua fpontc plfcabills,ur ex auro argenro.aurica!^ 
colamina ucro craflior e.ram ferrea tam a^rca plumbca.flagnea qui 
aurea argentea«elc(!tra«aunchaicea.nec crepitar ur bracftea pr^ rcnai 
rare* Inrerdu rti ita tenaiscft braiftca ut crcpftarc non pofl^lt^utilla ex 
qua ftr aurearura.H^c LaurTu uero uidc er in If ma nfa. 

Aclebs nonram quf caruirfempcruxorctgqufnuccarec* 

8(:indcc«Iibaru ♦ 

Calamarium qufdam ufurpantprothecacalamarlaittrq 

calamfrccundunf.Scdgahocrpeplcrlcppena (cribunr^ 

Calamariutnquidam ufurpantprothecacalamaria.in quacalamlre 

condunf :Sed quia hoc tcmpore plcricp pcnna fcribunrtporclletiatn 

dici pennarium ut thecam calamariam: 6c' thecam grlphiarfam» 

Caicarla ubl calccs coqulf ♦ 

Calccarium pro calcefstutclb^rtapro cibis« 

C?lct idcm quodcalfdusc&t 




Calclccn^ p caleficns^gq nc fn fimplicl quidedi fuo iepttlt ffcnsj nec 

quod abhocformare£flcndum# 

Calumniarf eft falfa crlmina lntcndcrc.Pr«uarfcari ucro ucra crimf 

na abfcondcre^Tcrgiuerfarl in uniucrfum ab accufatioe dcfiftcre» Ita 

martianus fcribirtqui ait accufato^ rcmeritas rribus modrs detegif:8s:^ 

tribus poenis fubiidf raut cnim calumnf af :aut puarlcaf : aut tcrgiuer 

faf .Galumniari eft:5cc.ut fupra» 

CameU fignificatlo no modo ad mare^ foeminac^ pcninctt ut paffet 

ut aquila:fed cum generc foeminino no nfig iungi inucnif camellos 

fcetastquale eft bosrut apud VerJIIe riicas crratc boues. 

Campariuscuftos exerdtor ue campf* 

Gampus cft planitfcs tetrx ampla & gtandfs t fdcoq^ fpatfofc platc«j 

arc« uecapinomeaccepcrut*Vndcrom«capusmartius» Namloc^ 

huiufmodi angufttor uocaf arca» 

Candetignitum cftinquit Nonius^M.TuIIius deotfr^Candcntc cac 

bonc adurcbat capfllam^Candct canditfi cft» Vcrg*Iib*iiii^«n*Can^/ 

dcntis uaccsc mcdiainter cornua fudit* 

Caperc fignificat ucl fpontc: cl no lpontcacc!pcrc*5umcre tantum 

fponte. 

Capcilo co ad capfcndumtucl capfo, 

Capio fpem dc tc.Concipfo dc illo fpcm^'Ducor fn fpcm hui^ nego 
cil- Vocor in fpcmJngredior fn (pcm^Non tantu fpci firmltatcm fi^^ 
gniftcatjgtam colloco in tc fpem & repono in tc fpcm^Cicero f n quo 
maiores natu fpc dignitati fu^ colIocaret.QLufnan quo fpe unicam 
fencd:u tis reponebam.Dccapio uidcetcaptusTum^ 
Capftalc odiUoqdfcaput & uitam pctit altcrlQs Jtcm rapirale fupplicl 
um capftalls morbustqui caput altcrfus pctlc.Capttalfs afit homo ca/ 
pitale uttlu capitalc peccatfi non quod petat altcrius caput : fed cuU s 
caputtaut j)ptcr quod caputcomittentispetidcbcatad poenam. 
Capu t fum oculisrpro orbatus futti oculis:nec ung rcpias nlfi In pal^ 
Iiuo:6c nung fere nifi de oculistdtd fimtlibufq^» Dicimus Item captas 
fum amoenltate locitdulcedinc uocist fpecie mulieris am:9rc pccunfa* 
rumtfpc honorum magnitudinefublimitatequematcri^captusfum ^ 
delcatatioc gccjcpi deIc(ftatIonem:uix uhq delcftatlo carpit mc:fed In 
paftfuo potius ut dl<ftum eft^Dicitur prscterca mifericordia c^pit dc^ 
os non di\ mlfcrlcordf am capio dolorcm tamcn poti^ q c«pit mc do 
ionnon qula non poiTumus etlam ficdfccre : fed quia habcmus aliu 
fn ufu modum magisproprlum.Tenct medolonficutrcnctdefide^' 
cium Jtcm csepi indignatlonem carpi fiue cotraxf molcfciam potiufl 

b 



oeplc me indignatiotc^pfc me moleflia* Contra ca^pfc Aie cediumt 
carpft me odiumtcaepic me obIiulo:potiu(qretcocrum • Refte autem 
dicf£ ciepl uoluptatem:&: c^pit me uoluptas* 
Caprariiuscuflos caprarum* 

Caritas fpecfes e(l« Amor genus« Amor ad oia pertines: carftas ad ho 
inines4 Maxima qdem caritas debeS parentibus:proxima filiis & dein 
ceps reli^s caritacem et p penurfa accfpimus: fed frumeti gdem 6c an 
nonecaritatem dfcimus»Penuriam uero uini:aquspabuIi:pecorum 
uf ro^:ca?ceraruq^ Iiuiufmodi rei^. Vel penuria efl uc Oc dicajt careda 
oihnifi rej^tcaricas ucro qus cocraria efl fercilicati.ldeo Plyni"* iuniot 
afc AcceiTiile agris fuburbanis carltacem» 
Carnarium non loc^ efl ubi carofalfa fufpendif :fed caro ipfa: nf 11 co^ 
tencumpro continente« 

Carptim hinc:dc hinc decerpeiido:non ipfam ferie& fequendo* 
Catuli funt fera^tfiue Immaniu fiue ufti^«Nam 8c catulos murium le 
gimus*PulIi uero pecudum.Foetus auid dc pifciumiquag 5c hoc gc ^ 
neralius riOme ell»Vnde foetificarepro parere:5cfoetura pro partu ad 
omniaantmalia mutapertinentiCeruoi^ Hinulosdicimustcapreo •> 
iorum^caprea^ damarum lepo§:« Similum^ : catulos quo^ ferpen^/ 
tlum immanium^ pifcium 4'no ed0toua:proprie tamcncatulifunt 
fdiolicanum* VergtSiccanibus catulos fimiles^Cicero dediui« Erat 
aut mortuus catelius hoc nomine« 
Cateruatim per diuifas cateruas, 
Caue ne uide negationes» 

Cauillatfo efl fubdola rado:quam nos confcii nobfs mendacif ufncen 
di tn caufa proferimusln huc fenfum femp iuris confulti uO funt : dc 
Quintiliani ferc fecuIum.Cicero aut pro genere quodam faceciarum 
caEte^jcafusrentireuidef idemee calumniarf 8ccauilIari:quod non 
fentit Martianus tantum accufatori trlbuens cal(iniari:quu aLt:caIum 
niarl ell falfa crimina intenderer 

Caupona cauponis tabcrnaSc ca qusE uinfi uendltat.QH^^^"^ ^^-^ 
lunt dicere c:)ponam pro loco, 
<^ Caufa mea uenifti;8c caufa mci* Vide mei» 
Caufarf eflcanfam rei geRse afterre:allQdo pene quod excufo . Ver^ 
caufando noftros in longu ducis amores ♦i^caufas afFcrendo. Vlpia^^ 
nusiNeqnrscaufari poflltignorantiam littera^j^Et alibiicaufari tem^ 
peflatem uel uim Huminum* Vbi liceatdicereexcufareignorantiam 
littera^rSc excufaretempcftatem 8cuim flumlnfim* 
Cautus qui fcit fibf cauerc non cui cauetur:nonnung res cui caue^ 



Vt pro cednina ctcero^Ciao rcs muKcri cflct caution 

Cscdiculaja c«des diaunutiuumcl!» 

Ccdo flbijundc 5cconccdotlbi.prono repugno tibi^facitqp prfttcri 

tum ccki cxdo tep flagello tccuius pr^Kteritu eft cecldi p Hagcllaui 

& fupinu c^fum» Vndc ca^fus ucl qui flageliatustuej qui amputatus 

cft fiue occifus R.aro pro occldohoc ucrbum accipit^cicero i philip» 

cscdk grcges armentorum* 

Celebris femper palliue pons6;tam ad rcm q ad pcrfonam relatu t uc 

locuscelebrisq?fckbraf*Homocelebris(j>cum honore celebraf 8c 

coliturtproptcr quod in hanc ducor opintone ut locus celcbris pro'* 

prlc fit honorafoi^ frequetla cultosrquod cx uocabulo huic dcdu(fto 

proba£:quodeftcelebritas:qusEtumhominu coeium honoratudc*' 

clarat tum dignationem ipfam at(^ honorcm.No ita afit freqns nccp 

ficqucnctaiquonomincqualircu^ hominumuhitudo figniticaf:|de 

quo latius In di(ftione frequcns« 

Ga^lo tc hanc rem. Et c«lo te dc hac re# 

Ccnfor qul cenfuram gerit. 

Cenforf us dcnominatiuO eft a cenfot Jdcftqui ccnfuram ge(Iir« 

Ccntenarius lapisddcft centum hbrar6:centenarius homo : cp heat 

centu annos:grcx centenarius idcft centu capitu. Dicimus tii ccnte^^ 

nanum numcrum librarumtannoru nmiliuq^Jdco rc<fte dictmus ce 

tenarium numcrum*annorum ingreflrs cft, Non autem ccntenarfCi 

annum.Irem icptenar(um:duodenarLum:millcdcnarium numcru; 

annorumdclimilia. 

Ccrcbrofus ajpuerfo ccrebro uocatur* Vndc oratius.Donec ccrebro 

fus profilit unus*ideft infanus dc perucrfi ccrcbd* 

Ccrramcn etiam citra arma fitintcrdum etiam nudfs acrbis» Sic cci 

am pugna» 

Ccrtccaodoafrirmat«modoprofaItcmaccipif:utno potero tagcre 

certc potcro uldercuel. Atccrtc:pra:tereacerte confunctacum con^ 

iunftionc.Et fempcr aftirmat:ut dccro*Et ccrtc contra csfarem c in-' 

grciTusarmatus:ccrteconiun(ftacafcio fimllibufg^ ue^bis folecmu^ 

care:e in o:ut ccrto fcio*'ficut dicimus manifcfto|) manifcftc» ApcrtcT^ 

p aperte liquido p liquidc^Tuto pro tute:3c fimilia» 

Ccrtum eftmon modo p manifeftum cft^fed ctiam pro dclibcratura 

& conftitutum eft Jn quo fecundo plctuq^ adiungitur datiuns cu ino 

finito ut ccrtum cft mihiirein hirpaniam«Non nunqdatiuusfubin^ 

celligitur:utapud Vcrg^ccrtum cRin filuisintcr fpclunca fcrarum 

mallc pati:Ldeft mihu 

b ii 



Ccrulxpofccriotcollipatstundcorigodttomnibusncrufs lugulus 
antcrfortundcuoxhalltuf^proccdi^Collum omncs partcsinfoU> 
dumcorapIedtitur»Etquonlamncrufqui corpus crcCtum dgfdu^ 
facJuntinccruiccfuntcoIIocati*Dicimus tiomfncm durx ccruicis: 
qoafl indomabilcm morc fcrocium boum* 
Ccfim pcr incifioncs gladfufiuc incidcndo* 
Cibarfaprocibis» 

Cicercuia nomcn lcgumtnisscfrautcm a clcer; 
Cicum:uidcpccus* 
Cicurcsmfdc pccus» 
Cicurarc:uldcpccus« 

Cilium antiqui cxtrcm«ambitum gcn^ fupcrforfs uocaucrfit. Vn^ 
ileiuperciIia:quod Plynius fcribit^ 

Circulpcftus cftrnon qui circufpkitur:qucm folemus appellare con 
lpicuum:fed qui clrcfifpicit:9c in omnem partem fpc<aat.[ioccrt pru 
dcnsdciagaXe. 

Circfifto 8c circfififto:utrfiqp facft circfifretltfcd primu pro drcfidotal 
tcijc pro fnuado& irruo:8c quafi rerrificaiionc aggrcdior» Vcrgxircu 
ftat anima: dcxtra Icuacp frequetes*!dcm At feffi tandcm ciues ifan/ 
da f urentcs armatf circufiftunt^Et alibi at mc tum prlmfi f«a^ circun 
ftctit liorror:no nung etiam ut cf rcufto accipitur^ut csefat In com« Et 
mcrcatorcs in oppidis uulgus drc^dftit* 

CicraprofineaIiquando:utqufidicimuspIusufus finc docarina:^ 
citra ufum doc^dna ualet* 

Coa:i!cslatcrcsquico^i funr:&: no crudf Nomlna enfm qu3c cxefit 
in tiiis uel in filis:ucl fn xills:fimillimam fufs participils unde nafcu£ 
fignlH.atldnem habent ut uasfiaiIe»quod tiaum eft. a figulo j non 
quodfin^ipoteft. 

Goenaculum locus ad coenandum in loco fupcr ori^Ccnatio loc^ ad 
coenandum fed in imo potlus» Verutn coenaculum non tam pro lo^ 
cocaenandi:gpropartedomus fuperiorcaccipitunquse frcquentcr 
hofpitibusadhabitandumlocarifoletrqultoram donium coduccrc 
<• nonpoflunt.Etparteinferiorefiueillataberna.fiue ofFicina flt non 
habcnt opus.cums reiproferrem excmpla:nifi abude Varro fufficc^ 
tct diccns* Vbi coenab'ant:coenaculu uocitabat pof tg in f ugiorc par^ 
te coenitare coepctfittfupioris dornus uniuerfa coenacula di^^a : poft 
§ ubi coenabant plu^a facere cjeperfi t* 

Coepf t cum peniterc:po(Ier te plgere»Definet mc tedere fspfus did/ 
mus;gc«pitiIIepoenitcrepoflesplgcre:definam tedcrc» 




Cdgito 6c txcoffito diucrT^ runi ante cnim cft cogitaret deinde cx^ 

gltareJicet non quic6<^ cogitat fiatlm.& cxcogttat» Vide plura in uct 

bocxcogltarci 

CoRbetti:colibcrt«qp dicimus t qucfliadmodficonCrui confcrusc^r 

(p ii plures fub umbra unius patrdni funt:(icut illi fub imperio unius 

dominUNon autedidmuscollibcrtinitaut coingenuii\ Ad nullaeni 

alteram ptiuatam pfonam plures ho^ rcferri pofliunc#De libcrtis uc 

ro 8c libcrtinis latius f n dietione libcrti uideto« 

Collis eft uc Ita dicam monttculustfiue p (c Sc a mote feparatus ♦ Siue 

pars montisJugum uc ilca et dicam jpfa arduicas motis t ^ pcliuis ac 

prona fupinitas^cui (imilis e(l in colle * Cliuus tamen moliis magis $c 

cl»:mens:ut cliuus capitoIinu:ciiuus montis auenni*Promontonum 

mods eft m mari prominens# 

Colyuiila: a gr^cis dicun£:qui idem Trapezitc uocaripo(rent«Nam 

colyuilla:trapezashent*AnobisnfimuIarii&mefariitqui a grarcis 

colyuiftatdlcunC^Goiibosnummusdicitur.IndccoIybiacsaummti 

larius« Vidcto ramen plura indiaione argcntarlus» 

Colurnus pro matcrtato dicif illius arboristqtidc corylus dtcif ^ 

Comes comtti raro dicitur.Socius focio dvcimr*Nam<^ foctus cft pac 

comes uero minor:quippe qui fcquitur &; duccoi habetteft item co/^ 

mcsquiutcunqpfequicuraltcdusdK^um.Sociusucroplsru^in ne 

gociis fertifc^ rebus 6c fortuna: arbitrio rubieftisiSodalts autem pro^^^ 

Eric eft in rebus lcuioribus ac Cxpe uoIuptuo(is*M*Tuirtus ♦ Epula^ ^ 
ar modtce cum fodaItbus*S5dalitates enim the quaeftorc funt Inftl 
cut2c*Caius autem fodales inquit:quieiufdem collcgii funt*Aquo no 
fanedifcordatapd.M.TuIlium Antontus:qufiNorbanumqua:fto 
rem fuum appellat fodakmj 

Comis eft bentgnus homo & fadlis:qui altis nofi grauate inferuic» 
Comitart minorura porius cft erga maiores* 
Commeacus in (ingulari tancfi eft pro faculcace ad tcmpus a miltrias 
ab altouc minifterto recededi :quam pra:bct miliri impaton ppofitus 
ue infenod:eundt^ quo ueltt:a pfctipcum diem rcuerrut;o* Licet Ll' 
uiuslib.xxxiii.ait:Magnaparsiinecomeatibus delabcbaE fn utroqp .^ 
afit numero pro cibariis ad alimonia reip ♦ aut exercltus : autalicuius 
mulritudinis:tnterdum etfam priuatim«Cicero pro lege Manilla:la J 
commeatu 8c priuato Sc publico phibem ur» 
Commendo re regfa.com mttto:comendo ceapudregemJJ audo* 
Commentarii omnes funt Iibri:(ed no cotlnno Itbri cometarii . Nacp 
ubircsiumlatediffufcqp expIlcareScno brcuiusgpoterant tradtataB 

b lii 



flbri tantfi funttnon coramcntariL Vndc Cacfaris conicntarihta qui 
b^ ad exequcnda hlftoriamaliis uidef fubicciffe matcriam» 
Commcnrarii:nome gd fignificer tertio declamaiionum libro Scnc 
cadccIarattquudicit*i>lnccommcntarionun§dixit:ncccommcnta^ 
rio comcnt^ crat in quo res nuda: ponunf ^Et Gicero in Bruto : Non 
cft orario fcd capira te^ dc orationis commentad6 paulo plcnius » Df 
ci£a6t commentarius g< commcntarifi.Gommentaril bc commcnta 
rfa f n alla ctiam Ognificationc : q e ut len tio cxpofitio bc intcrprcratio 
autoi^* QHidatn quoq^ talia huiufmodi opa commentu uocaucrfitt 
ut Nig:dlus«Donarus»Prifcianus:alii(^ nonnullu 
Coromcntiria ratio q ad tempus commcnta dc cxcogirata cft« 
Commigrarc:emigraredemigrarcfimiDafunthuic uerbo migrsim 
quod cft domicili^ mu tare:&: alio fe ad habiradu conferre rcliaa prio 
tc habltat!one.Rcmigrarcaut reucrtiin pri(lin6 donilciliu.Tranfmi 
grarclnlonginquiorcmlocumdomiciliuhabltarioncm ue mutarc» 
Immigrarc in dom6 ^aliquam habirandi graria irc^Ea proprcL homl^ 
ncsgmoriu£ migrarcdicunf.Ercnimgmoriunf rang[domicili(! cor 
poris rclinqucrcs alio ad habirandi! dutaxar anf ma fe rranfferut * Tuc 
a6t cri appofito rci^ius g finc appofiro urcmurtut apud Ciceronem If 
bro* vl.de rep» Anrcg cx hac uita mlgro:S< Q,uint.in corpore j)ic(fto 
5cu quii ad infcrnas fedcs anfma migrauit.Contra^ ncquaq milites 
qu(5 caftra mouenr:aur de ftatione munirionib^ uc diftcdur.Migra^/ 
redicunf:ur pote ubl domicilili non habuer6tnecln domlclliu ieco^ 
ferfit. Decederc aut quid fit uide in Ilrtera.Dr 
CommiiTo fequcnre:ut ucl fimu! di(!tioncfcmpcr In malam parre ac 
cipitur* Vnde Cicero air:Non commlttas ut dicedti fir non putaram 
Qtiinri,quo^:Non commirram utilladubla faciamdefcniionislb'' 
licltudincEt alibi:nlhil ribi minuscommirtedfi q ut ulcifcaris hoc fla 
girii].Nf c rc^c dicas faccommittas ut omnes te laudettaut fic no co 
mififti ung ut lauderisrpropterea fcmp habet fccii ncgationcm» 
Commodatarius qui commodatu acccpit^paiHuc cnlm accipif : Vt 
fcgarariusquilegatum accepit. 

Communcefl hocoibus& oiu;*VcIcommunc mlhi tccu &cfic«^^ 
Comparohancrcmilll:&cJ3ilIa.eonfcroirti8ccuifto/ Praterea hic 
non eft cu illo comparandus:meIius de mlnore ad maiorcm dicif : uc 
Vcrgl.cfi Homcro Horarius cu Pindaro non cft comparandus : qc 
diucrfo^Slc Homcrus cfiucrgllioPindaruscomHoratlononcftco/ 
parandus:c diuerfb tii no nung rcperif * 
Comparatiui natura eft fuperarc in ca qualitatc: qua optlnct poGn'/^ 



oiismt Antiquior te ego fum J« mafor tc natu fum« 
GomparatiuQ rcfolui p magis dc pofitrufi Prikianus uoIuit# Scd pcf 
c^tera quoq^ refoluiC qus edde ufum p(iant:ut fortior plus fortls uc 
hementius:fbrcisualidius forcis & qax funt eiufmodi» 
Coparatio iit uel ad unll uel ad plures fam fui generis q alienf t quls 
gtxd honoris ca fuc gentis magis q rone ueritatis dicut no poffe ad 
muitos rut gnis iileri coparatione . Alii at dicut hanc ee ronem pptct 
qui no urunE raii coparationcsq? quu ad plure s fui gcncris fic copa^ 
tatio fuplatiuo Poflumus udtut fortiflimus grcco^ Achil!es«5ed fu 
pcrlatlu^ multosaIioscxcclIcrcfigniftcat«C6paratiuusuerop6t8c 
paruofuperantcdcmonftrarc* Vndcetdlminutioncm iurcaccepit: 
apudnostMaiufculus:minufculus:hscc prifcianus A quo tam pro 
grsccisgp latinisdfftcntio^Na^roapri^cla.quona m6gr«cldi(lin/ 
guerct fenfum c6paratiui:a fenfu 5uplatiuf:cu ipO coparatiuo quoqr 
genidufi tribuat:ni(i hacrationc:ut hoc ad un6 * Illud rcfcraf ad plu 
ra:Ioquor q uotics coparatio fit ad eos:qul funr eiufdcm gcncris* Na 
adcos:qui funtalleni:ncccirarioquo^ utunf gcnitiuopc6paratiufi 
cum ablatiuo carcant.Cum dicocomparatione moreprifciani : tam 
Supcrlatiuiq c6paratiui mtelligi'uolo« Arqui apud latinos ifta am <^ 
biguitas n6 ciiqui c6paratiuo ablattuO tribuimus.Tamc canti mo^ 
mcnti cft illa grccoi^ rado uc cam lacini ad forma gr^cc conftruftio 
nis imitati (inchoc eft:uccu gcniciuo iungercnc coparaciuu : udque 
incer duo^Nam fuperlatiu6 non dubium cft habere locO inter pluta« 
Vcaiacum fortior fuicchciamonius«Etmanu6meIiorcdexcra: H ue 
ro crcs aiaccsfuiirenc:dicercmusn6 foruor:fed forciftimus: licut digl 
cornm longidimus nonfongior mcdius«Hocatius»0 maior luucnS 
inquir enim ad duos pifones filios^pacrcqp fcribcbac« Ouidius In pcr 
fona Mcdas^squx duos filios habufc:cum minoret pucris iuftus ftu/ 
dio^ uidcndi:coDfticic ad gemna: limlna prima foris. 
Comparatiuo utcndu eft ad unfi ful gcneristad plures fupladuo : ita 
apud nos uc apud grarcos* Qui cc ad plurcs df uerfi gnts coparatiuo 
utunf:uii&nos»Vtaicum fortior fuitthclartioni^EgQ,fum doctifli 
mus romanoru»Et achlllcs troianis fortior fuit Hec Lau*Tu ucro ih^ 
lima kgcs coparatiuo latinos ufos ct ad plures fu i generis» 
C6parariuo & Suplari uo luugif ec Inter dc EYtQuinr*Qni iter nos 
ut apparcttfortfor fuir*Et in gcminis: dii phibeanttut cx duob^ filifs 
uilior mcipiat eftc pcriturus:fic et dc Suplatiuo legitur* 
Copert fi cft mthi:& exploratfi cft mlhi ide cft qd fcio p iueftfgatione 
Similitec copcri 5( cxplorauucpnftltoci} cft mihi delibecatfi eft mf hi 

b liii 



Decretu(h efi nf hiltidem quod apud tne cogltartdo firniatfi er Simt^ 
itterconfticui&decreuKAcnonita deliberauftpoflTum naq^ delibe/ 
raflfei&nlbflcdftitufffejtaq^differc an dicamus fenatus deliberauir: 
an renacui deliberatfi efttldeft decreuic«ExpIoraui tame pro inuenl fe 
reaccfpi6cfi cxplorotdee:qdin^rofagaciter» Vnde exploratorcs* 
Complacitus ab aaiaa uocetficut fluxus uenftthabetq^ fignificatio^ 
nem nec a(ftluam planemecpaffiuam licur fiuxus* 
Complodere eft aduerfas manus Inuicc collideret quod fteri plurlb^ 
decaufisfolettueladccftiflcandiiimorefaemfnai^ doloremmel prc^ 
gaudlotuel p fubita admlratione nel Gquas funt alia: caufx. 5uppIo/' 
dere eft pede teraE: Incutererquod Interdum (blet in oratore laudaru 
Explodo non tancum figniflcac ef icio:fed eiicio manibus: &: quidem 
cum fono pulfantibus» Qualiter quepiam e domo t theacro : ex ali-' 
quo coclllo inleaioe manuum acq^pulfaclone eiicimus.M « Tulilus 
Iftriofipauium femoQeacexcranumerfitaucfi ucrfus j)nunciat^eft 
una fyllaba breuior auc longior exibilaf :8c expIodicuCf 
Complura uide in di^ione pluran 
Compos uocf uide In potior« 

Conclo eft populi multttudo cogregatatuel ex magiftracus luflutuel 
publici facerdotfstuel fua mcerdu auc^oricacc 6c fponce pprie ad au^ 
diendnm oracore concfonantem in bonum publicum : cuius et ora 
cio uocaf conclo:in priore ngnificacoeftgrxceeccleiiatquam nos p 
latfna uocehabemus*MuItiq^ ccclefia nefcio quo iure ardesfacras ap 
pcllant:cum coetum hominu:ficuc dixi fignificec no loca: haec« Lau. 
jTu nero uideas Ilma m noftram« 

Conciliamus amorem nobis alfcuius^conciliam^ beniuoIenclam.nS 
afic conciliam^ graciamtRurfus inimus gt-aciammon afic tnim^amo 
rem atit bcniuoTentiam*QBard omnium brationum eadem fere fen 
centla eft*ac (i hoc uerbo ucerer comparo uel concraho • Nifi cp mire 
graciam e magis fauore compare q amore « Recociiiarl tn dc in gfam 
redire idem f(!t quotles amici incerpofica aliqua oflfenfa*qufi aliquan' 
do fuerut in|mici in pdftlnam redefir beniuolentiam ac famlliaritatc 
. Sed redirc in gratiam ctlam cum inanlmatis foiem^ ♦ Vndc Cicero 
de fenec^ute^In gratfam cum uolaptate redeamus^pr setcrea concilia^ 
mus nobis laudem^fama.fimilf a(^ tio at f ntmus^ 
Condiftio a*condico nafci^^ConditioWiCondo.Iild rarf ^ e qd ica lui^ 
filnlanus diffinlt^Condicerce denfitlare prffca lingua.n0c ucro aba^ 
fiuc dicim^ condfcionc a^onemin pfonam quam a(ftor intendic fibi 
dari fibi oporterc« Scd nulla hoc cempore eo nomie dcndlciatio fic» Er 



go condltio efl udhxczMo ueltHa dendtiatfo * Gonditio ueroihulrt 

his tctn(>orLbu5 male ufurpant accipientes ^ro mentfs quaUtatctuelu 

tf iilud hic e homo manfaetse 5c bon^ conditionisrqd antig diccb ant 

manfueti 6c bonf ingeniitnos quo^ manfueti animi manfuet^q^ me 

tis homo afir bona: condltionis latinse dici£ fi ad fortuaas referaf mo 

fi ad mores» Vc eft uir magna;:paru2e:medlocris conditionis.i. diues: 

pauper uetaut inter hos medius«Ego fum polic^ in hac conditione J« 

fortua ae forte^Cicerd^o miferam conditioneadminirtrandi confula^ 

t^»Huic fignificaco illdpene par e«Cfi intcr plura eligenda fortis efc 

oblata eleatio:uC aptid»M*fabiu:Oblata eft a tuuenib^ tyranno condl 

tio uc dimitteret alterG ad uifendam matrem ad dicm pr^ftitutam tu 

uerfuQt:ftautnifioccurriflfecaddiemdeeoqrefritcrar poena fumerc 

tunDicf m^igicur oflero conditfonem uel fero:ueI pono conditionem 

Nunquam fereperaUuduerbum:qu%conditiodumpIacuit*e lam 

fere femper dicimus* accipio cond tionem«ut apd Tercn* Amatores 

chryfidis tulerunt mulicrt conduioncm Jpfa uero acceplt conditto/i^ 

nemihoc efc pa^toni promififioni^ aSenfir» 

Conductc p utilc e^Dccet Juuat»&i; fiqua fuc alia« nec pfonalfa fut pla 

nemec ipfonalia cu heant nueros,hae ueftes decec nos Jfti cibi tuuanc 

teXcudia fecreca maxie coducfir^ExpUcit Explicidt nu§ q> (cia legu 

Condu Aitla domus q condu^a efr Noia enim m tius Si a fupinis de 

rccndunt paflfionem quandam figniftcant*ut rado fic^ttia ac commc/ 

Cttia«quar fi(fta bc ad cempus commenca bc excitata efc»5i tamen ab no 

mjlnibus defcendunt fignificat materlam.uc ftramentiti^ * lateritius* 

Confero me in agrum & ad agrum» Dlcim^ autem contuli me ad ca 

tonem^non autem in catonem nifi fucrit fignificatto donationis hoc 

modo Multa contull tn catonema^multa donaut caront^ 

Coficio p pficio dcpco qd efauciando trucidoJnde cofcAores fera 

rfi*Ipfa enim pr^pofitio^Cu iu bonam 8c m malam rem accipi fblec« 

Confido pro credo^tum iri prxterito.in pr^fenti, tum In faturo . In 

pra:Cedcd*Quoniam probatam rationem ofFicii mei uobis eflfe conftl.> 

doJn pr^fentl • Quanquam a Cratippo noftro prlcipe huius mc^?^ 

morise philofbphorum ha;c te a(7idue audire atc^ accipere cofido « In^> 

ftlturo^Ita forc cofidimus«hxc exem{)Ia ex Cicerone func* 

Coflauia;saIienum»&Cotraxla:sauenum«idem cft^ fatflus fHm 

debitor altena: pecuiari Diflbluo xs allenum Jdcm efc quod cotraxC'' 

xcram a:ris alieni reflituo:&c plurlbus foluo* 

Confluens pro locotquo duo Flumiaa conuenLunc«mafcuIinf gcnc 

ris cft fubflancLuatur cnim: 



Coniedto:coiccfturotc3lcdturam faciotconicfturam capio cofcdura 
confequoncoufcfturaco!Iigotconic(ftura ducor.proeodem accrpid 
cur:aut parum difFerunttquiai efftcacius quiddam eH coniedura con 
fequor dc conf caiura colhgo:^ in cscteris* 

Coniurare 5* confpirarc fete in malfi accipiun5:quotIes In patriam: 
autbonumprinclpcm coniuratlo fit atq^ confpiratio» Sed fi honefia 
caufa Id fiat in bonfi etfam accipi debcnt.Nam 8c Muii'' Scscuola ad 
porfenam rcgem tnqni^Trccenti coniurauimus principcs iunentu 
cis romanas ut in ce hac uia graffaremur< Et cicero ad carfarcm proii'' 
gario:fratrum confpirationem diyictquafi unanimitate; Verfi con^^ 
lpfratio:ut in hoc ipo locO nonunq nemini pniciofa e(t f n ncmine^ 
graflatur coniura tjo fempcr in alterius pernicic graflfari fof ctt 
Conniucrccitaperfredcclaudcrcoculum* 
Conrdfccrc ferc ad morre pertf net:pleru^ cni fic Icgimus mof te fibi 
ipfc confciuit:Mortcm ribi ipfc confcifccs:Mortcm mihi fpfe cokifca 
cogam tcad mortem tibi pcr rc pfum confcfrcendam ♦ Afcifccre cft 
rcmotum aliquidquafifciteuocatum caperc. Dcfclfcereeftad impc 
tCo fc dudtu(^ alcerius fubfirahcre.ut militcs a duce:populi a domf^'' 
no difcfpuHab opinione magiftri quam prfus fequebanturt prcferti 
ad alccrtus imperium uel fencenriam fe cranffercntes* 
Confcflfus non cfc confeflfio:fed homines uno in loco confidcnccs^ 
Ccnfider 3CUS qui agenda confiderat:non qui confidcratur* In cofide 
ratus quf agenda non confiderat:non qul non confideratur» 
Confolatio di folatium idem funt nffi q? confolaclo fit uerbfs*iblati6 
rc^cum confolari fic oratione Solari ucro fere fcmper aliccr^Soiamcn 
tdem eftqucd SoIatium:fcd magispocticum^VergiliusiSolamcnq^ 
mali de collo flfmla pendec.quo came Boctius 5c qufdam alif utunf • 
Cofonansprolittcra nonocalifoemininfgniscft iubftantiuatunn* 
Conful qu! confulatum gcrit» 
Gonfufarisquf confulacum gcflfic» 

Cofulo ce conniifi peto a ceruel f ncerrogo 8c inquiro. Confulo cibf :c6 
filf um do tib|[$ucl puideo tibii Sed hoc frequetius ac magfspropric in 
rcbus:ut conf ule u\tx tuae*Confule ualicudini:confuIe digntati»con 
fule faluti:confuIe rebus tufs:[n plurali autem numero interdu repc> 
ritur finc appofito tamen«uc Confuluntfcnatorcs t quod frcquetius 
dicimus confuIrant.itdcfibcrant«Non nung confulcacc cft unius* 
Confultor ferc p eo g alf fi cofulft accfpi folet.no nunq tn p co:^ alf i 
cofulit«SaIu*In itig.Simul abeopcttStutiYautorcofQltor^fibiadfit 
Confu Icus cft homo prudcns 8c fcicnstdignufg^ a quo cohfiiifi pecas 



Indc cft mconfult^ adicatluufi i duinri. Otinconfultatw mfllicbrera 
fcmperamentiamtideftimprudcntemtinconlidcratam&nullius con 
filii. Dicif ctiam lurifconlul tus & lureconfulcus. Et ouidi^. jib.i^de ar^ 
te in fimplici dixittSit tibi credibilis fcrttiojconruka^ ucrba. 
Condernerc eft corporis:confternari autem antmk^Ljm mens tarba>' 
ta cft:3c dc ftat i mot3:& quafi humi ftrata.IdeoQ» f«pc coniungl ani^ 
mu uidcmus«ut conftern3tusanimo*Saluftlus tamcn hift, prlmo in 
gt,Equl fiacrctftoribus cxteriritl autfaucil confternantur:cum fitufi 
cattus conftcrnuntur* 

Contcnderc 8c Intendcrc IndifFcrcntcr dicim us: uti contcntlo & Intc 
rio»Dc quib^omnib^ latc In diftionc Intenderc. 
Contentus qui continet quod animo fatiffacit:non ^ conrinef* 
Contcrrancus g etufdcm tcrrs cft:hoc e territorii:maionn* eft tcrra § 
urbs»oppidu uc.cOlus habitarorcs uocanf ciucs»Plyni^ tame catuUu 
contcrrancu fufi ubcat.ucl q^exDioccfiillatuel q^cx utbcfic uerone 
fi* Vter<j aut dicStus cft ucronenfis: Naro illius Ncpos & pcr adoptio 
ncm filius futt Nouocomenfis:ldco Plynius fcc^dus U ipfc didl^ cft 
Contincntcr cft conrinue:nuccontinuatc:q(f a conrineo uenit. 
Conticefco idcm cft quod fuum primiriuum contfcco:ficut alia m ul 
taln fco.ut Adh^rcfco*Dclitefco«concubifcoJabalco»obdormifco: 
contrcmifco.Expauefco &c hi i fimilia. 

Gonrinens pro terra qusc non eft infula Foemininl gcncris cft* Vt dc 
ficilia ad coiirinentcm pa^ Intercapcdinis cft» 
C6tlncntia^dehacuidcindi(ftione Abfnnetia» 
C6traherei£saIicnumquidfituideconflarc» 
Contunieliofus fcmperadtiucabautoribus acclpi folct.pro co»f . qui 
contumeliamfacit* 

Coucnithocmihi.aut coucnit hoc nobis,i.dcces et8c c6ucnies»c6ue 

nit hoc iter nos.i.coftat & c6trouerfia caret.couenit mihi iccu.i . fine 

cotrouerfia cft inccr nos quod ego dixi.coucnit tibi mecfi4.fine con- 

trouerfia cft inter nos quod tu dixifti.No nunq fine utro^.ut couenle 

Conucntus facit diminutiuum conueticulum cicero pro Scxtio: Ta 

tncd conucnttcula hominum qus ciuttarcs nofaueruntr 

Conucntusn6cftc6uentio.f^does*Qinunum locum c6ucncrunt« 

Conuirium a uirium ucl parius a.utto dcfcedit ut Vitupcio tam & fi 

no omnlno rcpugncm fcribl per»c*ut quibufdam placct n6 pcr.t.ES 

autcm c6uittum maledi(^um c6turacl]ofum. 

CoptafacuItas.potcftafgp*utfaciam tibicopiam hfpiciedilibrosmc 

Ds«i dabo tibifacultatcmuclfaclam tibipotcftatem.lungi£at3tJemp 



cum facfo duntaxat ap9 oratSres.Nafn poeta; cHni alUs uctbist &c p^ 
cipue cum do. Vcrgi» Affari excremum mifera: data copta matri « Ec 
itcrum Poft§introgrefli.& corara data copia fandi, Siue h!s au te duo 
bus uerbf s copia plcrtin^p ro abundantfa accfpitur unde df(^a eft co<^ 
copia orat(onis:5c copia pccuuiari6«5c copia frumentitTn plurali quo 
queprofodemifignificato.ut nout^coptastuas.omniumterum co^^ 
piashabeo.PectdfaritertamenappclIamus militum multitudinem • 
ut copis pompefircopis csefaristpro quo imperitidtcunt gentcs po/ ^ 
peiitgeates no(lrse*Et in hoc etiam fignlflcato non nunq tn fingula / 
riiOt Pom ad domldam^Ne^ foluscom ifta copia tantam muttitudt 
nem fuflf nere poteris* Salu(ti^:poRremo ex omnf copia Carihnas &c» 
VerJidla:n*Et qu^ Bt circum mecopia luftro, 
Cordf efit&: in animo efljdifFcrunt* Nam (ecundum ngniflcat in ani- 
mohabeo VelanlmuseilmihiueluoIoat^Conltituo^Illuduero c 
deleacatdcplacct* 

Corp^ ponuf J camem noft^ utuetifi dioim^.8c hoiem corpuletG po 
tluf^ ut altg loquunf carnoru»Quirtt»mcmbra fine corpora cicero ad 
GailumrNam \ Uires ^ corpus amtfi. Martlalistlnc^ omnt nufquaj 
nur<| corpore corpus crat*hoc in corpore illius non erat caro* 
Corpufculum diminuduum e a corpus« 

Coxa pars f upra femora t uertubru^ ipfum q uoties ultiati! e: auc os 
tlludiquod in uertebro uoluf tur fra(ft(!:coxa uitfata fradta ue dicif *Fe 
mora autem parte illa cxteriorem fignificanr*Femina partem intcrio/ 
rcm mulieremqpiqua: fecontlngunt* Vcl femora partetn anteriorem 
Foemina pofteriorcm» \ quo conficltur nomen femoralia: fiue Fcc^^ 
minaliatutroq^ enim modo fcriptti reperio pro brachfs « dicitur tame 
nominatiuusfemcnnon reperfri, 

Cubiculum a:cubilt non ucnit:cum intra cubiculom cQbile fir« 
Cubo:cubui:cubuum:cQbatio non cubltio^ 
CuluSiCuia^cuium aruetertbus non inter nomina: fed inter pronoml 
na numerabatur«uc meus mea meum.Itaq^ ut dicimus mea e»tua e(t» 
fua c.E€ meapa fua intere(l:Ita cuia e:dc cuia f ntcrefi* Plautus in epu 
rdico:Ego iHam conueniam:at(^ adducam ad te:cuia e fididna* Cice 
ro pro Murena:Ea c^despotifTimum crimini datur eitcuia fnterfuftt 
non ei cuia nihil interfuit Jntcrrogatuf^ cutfi pecus refpondeas me # 
um toum fuum uel lllius» 
Culter cultcllus facit diminuliuum» 

Aulpa medf corum plures peut:Defeftu eo^ multi « Is nanqp defe^tf 
mediciperit:cui medicus ^fto no cculpa ucroi&cdicii q mdrirur^ no 



crantmifi pflo medices fibi fuiflfct:quatti maiorcm partecffc arbitror 
haccidcodixig? nonulliproculpamedicorum aiuntdcfedtujEc uu 
tla hominum rerfigp aocant defe(^us:cum dicere dcbeant uitia : uel 
culpas uel mendas ut mcnda libri^Dcfeftio plurimum 'a defeftu dif 
fcntlt«cum fit receffioauimilitum:autcfuifatisadomino:uela fupc/» 
riorc^Eft cnim deficere 8c defifterc a du^lu alterius dccedcrc» &c quafi 
rcbcllarc*&: defc(^ioquafirebcIIIo» 

CuiasiNoftras.Sc Veltrasmontantfiparrianationcmqp innufit:(cd 

ctiampartcsScquafi fea:a*utucftratcsphibfophin6runtIta popula 

rcs &:fauorabilcs:utnoftrates:gcpicurifcoIapdicrfit* Eccuiatesphi>' 

iofophi uos cftis:Stoicl nc:an academici:an pcripatcdciian noftrates 

Epicurci:Ciccro:putarcs nc un§ acclderc pofle uc mihi ucrba dcccnt 

non folum ifta ueftra oratorta:rcd h^c cciam Icuia noftratia* 

Cum ppoficio pcrappofitionem non iungicur rcinotanci inftrume^ 

cum rcd.comite.Pcrcu(Ti igitur hafta dicedum eft:no cfi haita« (nftru^ 

mcntfi cnim pcuftiionis hafta cft« Item percuffi gladio*non cfi gladio 

Impuli tc pugno» Vidcam tc ocuIis.Tango tc manu* Dclcmc cpifto 

lait3 lachrymis. Abfterficfordcsaqua« Ablatiuisaucnon inftrumen^ 

tum fcdconiunctioncmfignificancibus cum addi (bicc:ut acccpcus 

cftanobiscumhonorcMagnacum bcniuolcntia fcripfic*Gum mi 

ra affabilicatc mc aliocutus cft^cum dira truculencia me afpcxic^ 

Cum 5c Tum indicaiiuu ferc poftulante aucem In cum quida minus 

In rumquiddammaius.Echocduobusmodis:utaut gcncralc ali'^ 

quid pccda t:fcquaf fpccialc* A ut am b o fint fpccialia* Primo mo ficj 

ut apud QiiintlJlanu.Qi|od cum omnibus cofitcndu cft* Tum no;? 

bis praecipue.qui roncm dicendi a bono u ro no fcparam^Jdcft om 

nibusmulcusmihi ucro maximc« Altero modo apud cunde« Qiiod 

opus Marcellc Viftori tibi dicamus^Qucm cfi amiclffimfi nobis:tfi 

cximio Htteraru amorc flagrante:digniflfimum hoc mutua intcr no« 

caritarispignoreiudicabamusadcftmulcfipprcr amorcm tuum in 

nosplus tamen propteraraorcm iudicabamus lirtcrarum, Raroau^ 

cem alius raodus q tridicaduus conucnit^Ciccro ad curioncm graul 

tcfce priuacus fum amoris erga tc me patrc cuo clarillimo uiro:qui cfi ^ 

fuis uirtutibus: Tum'uero te filio fupcrallet omniu fortunas fi tc antc 

uidifleuquam uuadecedcrct.5cdnfiquahocfit nififubuno ucrbo 

quod fi quando fub duobus fieretinon tame in diucrfis ucrborfi mo 

disdiuerlisuetcmporibus.5cdadTum reuercamur:quod fxpe fu 

ne cum ponitur geminatumitrlplicatumt&c in gufs longum mulii'^ 

pIicatutti;fcdquantumcgo fcntioin rcbusparib^VtQuintllian^ 



NccIndigncturhcrodotut«quari fibi Tieum liuiuttijcdm in narrl> 
do mir^iucunditatisrclariflimi^ candoris*tum in cotionibus fupra 
quamcnarraripotcftcloquentcm itadicunf omniatum rebusuum 
pcrfonis accomodata/raceo de co modotquando accf pitur pro ali> 
quando:ut tum hoc tum iilud dicas.idefl aliquando illud modo hoc 
itiodo iltud» 

Cum pro quauis ctlam reperitunCiccro enlm pro dcfotaro hocmo 
do incocpiuCum in omnibus caufis grauionbus Cai c^rfar initio di 
ccndicomouerifolcauehemetiusquclurus ucl setasmca uidef po^ 
ftulare* Tame in hac ita me m ulta percurbant 5^cJde alio In locotSa 
tls nc coftaret facerc uidcamurrqul cfi pr«cipi nihil poflc dicam^^ Ta 
men dc aliis de rebus diflcrcre foleamus:8c in hoc iplo tcmporc prac/ 
ccptaofficii profequamur.Cum.npro Quuauis» 
Curiofus fcmper acftiue ab autoribus accipi (olet.DicItur autem cu/^» 
riofusanimiacuratquotiensplusdiligcntlacQoportcat impcndlm^ 
rebusmel noftrismel alienis* 

Curriculum pro curfutSi: pro Ioco:in quo cercamcn currcndi excrcc 
cunnon nung etiam pro curru:uc Cur(ius.libro*viii*Scd cdam in am 
nem prsecipitaucre cur ricula* 
Curiim idcm cft quod currcndo» 

Carus &c prarclarus figuratc accipifitur pro co:g tang fulgorc quod5 
fams &: glorisc refplcndec» Vndcclariirima bc prscclanirima geft^ di 
cimus«Sedpr«cIarusprobonusnon nung rcpcritur» Htprarclarc ac 
optime idcm roboris ac ulrium in fignlficatlone optinettCi« in la^lio: 
cum illo uero quis ncgct aftum efle pracclarc» 
Clafliarius cuftos cxcrcitor ue claflfis# 
Crapulantuidc obrucrc. 

Crepitus fonitus cft uiolentus cx impulfu refultans. Vndc liicrepaf 
eft cum cruptf one uocis Sc immani fonitu rephendere.cymbala tym 
pana^ crcpitant» Vnde fit crepitaculu. T ubac qooqp Sc cornua» fimi*' 
liaq^crcpanc fiuccrepitanttcrepitusitem ore^infimo fieri Iblcc. 
Crimcn notHHodo pro deli(^o:fed pro ipfa etiam cnminacioc* Cfcc 
<^roinphilip«hxrcdicatcmmihinegafti obuemflc:utinam hoc tuum 
u er u m cri mcneiTet, 

Crudus uocatur non qui cibum indigcftum habet in ftomacho:fcd 
quia?gredifficilecpdigcftibiIem:fxquo'ofFendirur:uel cang nimior 
uel tang noxio. Appellamus itcm hoicm crudu pfercim qui cft craci 
afpcdtu cui^ afpedtu oculi nf i oftcdun£tut ftomachus cruditace cibf* 
Eftetiamcrudum uuInustScRccrudcfccredoIoracuuInus dicicurq 



fi renouai:i«Etcracia poma dfcfmus qa« tlon fl] nt matura; 

Apes uoluc cfife uel deorummel nodr as in facrificiis deo^^ 

rum Epulaefuntcibi mlmfteriohominumt Scin nodrum 

ofum comparati^BpuIum rolenniores quacdam epul^ ♦ & 

propepublicum conniuiUm inpropatolonumero&s ciut 

b jsexhibicum*fiue in declinaclonem templi allcai^*liue fn honorcm 

deorum«ueI in magnlficentl^ oflencatlonem * 5iuein funere magni 

alicuius uirj«Cui fimile efl quod hoc lempore fit.quum pubiicac pa^*^ 

fcimus pauperes.prsfemm in moribus propinquorum • Q,uod uel 

idemeflpenequodparentare^A noftrisenlmuulgoparentalia apv 

Eelian£,eo quod parcntibus iiifta celebrcn£.ut hleronymusfcribitfc 
Mrefidcm eflakquldfen(ftepromfctcre*Ter. Grauida^^faftafidc; 
dat uxoreoi fibifore hanc.Fidem habcreeflcrcderc.Q,uint*fideha^ 
bes hominib^^quos mentiri alius affrmat* 
Darcpotellatem«ufdeindulgentiam« 
Deambulatorium loc^ ubi deambulamus« 
Debellare efl bello uincere«auc belfo capercExpugnarc pugnado ca 
pere«uel potlus'pugnando ueloppugnado uinccrc^ Sed bcliam^po^ 
clus homines* Expugnamus autcm opera moIef^»ut caflra*ut carcei^ 
la.ut urbes^ut naucs» 

Decedere quang acdpiaf non nunqua pro eo quod cft difcederc auc 
rccedere» Tanicn proprie ef! a mandato cuflodie fue loco recederc» 
Vnde confules ptxMes praetorcs dicuntur ex prouincia deccdcrct 
Diciturquog^ deceirit quo modo dicftur defundtus^ut fubintellfga^ 
turulta. \t in excedoadditur uita^non fubintciligicur*Cicean An^ 
toniumi*Exce(Iic e uica* 
Decec.uide conducic« 

Dccimus«undecimus»Gcntefimus*miIIefimM.g ulcf mus cfl cx dcce 
cxundecimcxcencuexmlIle»Aliqn fic^hocaruaaccolit ccncefimuj 
llludrexagefimumcuomuerotricefiraufrudtuJdefc cetcnarii niierl 
fcxagenariitricenarii. Vel centuplu fexagintuplu^cricencuplu* 
Decimam quanq^ ex ouibus ribi dabo^INon eam lntelligD»qu« deci/ 
nia in riumerando cueniec fed unam de decem.quecuq? ficatag» una^ 
quarc^ poteft eile decima Jcem dicamus Miiiefiuni queno^ unum efle 
cx numero milenario* 

Declamatorefcgfcudcc apd rechorem in conuentuqp fchoIafticorS 
flftacauraoratadagesutin uerispofteacaufispoffitorare.Ipcquo < 
q^ reihor &c qcuq^ alius et cxcra fcholam lioc gne ucit fiue ut ahos fiuc 
ut fc exerceat: declamator uoca£,Orator cf! qui caufas oratt uel in iu^ 



dicfis'uel f ncondonlb^ ^ gtstcc dicif rethonNos tamc rcthorcm prd 
fcirorem rethoric^ uocam^mon Oratorcm. Miror^cur inhoc ta fa^ 
cili pcruulgatoqp norainc cxponendo Viftorinns crraucrit* Non na 
q tamcn more gr«co repcdmus poni Vt Cicf .lib*ff*df*n,d Qui cu^ 
acadcmico &fodem rcthorc congrcdiconat^ fum: Nam ncqp indi^* 
fcrtiJ academicu pcrtimuiflemtNcc^ finc ifta phifofophia rcthorcm q 
ufs cloqucntcm*Rcthorem dixit iicl oratorcm uel rethorlcum* * 
Dcclaro frcqucniusad facfta pcrtinctg ad di(^a ♦ Aliquado ctiam^in 
di(flis intcrdum accipif pro fignificoiud oftendo uel indico. 
Decretum eft mlhi uide compcrtum eft* 

Decus efl illa fic dixerim honorificcntia cxbcne^eftisrebiisv Vndc 
decoramiiitl^ honorcs^laudc honcftamcntamil ti fnbcllo copata 
cuius cotrariu c Dcdecus ignominia quaedamtautignominiegenus 
&infamisturpitudo.Vndcdcdecoro.f.turp1f(co:&:c6tumcIiaatquc 
ignominla afficio.Tranffcrtur etiam ad animu: Quippc dcc^ p ho> 
ncftordedecus pro Inhonefto accfpi£> Decor eft quafi pulchrltudo: q 
dam cx dccentia rcrum pcrfonarumq? in locis temporibufcp : fme fn 
agendo:fiucinIoqlicndo.Tranffer£quoq5aduirtutes:AppeIIamus 
dccorum nontamipfnm honcf^um:gquodhominibus8ccommun! 
opinioni honeftum uidetur 8c pulchrum &: probabile* Vnde ucrbu? 
decoro mcdia Tonga»Nam dccoro mcdia brcui decus ucnit» 
Dedifco uide difccrc» 

Deditl^ g ex nu mcro co^ eft:qui fe fn 3ltcrfu<? imperium dcdldcrfif» 
Dcdocco tcjqd dodtus es oftendo falfnm cftVtdocendo quod uc^: eft 

dufntilianus.lLii.Etgdem prl^acdifFicili^opusdedocedig docedf. 
Dcdccus duo fignifrcat: Vnfi quod cft crimcn^ut Q^uint.Satls dcdc 
coris atq^ flagitii caftra c^perunt* \ Itcrum quod cft fgnomfnia : ar^ 
fnfamfa quod notum eft. Vide etfam dccus# 
Dcduco 8c Reduco gcncralcm habent figniflcatloncm fed In fioc fpc 
cialcm quotics allcui officii prasftamus comitatum, ut Dcduxi Ca^^ 
tonem in fcnatum:eumq;ut domum reduc3m:hic cxpe(^o. Sed pro 
prle hoccft ititer homincs non multfi dignirate & auarorftatcdiftan^ 
*' tes.Comitariucro minorum potfuscrga maiorcs. Csctcrum deducc 
rc bc R.cdaccre cft quafi ad certum locum. AflTe^^ar! eft quafi comita^ 
tum pra:ftarc:non tamcn !n idncrc«aut nauigatione aut:miiiria« 
Atfc cpcrurbcm» 
Defatigatus ulde in didtionc lafTum» 
Dcfcflus ufdc fbidcm» 
Defcdus quafi q dcficlt.ut MartialisiDuIcfa defcdta modulaf caria U 



gua Cantator cfgnus furtcrls Ipfc rouQmntuDefc&^q^ hbotttcnt^^ 
etus magna pars mottis nihil mf hi rdiquu: nlfi diligcntiam pacticipl 
um c fignlficationis a^^iue in uocc paflfiua» 
D^fcdtustuidc plura in culpa» 
Defc<aio:uide ibldcm» 

Dcfedc medomine:adiuua mcoptimc uirTacc homo imperftc* Mu 
tato uocatiuo in nominaiiufi no recte dlcc£ ♦ Itcm dcfendc mc tu dc^ 
mcus. Adiuua mc tu uir optimus* Tacc tu homo impcritus : hic pct 
nominatiufi etia redte Ioquimut:fubintellig]£cnim ens: hoc modo: 
cu cns dominus mcust 

Dcfcnde me dicimus:8c no nung dcfcndo idtus^Cicero dc fcncdtutc 
Vcllita^ pampinis ncc modico tcmpore care «5c nimios folis dcfcn 
ditardores* 

Defenforius acftioncm fignificat» 
Dcforc:uideafForc: 

Dcinceps accipif pro deinc 8c p dcfndc* A tgp ec pro gradatim* Cicc/ 
ro in tufcu*Omnes qui dcinceps accubarenttad lyram canercnt * Ec 
adYcrmum Scd tamcn tres fratres f ummo io co natos « Promptos n5 
indifertos te nolo habcrc iratos:quos uidco deiticeps tribunos plcbis 
pertrienlnmfore* 
Deliberaul uidc coropcrtum cft* 

Deligcrc efc quod m agis idoneum ad rcm agcndam cft ccrncrc^ Elt^ 
gere uero uel ad nofcrum cmolumcncumiucl ad illius qui cligif dU 
gnitatem»DeIegit fibi fsepc populus Romaamperatorcm ab bclla:ut 
Pompelum ad bcllum mithridaticum.lmpcrator quoi^p diligit mih^> 
ccs:n5 cliglc ad rcm uidelicet bellicam idoncos* At fi cx multis ,darc£ 
optlo qucm fibi ucllet eIigeret:non dcllgcret.ideo^ ftmper fere dicIE 
Incodem fenfu:daf ciblfiucof&rcuroptio,Ecdaturfiue oflfercur clc 
ftio»Necinficiaseopoflcfieri:ucinaIiqucm cadatdclcdionis 8c clc/ 
aionisnomemutlnipfumprincipcmquemad honorcm paritcr[dc 
ad rem bcncgcirendam airumimus^C^ccrum diligo fincpr^pofitio^ 
ncaccufatiuumhaberefoIet:utpopuIusromanus deleglt. Gneuih 
Pompelum impcratorcm^EIigo alccrum accufatiuum cum pr^po' ^ 
fitionc:ut idem populus cUgit in principcm fibi o^aauium» Et faccr^^ 
dotcs eligunt fibl pontificcm:Sf militcs impcratoremi Coopcare au/ 
tem dicitur inter Collegas paref^:aut fere parcs. Ciccro In Bruto': a 
quo in collcgium augurum fueramcooptatus : prarterca deligerc 6c 
agerc ucl haberedelc(ftum differuni: q? deligimus aliquando unum 
Cantum^ \gerc ucrd ucl habcre delc(ftum ad multa femper rcfertur* 

c 



apudQulnrfllanuttilcglfaccredcfcaumproagcfc^ . 
Pclicefco pro fuo pdmitiuo accipltur» 
Dcmereor:uide mereor» 

DcmumtuldcTandcm» ' 

t)eni($tmde Tandem, 
Dcmigraretuidc Commigrarc» 

Dcpcaus:fi Vulpiano crcdimus dJcl£ turpitcr pa<flustmihl aute'pr6 
fimplici potius accfpi uidcf Id quod in multis fittut dcmirortdeambu 
lo/Tercn.in phoniam dcparcifci mortcm cupiot talc cft hoc tcrcntla 
iium:qualeillud uergilianum» Vitamc^ uolfit pro laudc pacifci: illud 
qtXoq^ apud.M^tolIib Ji^rhctorico^f.Quidam quum circfifidcrcturt 
ne^ cff ugcre ollo modo poffct dcpe(ftus cft cum hoftlbus ut arma & 
impcdimenta relinquerct:& militcs cduccrct.itaQj fcclt dcc. Non cft ac 
Gipicnduproturplterpaftusabautoreeflepofituqufppc qui caufa^ 
narrat de quo controuerfia c(l:an ille turpltcr paaus fet : non autcm 
fa(ftum hominisdamnat«6ca!iquotiensfadtu}hocpaulopoft pa(^io 
ficm uocat. 

Dcpofitarius a dcpofitum cft^dcpofitoriu a dcpofitoncftita^ dcpo^ 
fitar us qui rcddcndo depofito obnoxius eft. 
Dcpr^corfuppltcfum Aulus GellfusaitdicStfiefle.quafidcteftor.ud 
cxecror.ucIdepdlo.uelabominor.Egoaatemltadici puto deprc ^ 
corutprsccor &:impr2ccor.prsecortibibonum«prarcortibi malum, 
Sic deprarcor liberationcm.8c dcpracor pcenam illam utpotiar • hac 
ut uitennOuidius libro primo dc ponto^Ssepc praccor morrcm^Mor 
tem quoqp dcprsEcor idem»Nc mea farmaticfi contcgat oflTa latus» dc 
prsccor dixit quafi prsecor mortem non dari mihi in hac terra.deni^ 
dcprsecor magis figniflcat ucl di(^o ud faaro rccufo«qiIIa qu^ Au^^ 
lusGcllusattigit. 

Defccndo in pralium.dcfccndo In forum» dcfcendo In campum dici 
mus.Non quia dc loco fuperlorc in infcnorem dcfccndimus . fcd qa 
dc loco tuto in locum dircriminisJdeoquenonfcrediciturin forum 
dcfcendefcnifiquipngnandi&dcrcndendclitiscauia ucnit in foru 
(^ nonrcrumocnaliucocmptoracncgociator.Etincampum dcfccn^ 
dere*nifi qui litls dignlratif^ caufatlScut in campo martio ficbatxcr^ 
raturusuadit» 

Dercifcerc.uidc confci fcere* 

Dcfipio fiuc defipifco fignificat uel qdf aligd a co^munf fcnfu f^llc 
mqi minus habco.uel quod mco a (cnfu dcftituor ; Qiiod fcrc uitiu* 
aut ex ^tate uenit aut morbo aut amore auttimorc* aut fimili aliquo 



aflfedO^Cuius eontrarfum cft rcrpiccrct8c kncs gdcm iam dcinciircs 
nung rcfiplfcunt* Gsercri afit refipifcere ideft ad priorcm metis ftatfi: 
uel ad mcliorem mcnrcm redire folcnt» 

Defpicio dcorfum afpklo:ficut fufpicio furfum afpido.Indc p traf' 
larioncm quu quis alium conieranit ac paruifacit defplccre dicif qua 
a infra fc bc ad pcdcs fuos proie<ftum afpiccre:queadmodu fufplcerc 
cft ucnerari:quafi fupra nos afpiciamus illum effc collocatum ♦ Nani 
difpiccrccftprouidere&circumfplccre mcntcm&tang In omncni 
partcro lumlna mcntis Intcndcrc omnia^ difccrncrc:a quo difpfcle^ 
tia di(fta cft clrcunfpeetio bc prouidcntia uel confiderado dillgcns 2lU 
qnc difcrctlo* 

Dcturbarc cft dcorfum cum uiolcniia delicerc» Vcrg.puppi deturbat 
ab aha.Exturbarc e loco cunde in modum eliccrc, difturbarc dififipa 
do diruendoqp dciiccrc» 

Deucnimus in monrem:dcuciiimus addiuitfas minus ufitatum t ac 
minoris rationls eft § pcruenimus in montcm:pcrucnimus ad diuiti 
as^Similircr ediucrfo:deucnimusin planum:deucnimns in uallem: 
qiioticsabcditlorclocoprofc^ifumussufitatius pbabillfufc^ puem> 
mustnplanfitperuenimusinualleiradeucni in paupcrtatcm quaft 
dcfccndi & dciaprus fum in humiliora» 

Dcus dca deabus diclmus:dluus diua diuabus non dicimus. [tcm fi 
liusfilia filiabus.Natusnatanatabus» Bquusequa cquabus:mulus 
mula mulabus:non afinusafina afinabus.ft^ utdicrmus libertusli^^ 
bertilibertabus^ltanodicimuslibcrtinuslibcnina libertinabustnon 
fcruus ferua fcruabusuno dominus domina dominabus:n6 animus 
anima animabusiTam bc fi quidam hlspoftcrioribus uruntur.Cfcc 
ro tame ad uxore & fiiia fcribcns duabus animis fuis dixit no anima^ 
bus^Etcurtiusdc matrcScuxoredariidomlnisno dominabns 'dfxit 
gdam uctcrcsidcxrrabus dixcrunt p dexrris:8c cabus p cis* 
Uicaciras eft fine dubio a diccdo:|)prie rame fignificar fermone^cuj 
rifu aliquosinccftenrem ideo demoftcne urbanu fuillc dicunr:dica>' 
ccm ncgant:gra!cc dicitur fcomma» « 

Dicerc propnc cft orarorum 6c elegantcr facude^ loquctiu^Quintf/ 
llb«x*Na mihi nc dicere gdcm uidtt nifi g difpofitc.ornatc copiofc di 
cit« Vndc dic^fo uocacur oratoria &c facunda oratio*Ex Ipfo uerbo di 
co duo frcquenraduaoriunrur diao:&c dfftfro^fcd pofterius pori^ frc 
qucnratiuum cft:quod idcm cft quod frequeribus tcmponbus freqn 
tibufc^ locis dico dc narro» Altcrfi afit eft quod dico:fi id altcr fcribcs 
cxcipiat bc manu ftilo^ notct# 

c li 



Dkofcntetiam coftfillariusfcrolcntcntljimiudcxmo nun^ tamedi 
co pto fero:ut apud duintuapud iudices qulde fecfidam lcgcm di- 
eturos fententia dc confeffis prjtcipcrc rldlculiieft» 
Dicoslcgcsaliudcft gfcrolcgcs:ell*n.ferrcad fuosJdiccrcfercadui 
eios.Liuius*Cit3ando pcnndc ac uia:o (ibi legesdiccrcnf* 
Diem pro diurno tcmporctitcm pro ccrto temporeiuolunt cffe ma^ 
fculini generis hotaucrut^ Vcrgilium indiffercntcr acccpiflfctego tn 
gc.apud hune & apud c«ccros p tcmporcipfo annotaui fcmpcr cffc 
fcemininitutipfadtcsfacithominem prudcntcm 1 5c multa dies dat 
magnam hominibus rc^ cxpcricntla.yndc Pedianus uulc ficri dic^ 
culam pro paruo icmporc^Et apud luris confultos Blma rrima qua^ 
drf ma diciiipr o tcmpotc bicnni trfcnhii quadrienni.In tcmporc cer^ 
to Pcdiaous idcm confcntit dcbcrc cffe mafculini gcne*dicem us er ^ 
go hcfterno dic dc craftino dlc non hcflcrna dic & craftina* Ad diem 
non uenic ad dicm non affuita«dicprxftituto* 
DicSio uidc dicerc* 
Didtitouidcibidcm» 
Di<^ouidcibidc(h« 

DidtumdcdfdtadcomnLfcrmoncintcIliguntunfcdfpcclalcmquoqp 
fignificationem habentprodlcaci fermonc:unde di(^aeft dicacitas» 
Martialis ad DomicianQ.Gonfueuerciocos ucftri quoq^ ferc rriuphi 
Matcriam dicftis ncc pudet efle duccm^Ciualia autem fint di(^a qu« 
in ipfum triumphantcm militcslacularifolebanttillud quod C^farl 
di(ftorarlfuitdecantatumcritexcmplo* C^fartriumphatqui fubc^-' 
gitgallias*Nicomcdcsnon triumphat qui fubcgit Cscfarcra < Illud 
mbegit C^farcifi^in quem dicuntur mordct &c aliistapud quos dfci^ 
tur:rifumtiaouet< 
Diligcrcuidcamarc» 

Difccrecft utintelligastcdifcercucro ut mcmoriter compIe(ftaris:dc 
difco autcm quod dici obliuifcor^ 

Difcrctus qui quatttatcs pcrfonarum:8c rcrum mometa difccrnlt no 
quidifccrnicur* 

, Difertus qui ^robe dlflerittnon qui dilTcritur* 
Difpicio uidc dcfpicio» 
Difloluo xs alicnum:uide conflaul» 
Difturbarc uidc dcturbarc» 

Diu nlhiIaliudOgnificatnifiperIongfitcmp^*diu nauigauitxdfueg 
taufiNon autdiu rcceffi:aut diu cquum afccdi*Cluidam tamc fic lo 
quuafiiamdiu eft ^ rcceffi:utcntcs aducrbfo|) nominc«Eadcm tatio 



eft in iamdtut5e tattidiu Jc!eO|$ cauetidfi f (t irc tif rba qux momedtt/ 

ncam aftloncm fignificant hic aduerbils applicesiqualc e* lamdiu pn 

bIicau!opus:iamdiu duxi uxorcmtred iampridem licct rca:c diea£ I3# 

dlu cft opuspublicatfi^Eciimdiu uxof mihi dicta eCt^ 

Diucrfarium dlci£ hofpitium publlcum, Ciccro.Ex hac ulta fic" difce 

dotanquam cxhofpitionon tangcxdomojcommorandicoim na^^ 

turadiucrforumnonhabicandidcdic pro codcmpofuithofpitium^ 

&d!ucrforum» 

Dinrnum fpatfum uniusdici* 

Diuturnus t< diutf nus nihil difTef unt^utrunc^a diu fiue dioti^ uenii 

Ciccto ad Brutumitcdio^ diutin^ fcruitutls:dc diuturnus plurf m» 

^xempla funt^ 

Do tibt litteras tang tabcllariotdo ad tc Iktcrasrfcificct ad te pcrfcreti 

das. M^qnando ha:c duo coniungOnf !ut Ciccrordedt ill ad te litto^ 

r as.Ergo qtii roittit Iltteras dattcui li tterae dantur fi perfcrt reddcre c&f 

citurtficut ille ad quem danC accfpere» 

DociIi^ptifc!anusingteft:quifaciledocc(«docibiIisequi facHe difcf 

tunnon occurirlt ublnam legerim docibllis cft enim confuctfi ihaglf 

Eerccptibilis.nifi apud eccIcfiafticos.atqp in alium (cnfum & erfit doql 
ilcs dct*dia:u cfc quafi docilestdocibilis enim ille eft*g cft ad difcen^^ 
di patientiam lenis 5c mitis:hoc ut ego fen tio uc idcm c cp decilis ratio 
famc poftulat ut fd fignificct qd art pdfcianus» 
Dod:ifoqu^facitc6mparariu&dodtiIoqucntior. 
DoIco.Ciccro Qintilianufc^nadixlircntdolcocaputdoIeS ilia aut 
llib^.cflct enim fynecdochc.Sed dolet mihi caputScilia tibi doIct;in 
hoc ucrbo & illd notandfi e«qd de re extra nos pofita ficut de corpo/^ 
rc noftro loquimur«ut iftud qd facis dolet mihi utinam dolerec tibi^ 
Tcrcntl^ dolct dl(fW3 adolcfccntl pudcti libero* 
Domo domui domttfi domado facft non domit!o*dfcitdr afit domU 
tornondomator* 

Domus duos genitiuuos habct.clomi &c domus^fcd pr!orYeruat f oc6 
ubi quis manct,poftcrior corpusipfum atqp ardificium«quod cx pa^^ 
tiedbus conftat 8c tcAo ut domi maneo non domus. U patrem do^^* * 
mus dcmolltus fum.fupcriora domus afcendi non domi* Nam illud 
domus mec imperifi tenco non pro loco acclpff ^ Sed pro Familia q 
c6tine€ xdtficio:Figurata!: conrincns p contentoJlcct ciii dicere do 
tnl mear quafi in domo mea.Efr afit Ide in domo^ doml«Quint.Ilb* 
quinto in domo furtum faftum ab co qul donii fuit* 
Domcfticam per uatias domos* 

<: iii 



OSittrmt* oiub (ificfm^tlte tbifetfiiisttnf «tufa! & allcn^» G6 altU Ii5. 
licctmo enim diccre licerct domi publicae domi prluatx: domi hone 
fterdomi patcrnsetdomi matcrn^ habito 5cc.Sed ita domi illius: do/^ 
mi caefaris:domi patris &CC»» 

Domu5 duos genitiuos habet domi & domustin datf uo domt!i:in ac 
cufariuo domumtin ablatiuo domo &C( 

Domi uel indomp fum dicimus.R.eucrtor domum uel ad domi!* Ex 
eo domo uel e domo» 

ponaria non loc^ refponfdrium donbjt fed fpla dona licet (erui^ df-' 
tat ubi dona oblata funttficut lcdtiftcrnia dicunf ubi hoics in tcplo* 
Dedere eofueuerut h^cLau. To ucro aliter in lima leges» 
(omumuidc munus» 
Donatio Uf de ucnf in opinionem* 

Donec duobos modis accipif :dabo opcram uoluptat ibus donec mo 
iiarjVufqp ad monc.Etdabo opam uoluptatibus doncc uiuoj. qdia 
uiuo ciufdem nature eft du ideoc^ in prlorc fcnfu amat fubiu<ftiuum 
in poflcriorcindicatiuum moredoncc:ut apud Ciccronem ♦ Dcindc 
cftin carcercmdu(flus:utibie(Tetianr{fpcr*dum Culcusinqucmco^ 
ledtus dcferretur » Terennusegotantifpcr redici uolo meum t dum 
at quod uolo fac!s*Bt aducrtendii rantifper ferc poftulare poft fc da 
•plK) donec liuc gdiu:ot patuit*Sunt tamcn qui pro tantummodo accl 
pianr.Suntquietiamprointerea«Ca:reraquo^fica pcr compolita 
ad temporfsbrcuitatem feruntunParumper paulifper: alquantifpec 
Sunt qui per impcririam accipf unt pro fuisprimitiuis:qua: funt pa^/ 
rum paulum aliquantulum» 
^Dono tibi munus:9c dono te munerc* 
Dbrmitorium iocus ubf dormitun 
Dudtilf s uidc Vctfatilis» 

Dudum Sciamdudamdeparuo tempore:uni^ hor^:aut femlhor*: 

aut du39 horai^irccrtc brcuiffjmi temporis Nuper fiuc prldem bc iam 

iprldemdeIongiorltenTpdrcdiccs:autuigintidieig£:autmcnfismcnfi 

um uc:& non nuuQ annorum pro conditione matcri«. 

Dudum 8«^ nuper leu pridcm de rc fiue aftionc qu« non ififtit: fed fta 

tim tranfit lamdudumdciampridem dcrefiuc aftionc:qua; infiftic 

'&:immo'ratur»lJlapr«fentum utiqjpoftulant:hsccfrcquentius prsc/' 

Tens:non nunQCtiamprsttcritum dudum intrauii&iamdudumtc tx 

.pedto:]deft hora aut femihora e:uel dusc ucl tres:ucl ut ut multu quat 

ruor:cx quo inttmidicx quo tc expcfto ♦ Sed ipfa adtio intrandi non 

lnfiftit:ac ftatim dcfinic « Sccus autcoi cxpe(^andi a^io ♦ Item Nu(>cr 



ct Rdllfa f^dtlaTupidHbdsrdiebus mcnfibusucex ficflilttfdiiftfe fatrft 
mwlti dies funttucl aliquot menfes cx quo abfum cx ficiliauel cx qua ^ 
cx iidlta rcdiithiG continuatio Intelligitur temponsullic mininw* 
Hiciignificatur mora qua in lioclocoimmoratus fum» illic mometi 
tum illud applicatlonls*GaEtcrumquiad!xinupcr8c iampridcm no 
u?odo mcnies complcauucrum cdam annos:taIe cxemplu nt*Nop 
fnucnta cft machinatqu^im bombardam uocantadefl non multo tc 
porc ab hinc^famprldcm bombarda In ufu cfl hoc cft iam aliquanto 
ab hinc tcmporc m uf u cft» Aliquando apud poctas lcgimus iamdu-' 
dum pro continuo* Vcrgl«iamdudum fumlte pcenas* Rartustapri" 
dcmmt fecit LucanustTollitc iaropridcm uietncia tollitc ligna nifi 
lampridcm ui<^ricia dicas^Pridcm autem 6c fvupcr Idcm iignlficantt 
cft aurcm Nupcr non longo.tcmporc a nunc intcrdum non jong© 
tcmporc a tunc* 
Dumuidcdonec» 

Duntaxatidcm ngniflcattquod foIum^Cfccro dcorajcaloquamuc 
ut ci tradamusca duntaxattquae nos ufus docuit« 

Ccc 8c En iti eadem pcenc'fignificationc amant nomf na 

tiuumgcaccufatiuumjapudcomicos ucro Hem pro crt 

ai?c(ftui feruiensqiTO oratorcshotjtuhtun Adiungfitat 

Ennominat[uoparitcr6caccufatiuo:tum!ndicandotum 

~ cxprobrandoandicando. Vergi^Enprlamus funthfc ct 

fua prgcmia laudi»E?fprobrando»En agros:&^ quam bello troiane pc^ 

tifti Hefperiam metirc iaccns.Iuuenaiis En habitum^Oratofes fKpi^ 

exprobrando bc ixpim pcr nominatiuu*Quint* En improbitas.Cl^ 

ccro En ctimentcn caufa.Fcce fimllker cum utroqpcafu iungitur. Vc 

IdcmtEccc tibi ftatus noftcnCum accufatiuo autcm non mcmm! mc 

apudoratorcslcgifl^cifcdneapudpoetasquidcm^Scd dcmus aiiqua 

do repcriri:ut femcl apud Plautum in bacchtdlbuf.Opus nc erit tibl 

aduocatottrifti iracundo.Eccc mc. Vcrgilius ite alt.En quattuor atw 

Ecccduas libidaphnitduo^ altarfaphabo^Scddcprofamagisdu^ 

bitarcmcdico» * 

Eccum eccam*Eccoscccas:EIlum ellamtEIIoscIIastab cccccompoOl 

ta fiint 5c fecu uidcf gercrc cafum:fcd no gerunt.Quar prifdanus ita 

refolnit. Eccc cum:Ecce earo*Eccc cos.Eccccastccce lllu mtecce illam 

tccc illostcccc illas.Scrgius quocp comentans dona tii air.Nlhi! fieni 

ficatcUumnlficcceillum Paubc^poftcrgocum ellumficecccillfi: 

;dUm c(;cc LlU*mhll poflumus diceretnifi magis dcmonftratiuc. Scd 

^ c iiti 




tc dera reroltfQnE j^^dnctbiation p pnomlna.Eccum eccehic rubfn 
tcUigeuirum:dequo agebamuSiEccam rcce hic rubinrelligefcemi^^ 
inam:de qua menclo crat.Ellum EIIam*Eccc Ulie uirum foeminamue 
fubrntcllige:dlc quo de qua ue agebatur«Ellum igttur parmenomcfi 

fnlficac tcce illlcparmeno fiueparmenonc^ 
abuspro eis quidam ueteresdiicerunr» 
Edicerceilmaghftratu6reg£[ue*Vndcedf(ftum confulfi fantlltte« 
ra: confulum:quibus aligd lubentat^ imperatJndicere aurcm pr6 
priceadenumiareiucindiftacftbcllUtlndixlt romulus fpedtacului 
Edf fco uide difcere* 
Effabilisdiau uidc Miferabilis» 

Efltingereefiadalteriusformamfingerc. Er quod^ffiodo fingcndo 
repfentare*Qijint.Nam mihi uidctur* M^ Tullius cum fc totum ad 
imitationem gra:corumcontuh(?ct:effinxJ17euim dcmo(lhrnis*Co 
plam platonls Jocunditate Socratis.Fingcrc propric cft figuU:g for^» 
mas duxit ex luto Jndc gencrale fic uocabulum ad cartera^q ingenla 
manuqp homints artificiofe form^nf pfcrtim inufitate bc nouc* 
Effigiesnguraaduiuaalredusfimilirudineuclad ucrirads imagtne 
&dta ram in pifturis:q in (cuIpturis:nomc eft ab effingo* 
Eheu:uidchei* 

Eiulare eft uocc fublata fIere:quodmagIs mulierum cft propri6*Vo 
ctfcrari eft uocc effrcnata non modo dolore:fcd cua indigbationcm 
(qqlndignadodolorisgcnuseft)oftcndcrc* [nrerdurafinc affcdtu: 
fcd ramen uehemenrius exclamare«Lamerari eft uocc qua:rula & rrl^ 
lli orarionc cladem teftari fuam^Flcre eft lachrymls:idco^ tannl ho^ 
nf nu:ut ridere gcmcre eft pcdtorc quum prscanguftta in fonum pro 
rumpir«Idco & iumcnra fub nimio pondcrc gemunt • Ec inanimata 
quoq^cum nlmishonuftafunrgcmeredicnntur Vcrg^Gcmuit fub 
pondcrecymba Plorarceft uoce flcbili &ccfFufa dolorcm fuum ape^ 
rire.VndelmpIorarccftplorandoopcm orare.Plangereeft percuffi 
onc 9c uerberarionepcdtoris:capiris uulrusialiorum uc mcbroi^ fc in 
do1orcaffiigcrc:regtr^poftfcaccu(atiuumJdco(^ pcr rranflationc 
^ dicuntur Hudtus plangcre littora:quafi ad dcclarandum dolorcmm 
inodum lamencationis* 
Eleuo:uidcleuo« 
Eligerc uide deligerei 

Elogiumefttcftiflcatlo de affquo:fiue uftupacionlstfiuc honorfscS» 
Vituperarionis«ur Quinc^ Non eft iudices q> puteris ideo nuHu adie 
^um ad cxharrcdatloncm iuucnlsclogiumtquia dc fiqclcrcconfiarcl 



honorlscaafautMarcasTulHus* QsW dogla feguIchrorum^Pro 

fimplicf quoq^ (entcncla; fuas teltificacjonc lcgUur.Ci ccro«5olonis g^ 

dcm fapicntis clogium cft:quo fc ncgat fuam morccm dol orc aroico/ 

rum dc lachry mis uacarc^ 

Ellumuidccccum* 

Emcritustuidc Mercor» 

Emigrarc uidc Ca mmigrare, 

En:uidccccc« 

Eo magis:uidc hoc magfs* 

Epu!c:aidcDapcs» 

Er go at<^ igicur brculorcaus adhtbcn£ concIufiofiibus*Cluare qtil^ 

obrcm quaproptcr raaioribus:nifi ita dicas«Nc(cfo quare fic loque ^. 

risancclligo quiobrcm (ic facias* 

F rc publica cfttidcll pro rcpublica cf!« 

Ercpublicadfccndumc(l:utinoratorcCfccro tcflaturtnoni cxrcpt 

f oliitur cnim*x«ficuc in omnibus fit fcretquac ab.It« incipiunnut E rc 

gioncadcft cx oppofico:ucl cx aducrfo atq^ cotrario.Non ex rcgtoc» 

E re mca^E rc tua^B re nofira* Similiccr c dlgnitate cx utilicacc«ex ufii* 

p eo quod cdec pro digniratetucl ad dignitacem:ucilicatcm:ucl ufii; 

Ciccrotex cua ac rclp.dignicace facics E rcnibus laborabat Ciccro fn 

quicihoc cft morbu in renibus paticbatur» 

Eripio quotleshabcccam accuraciuodaciuam:ferein malam pccm 

acciplcur* Vc cripuifti mihl onincs bcneuiucndi faculcaccs. Quodci 

ucro ablatluum cum prcpoficionc A ucl ab:fiue abs.Plerfi^ in bo *' 

namtucEripuifcimeapenculoJnterdum Cnmala:ut eriputrti^a me 

ftliam dtffcrc autem a pra^ripio:quicnim aliquid alcericripitipotcftid 

nonin fuos ufus cripere* Vteripuic illiufcamt Quf ucro pr^ripic in 

fuospropric ufuscapic.Neq^ prarpoficio illa anccceflfioncm temporia 

dcclarac*non nung figniftcac antc capcre^fcd magls in pafiiuo:uc im 

macura morcc prstreptus non pocufc pra^frarc qualem promlfcrac re 

gem«5unc hxc ucrba Plynit de utris illufi.quafi dixiflfer imacura mor 

ce praruencus.Prxterea Pra^ripio nung pofculac fibi calcm ablaciuum 

qualem crfpio folct:uc pacnir« * 

Errabundusrfimilis erraci^Prif^enim liaiilJnquit Ibundus defincntfa 

fimiilcudine habcrc iig ificancuc Vitabundus fimilts uicanti.Mori/ 

bundusnmilismorlentl«Errabnndus fimiliserranci«Aulus Gelllus 

aucem (cribic A ppollinarii ufum eiTc parciculam ifcam excremam in 

quam uerba calia excunc utm dc copiam de quafi abundantf a rei cuiuf 

ld.ucrbumefl[ctdcmon(trareutlctabundus isdlcacurrs abundclci^ 



fi^EtwabiirtdustquilongoatcjabundafiticrrorclfnVtaiitCafcni • 

us eodem Gellio aucorc fcripnrJudibundus Errabundus ridibfidus ; 

idfedquod-ludesierrans ridcnsCafellilentctiagcbreaior efimecm! 

nus fortalfc urra q illa (iuc gcllii ilue apollinaris* Gum frequetiflimc 

ficacclpianf Populabundus populans Errabundus crras rubicudus 

rubens»5cd non nunj ut gellius ait uehcmentiam fignlfieant» 

Efcam uidc pafio» 

EUcndi^Scuhi quida'^iunt*Caufa eflcndi rcXtclTcndi rcgis cflcndi rc 

gem^Cum nufquam cflcndi reperiaf*Ec fircpcriref:non rcgcrctca^ 

fum ficut mancndi:uiuend!:cxyicndi* 

Efurio cupio efle^nam comodius dcfidcratiua arqp optatiua uocaren 

tur ca qusc nominantur med!tatiuainrio»pertur!ocfurio*Cicero uti 

nam aIlquandodoIorpo*ro*p3r!atquodiamd!uparmritXiu!us. Et ' 

diuparruritanimusucftcraliquandopariat.Qumtiliamjstpatcrfilli ' 

osefurit:MariiaIis:Cocnatuituacertan6 cacatufit*itCoenarc cupft 

non ficc* Vel dicamushsecacclpi.pro primitiuistScaturioroagispfuo 

primitiuofcarctponirunquodcflnot) folumaqua^^fcdhcfbard cx 

tcrorfiqp fua Ipontc ubcrtim nafcentium» 

Et multifariam accipi foIei^Cui^ condlrlonis eJlq?* Verg!: Audieras 

&: fama fu!r*Q,uinrilianus.Haspriml5 audfcrpuenharum uerbacf^ 

fingcrcimitandoconab!£ Etnaturatenaciflimlfymusco?: quseru^ 

dibusanimfspercepimus*Er proquia accipiendum efl» Dupllcatur 

interdam fed in rebus dliierfis uenuflfusrut te admiranf &ciues 8^ ho 

fpcitcsJnitus quoq^ fcntentiarum competit^Qiuint.Iibj.Et fwnx.q 

dem funtpartcsduartquas haccprofclTio polliccfjnterdfletiani affc 

dtui fcruitXiccro pro Milonc»Ef funt qui dc uia appia loquanf tice 

ant dccuriaJdem &: poflea miramur quarc moleftefcrar popul^ ro» <J| 

Etproctiam apud Clceronem nufqrepcriturificutinc^rterisillopo 

rtcr!oribus.Vcrg*Natus&cipfedeaiQpintilfanus:fithoftis^ mcus 

Cicero dixiflct^Slt hoftis criam mcDs* Vel mcus quoq?« 

Et fi. Quaq»Quau!s»Iiccr.Eiufdem fignificationis fuf*allqd in utcn 

do difcriminis habct.Nam ptima duo fempcr afclfciit fibi fndica iufi 

^firaxatin principioftarimOrarionu.Epiftolarumlibrorum* Alia 

duo in hoc loco raro.In caetef is omnia indiffcreter:Gicero pro Mi^o 

nc^Et fi ucreor iudlces 8c !n ep.ad adticu.Et fi nihil nou! afFertbat.Idc 

dc ofFiciis»Quaqua rc Marce fili annum iam audiete Crarippfi: ^dq^. 

arhenis abudarc opotrct pceptis iftitutifl^ ph!lofophf«.La(!*ati*' t;^* 

meafccundumlibrumdcinftitutroneficincipir.QuamquamIibr6 

primo rcligioncs dcorum faifas c(k mon(trauer!mt Alia duo magis , 



poflalalfit raWuiKftluutNon nunquam tatncn 8(indicatIu(!^V^aputf 
horatium ftc quacdam cpiftola incipit:Quamuis teua fatis per tc ti^v 
bi confulis&c fcJs,& apud QH^"f<l'^"«"n aeclamatio: Quamuis ludt 
ces in t mta malorum commuatlone iam poteram nihil cx accidcnti^ 
um meoruro noultate miran.In aliis partib^ q in principUs parc om^ 
pia harclocuforriutunprarrcrca&cfi ac Tametfi idetn funt Plynius 
ad Corneliumprircum«Dcdltemmmihiinqta; raaximupotuittda 
turus amplius fi poruilTet.ramecfi qd hommi dan potcllmaius ^ glo 
ria faus dc «ternitas;hic non polTcs poncre licet dc quis* 
Ec appellant te homines fapioiitemidc exiliimanc* Tc malum eire & dt 
cunt & fcntlun ♦iilum utputant probum:&c loquuntunHi & Habca 
turmaIi&:appclUntur>Diligcntiahonores5cg(gnitdccontinet2Sttt 
dio litrcra: dc parantur 8c conferu jntun 

Eucntus in fingulari gcnens mafcuiini 8c declinationis quartx e * ci^ 
pIurafi*M* Tullius fscpidimc In neutro^g 8c dccli Jcda udcur.ut cucn 
ta eu'cntorum,cuentls?Qiiidam plancimpenti eucntuih aiunt fignl^ 
ficare principiumtut apud ouid«Exitus a«fla probat:careat fucceffib^ 
opto^Quifquis ab cuentu fafta notanda putat» Illud cnim cxit^ acta 
probat uox cfl accuiantum philidem argumcntOtquod dicitur a ca ^ 
fu.eos enim phillis ipfa cxccraturdicens carcat fuccclTibusopio qui& 
quisa cafu non a caufis aliquid laudataur uituperat.hsccLaure* Tu 
autem uideto in lima^ 

Euides negociu dt qd uidcf 5r aptc intelligif no qd uidct 8c intclligit 
Euelare cf! rcm ueiatam dctegcrc» 
Euoluere libros uide Ubcn 
Exaudlo uide Audio* 

Exautorarc ef! duccm ab fmpcrio fuo df mittcrc ucl milTum faccrc n|t 
litcm Jllumc;^ donare milTionc miluiseplarru^* 
Excedo»uidc decedo» 

Excogitarcetl percogitationem inuenireJdg^ adrcstantu tncorpp 
reas pertinct^utexcogitaui argumcnta ratioes figuras* caufas^ eigiiE 
cxcogltarc confjJii.R c pcrirc ucro fortu^.ut Ouid^Tu non ilnucnta 
reperta es. Std iam ufus optinuit dt Idem rrperio ^i quod inucnio c^ 
aurem Inuenlrc ucl confilio ucl cafu fiuccorporca fiue incorporea rc 
pcrirc.OfFendofercquodRepcrio,Ciccro« SedtaiHen nemincm ta 
malcficuni ofi:endi 5cc*Nactus fum etiam pro luucni.fiuc teperi* frc/ 
qucnter accipitunCiccro dcuite^Quicquidcftnaftacomplc^itur» 
Excogttarcuidecdam cogito» 
Excrctusabexcrc(coeil«hiuccxccrtosh£dos V crgt * dixir pticipifi 



f Rirt aoccpaflJita aMoncm Bgniflcans» 
Excubi^ diurn^ 8c no(fturn«;Vigina: tantom^odo nodturna^^» 
Excufarcmf de caufan» 

Exemplumttnquit fcflustcfl quod fequamurf anf aftemusEvcpf ar cx 
quo fimile faciamus.lllud anCmo seftimatunidud oculis cofpiclf . Mi# 
hi autdicet feflus fcienridimc dc exponedis uocabulls loquatur: ^ped 
cndatamceflmagishorumnominudiffercntia.Namoc Exemplum 
cfi cx quo fimile faciamu$*ut Opera homcrl Excmplij funt poema^ 
ta fcribcre uolentibus* Qtjf nti.lib»x. RufKci probatam expetimcnto 
culturam in exemplum intueriturErcxemp(ar animo qaoc^ extima 
f ur»Gtcero de oratorerllla oratio fuit mihi exemplar bencdlcendt c« 
rerum Exeraplum cRipfa res quam f mfcamunaur fi tta fors tulertr de 
nitam us in alf quo :ut in catone Cato autem ipfe cxcmplar* illud con^ 
tcntumthoc cont!ncns.Q,uod ii lndillin(ftc his doob^ licet uti no fa 
nc repugnabo*R»cperitur ctfam cxemplarfum pro exempIar*Plynfas 
iib.vlf Juba hsec omifit In hoc tradtatu.nifi cxemplariu uiriofum eft ♦ 
Exha!rcdarc:uide abdicare* 

Exhlberc illic ncgociam:Et faccrc ucl faccffere ncjroc!u*efl alte^ mo 
leftia aclaborc afficcrc:frcqueter gdem pcraccuratfoncm^Cicero li# 
tertio.ofF-Quddquum audifTetadoIefcens nfgociuaidcllcetexhibc 
ri patri«hoccft patrcm accufari«uel cnodeOfa hborcq^ 3ffici. Quint» 
libro.v.QuandoG ncgoclurofnnoccntifacitlibcretcujnoxaqui ad 
miferit.ldcft f! Innoccntcm rcum fac{t.Ciccro ad appium« cum cflad 
nos ablatum & tcmerltate eofum » quf tibl ncgocium facefrerenr.id ' 
cftaccufarcnt'infcftarentur.adpoenam uocarcnt. Ncgoctum autcra 
fa^pc pro labore apud hunc pr^fcrtlm Icgimus.ut in Jl.dc*na« dcoige* 
Dii nec habent negocium Ipfimcc altcrl cxhibcnt* 
ExiftimOiUidc Acftimarc* 
Exifif matio. Vidc uenl in opfnioncm» 

ExlRis.& Extat.qub?: unfi at^ idcm ^rcntfi cft^Simllc qufdam f!gnl 
flcant quod cft eminct & fupcft.Scd prlmf! c(i motu: Aftrru finr mo^ 
ru. Vt lllud fit prodit.ucl cxurgit.hoc uero fupcrftar . Ciccro dc diul^ 
aationctSfimcrrus equusuoraglnibtisnon cxiftit.Itcm4]ocedb;rde 
f unonis cx arcc cxtitiffe*Dc rcb^quoqp ^cntis cxifterc dicimus. Vi idc 
fnlftlfo. Exiftithocloco qu^ftiofnbdiffictlfd.Dccxtarc unum cxcm 
plfi.Vcrgf.l(.!ii»g»fuffcccrlt.Stant clrcfifufa pruinis Corpcra magna 
houm.cofcrtoqp ^gminc ccrul Torpentmolcnoua 5cfumis ufx cor 
tilb"* cxtant.Quo fit:ut dc Ilbrfs qui demortui non funt dicam^ exii 
(c^utcxtantpaucUnmi VarronisIibn\pIurimJnoQcxtati Mam utdg 



homlne^ui adhucufuitloqtoitnatfupcrcll.quafi nonfubtcf cft.&in 

tencbris latecdtadcrcbusextatqualicxtraftacno intradc intcnebds 

Iatct»C!ccro in orauQu« ut fds cxtat oratio» 

Exolctus ab exolefcoc&quoddum efl fubilantiufi fignlficat fcortfi 

fiiarculu:5i prsrcipuelam aduItum^Dum eft adicetiufi figniftcat adul 

tumtted raro repenturmt apud plautum.R,cliquI domi ExOlcta uir^ 

gincm parndplum cft in uocc pafllua ai^loncm fignificans- 

Exoraui hoc munus:idcm cfttquod orado iropci rauu Exoraui ptcm 

ideft oraudo Induxu 

Exorrcotuidc Abhorrco» 

Expaucfco pro fuo primitf uo accipitu r» 

Expcndcrc:uide Appendcre» 

Expetomide Appeto* 

Explodo:uide complodcre» 

Exploratum cft mihi:uide Gompcrtum cft» 

ExploFaui:uidcib!dem* 

Exploratorestuidc ibidcm^ 

Exprobro uerbfi a Probro coponitur:quod fignlficat tum qualecu^ 
culpa impropcro»ut apud OaidJi»xiil»me,Trcpido(3p fugam cxpro 
brauic amico^ ruingratitudinis Tercn*in and.Nam Ifteccomcmo 
ratlo quafi cxprobratio cft imcmorls bencficii*Exprobrarc ergo bn ' 
faifta fua e imcmore beneflcli acccpti incuiparcjmputarc uero femp 
citra rcprehenfione. Q.uint.Ini!putas nobis propitios uetos & fccun^ 
dum mareJmputarc non nung pro compatarc^Gaius 8c omnl qua 
dranti linputanda.R.cputarc quogp in Idcm fignificatum* Vlpianus» 
Sumptus liris cutor rcputabit* 
Expugnatctuidc Debellarc» 

Ex fcatcntia allgd haberc*8c ad uotum:licct illud uidcatur ratiols cc 
hoc afFcft us cuiufdam:eodcm'tamcn fcrc fignificatlonis ucniuut:ut 
Qiiint»Habcs nc uxorem ex animi tui fcntcntia:dc aUbi,Et ad omnc 
ootum fluentc fortuna lafciuit ocium» 

Ex tcmporc diccrc:cftcximprouifio,6clmpra:mcdicatum diccrcncc 
domicopofitamoratianemafFerrc:hincuocatur extcmporalis Qfo# 
pcrfius criam ait.Ex temporc Qt'ucre:cx tcmporc quo^ agerc*Cice> 
ro.Iiai»ofFuQuoscrcdimusexpedirc rcm:dc confiliumcx tcmpore 
capcre pofle«Ex temporc qQoq^ cxponitur p ex temporis condicioe 
Ciccro libroaii.ofF» Vnius gencris quaftioucs funt hx omnc$ tn ^^ 
buscxtcmporeofFicium qu^ritur» 
Excurbarctuide dcturbarc« 



Ex uinculis caufara dicercjcftalllgatuft rerpondcrecrlminibusjutcx 
equo pugnare eft in equo fedentcm pugnare. 

Abcr niuitiplcxcftlignarius:&^ hic no uni^^gnisfcrrari^ncc 
f hic (iniplexjiapidariusqui&lpfeianiultasdiuiditur fpcs» 
Fabrica cppric lignariiut aurificis aurlHci3:caup6ls caupoa 
Facles magis ad corp'^: v ultus ad aium referturjat^ uol an> 
tatem uridedcfcendit^Nam uolofupinum habeat uultum.Iodc dici 
mus irato 8c moctto uuUu potius g facie»$c contra laia aut longa facic 
non uultu a quocoittpofitumeft^Sopcrficitsjno (ane difcrcpas a fi o 
fimphci.ut facies maris:facics tcrr^iqaafi fupcf ficics:S< facies homi^ 
nistquanprfmum illudquodlntucmurinhomincefttamen aliqua> 
do ubi uttoq^ uti liccat:ut foedata facfc:5c foedato uulcu fciiTa facic dc 
f ciffo uultu conuerfa facic bc conuerib uultu^ 
Facllcpro no dubic:Cicedn rabirio» Vira unii totius graecia: facile» 
Do(aiiIimupIatone«ideprofcio:NobiIitatc facilcprinceps* Vbi ad^ 
ucrtcndfi iungicum rupctlatiuo.&c Cum princeps quia fupcrlario -^ 
nem figniftcat«Icecum pra:cipuus:c(5 prim^:ci5 fccudus 8c ii qua alfa 
funt Quintilianus de euripidc loqucns.facilc praccipuus bc admirad^ 
maxiraceft«Sicfacilcprimus»ucIfacilefuftiUs. facilcucro fecundus 
dicimus non ad ordlnem refpicicntcs:fed ad dignitatem. Qnale e ca 
cs facllc fccundus ab rcgCcHoc cft facilc poft regera primus* 
Facio tc ccrtiorcm:n6 ccrtum & fcmpcr facio nung ago Vcrgili^ ta^ 
mcn anchifcn faclo certumudco dixic quia fyllaba brcuisfntcr logas 
non pottft collocari f n uerfu 

Facio nbi potertatem cundi 5c rcdeundi* uidc f ndulgentiam* 
Facio tibi gratu nung ago tibi gratu.facio ludos facio rcm dinina: fa 
ciofacrificiiJ«faciofolennitatcnu^ago.& multahuiufmodiitcm ic^ 
ci ia^uram.feci damnu.fecinaufragtu * Vix ungpafTus ffi iaa:uram 
damnfj naufragiu.fecf tamcn fugam q? cgo fugi altcrum. non cp altcc 
me.fcci timore,q?cgot{rauialtcrum:n6 q?'alcef mc* Item fcciitcrno 
cg\ itcu Aliquando cflam fcci uiamJcci copiam ribi rcrum mcarum 
nung«gi aut dcdi aut pr^ftiti copiam.fcci poteftaccra tibi uidedi ref 
mcasdomefticas.non autem dedi.fcc lucrum * nonautemacquifiui 
lucrum Vrinam fecit ftercus fecic non autem cmifir« 
Faciotibi iniuriam&cfacio tibicontumeliav AfFicfo teiniuria»8<afff 
cio tc contumelia.facio tibi moicftiam non ita Ubcntccdixerim ut af/ 
ficio tc molcftia* 

Faclo fcrmoncm.uidc habuf cratfoncm* 
Fadtio e dluifio ciuiu in diucrfa ftudia*quu3 aliqui fcprindpcsac prf 



marfos !n cluitatc efficf rc corianf .fnter qtios «ttiuJatfo cftrg 8^ fa^io 
fidictfnftprofequircpgmaximapot eftciuiamnmltitudiriemgclie/' 
tcs uocan£a fe trahens (ibiqp q louis pacflo pcr fas nefafq; concilians 
quaspcftisintefllna Guna:as ciuitatesduntaxaticalralnfecit.Seditlo 
autem uel a feorfum fedandotuel ut Cfceroni placuit:a feorfu cundo 
di(fta tunc cft':'quu populo fcc6 difcordante rcs ad raanu uocaf : qua 
Icm duitatis tantu Verg^deRrlbmdtces» Ac ucluti magnoin populo 
quum fscpc cootta cft Scdltio:fsBuitqp animis ignobilc uulgusriamiJ^ 
quc faccs 8< faxa uolant:furor arma miniftrat^Siaiifitcr dicitur Scdb^ 
tlo in cmcitu in clallcin fchoIa»8< fiquld cfl! tale* 
Faa:iofusquiamatfa(ftioiies:wtScditiofusquiam«tfedidones. 
Falfusqui fallit:ut rcren.Ccnfem me aliquam caufamficftamfalfa? 
incptamfaltempotui(Ieproloqui»A.liquando8cpa[riuc.utidc:Gha 
rinc falfus es.i,dcceptus*bc Saluftius:Ncc ca res me falfum habuit» 
* Fama:uidclimam. 
Faftid^fus fomp acftlac ab autoribus acclpi folet.pro coJ» ^ faftldit» 
Fatuus plenc Infipies e tra<ftum<;p e a fapore cibo^- Nara qiifi illi non 
fapiunr fatui dicuntur»ira homo qui non fapit fatuus uocatur . M ir ^ 
tialismt fapiant fatua: fabrorum prandia bcisc • O g f^pc petct uina 
pipcr^^coquus.MeliorhuiusuocabuIiuidcthseccaufa^ ca:qu« g^ 
bufdam place^ fatuos diiftos qui furorequodam quafi uxor regis fau 
ni fatua nominc corripi folebactfurura pr«dkfir:ut lHa faciebat» Stul 
tus autcm dicltur qui imprudcns cftj8c improuldus:muIti(^ non infi' 
picntes homines aliquando ftultc agunf:5tolid s cft:qui proximc ac 
ccdlt ad naturam fenfumt^ pccudum. 

Felixqui rccipit fclicitate8c gdatsVenfis felixJ noffrum^ IcucsqU^ 
cfi(^ Iabore:|) co qd c fis profpcra &c benigna. Vidc etiam Bcatus* 
Fcmcnuidecoxa» 
Fcmuruidcibidcm» 

Fcrc (ignificat penc * Cui^ fignificatio e paulura abf iiit quin ut pcne 
fiucfcrein manus hoftium incidi:idem paalumabfuir quln in mani 
bushoftiu incidere Altcra fignificatio ejqu(5 intelliglf aliqua uniuer 
faIitas:utQiuint,h«fercfuntcmenJatcIoqiiedifcribedlq;ptesa*ferc 
oes.ldeoqj illud omnes adiunglt:ut ldem:Nam in oranibus fcrc rai 
nus ualcnt praccepta g experimcnta. 
Fcro fcntcndam«uidc Dico fentcntiam» 
Fcrolegcs:uidc ibidem» 

Fcro tibi acceptmide e:qa Refero tibl acceptu : pro co quod e fatcor 
mchocabsteaccepiire^qd raihidcbebas:euam fi folutio nuUalnter. 



ccflrinVndefitacecpuladojquamTaftinianuspcr intcrrogattonc^ 8< 
rcfponfioncm ficrl uult» Dc rcfero plura uidc in R ♦ 
Fcruus honio qu! animum ferinum optinettut lcoes urfi lupf^fcrox 
q ^ aiofus ead certadS cu aItcro:& ad ui akerifacicda at(^ nocedu» 
Ferri ppricrqua: dlcuntur:uide Agcrc. 

Ferraralna£c6glutinaf.coaIcfcitcoIiigafrPIydibro*x!*c.IylI«8^mcda 
la Fxcodcm uidctur ceia iuucnta rubcns 8c fcne^aa albcfccnstno ni-' 
ficanisha:coflib^ncccruribusiumcnt6)g:autcanumqrc fracfta ndn 
ferruminaf:quoddcflucntccuenitmcduIla«[deIi«xxxyii * Infcftatur 
plurimis ufdis fcabrofcrrumincScqualiglutino &ccomiflfura (loe iS 
fturatfiuc Iigatura^fcrruminatio Caflfius ait p eade matcria faclt con 
fufionem:PI(5batura no cfRcit Vt afit ondim^ fcrruminatio no uti^ 
pcreandematcriafacltcofufione.fcdintcrduquoq^pcraha.pluba :^ 
mrn ptr folum plumbatn cfFicit confafioncm ut ipfu indicat nomcn 
Fcffus^ufdcIalTum. 

Feilus dles poti^ g fe(liuus»Rcs fcfiiua poti^ g fcfta ♦ Nam fcft^ fcfta 
fcf!fi ad die fcftu ptinesfcftiu^ fcftiua fcftiuu rcs iucuda &: Ixpida»Vc 
of o feftfua didtij feftiuu fronde fcftiua legim^ non qusc ad fcftum co<j 
parata fitjfed quse iucunda & teta^Nam &: fcftam frondcm aocamus 
qua: fcfll(s adhibetunfcftiuum multi pro fcfto accipiunt» 
Fif^ilcuasquod fidtum cftafigulononquodfingipotcft* 
Fi&ido ratio qUae fidta cft» 

Ficus pro fruftu in fcda dechnatioc df 8c quarta»horatius pfnguib^ U 
ficis paftn iecur anferis albi.Et ply^ad Ruffu.QH^f nuc cfi ficis & bo^ 
letis cerrame hiit. MartialfsiRcs mira cft:ficus no het unuy ager ♦ Ply» 
libro.xv.Cd & obfonii uicehabcJt f cccntes ficus • ficus itef) arborc 
et fcc?« dc qrtsc dcclijeglf [uue.Stcrilis mala robora fic^Cicc.de,c ra^ 
fore.Vxorem fuamfufpcndiflfefedeficu.jpuitioaotrccundascft dc 
clinationis & gcncris mafculinijicctprifcfanus quartsc cfTcucIit^ 
Ficiilnus ffculna ficulnfi p matcriato cx ficu didiur^ut a populus po 
pufni3s:& a corvIuscoIurnuSi& ab abics abiegnus*ab iliccilignus* 
Fides dicendti e non fidis in nto.Pompcius cnlm feftus ita fcribit: fi^ 
desgenusc!thara:dl(^2Eq?tanmm inrcrfccord«eius:quantum inter 
homf ncs fides concordct:Ergo f idcs diccndum cft : cui*^ dimmuduu 
f idicula uel parua cithara ucl cordula^FidicuIac ucro in plurali pro in 
ftrumcnto torqucndl:cx duob^ut reor & obliquatis Jignis compaatu 
uel cx torqucnda fide ac ucritate.ucl a ncruis finlb^ uinculif^: quib^ 
ad illum modum homincs torqucndi alllgantur# 
Fidcs pptie latinc dicltur probaiio:ut facio fidcm pcr inftramcra : g 



argumeta per teftcsXidcs et j) crcdulitatc accfpif qualc e habco tibi fi 
dcm.Rc<ac igif et nf a religio nominara e fidcs, 
Fiens in iimpHcl fuo no repcrif jncc quo ab hoc formarcf fiendum* 
Dlcimus ita(^ calcfcens &c cakfades^Nec defunt quf fiews utanf : fcd 
In compol^tionc» Vt in pfalmo undecimo : &c faftum cft cor noftrum 
tang catra liquc&cns in mcdio acntrls mcitidqp a liqocfio cft* A liquc 
fcoucroHquefcensclufdem fignlficationis cuius !iqueficns:paffidc 
enim accipiuntur* 

Filiaftcr gdam utunf p prIuigno:q> imltaf filfum Jlla cnim diminuti 
uaqusefifitinaftcr fmitationcm potius fignificatqdiminutioncmr 
Nc$4n«earat{oncdicl£oIcafterq>fitparuaolcafcdniucftrciii olcam 
imtatuF^ Vidc etiam in Antoniafter» 

Fflius q natus oratores faepius dicfittfsepius ct paicr g gcnitort Matcc 
g gcnitonSed pares p utroqp^Eria^ f«pc homo potf ufqua Minqtlale 
hoc e:illi dcduxctunt hoicm in palcftram poct« potius c cotraho hV 
ftorfci mcdlarfi quandam uiam tcncntr 
Ff ngcrcjuide effin^crc» 

Fiffifis arbortfilTile lignuttitfiiTiIc roborttum quafi fiffuj cl!nefs,n» df 
citur fiffilc lignum tfi quia findlf.quafi fiiriblIc,PIy.lib.xvi*h«c ma^< 
ximc ftffiliataila frangi celcriora qfindi Jde paulo pofttNuIIuf^ iiV^ 
filc timls hoc lignuthoc eft fiftum» 

FcenerotibidicfftSicutmutuo ubf foenerorabstc: ficut mutuorabs 
tc^Qui m utuat pccunia da t mutuovQui foencrat pccunia dat ad ufu 
ramtqui mutuafpecunfammutuo accipit^quf fceneraf pccunia ad 
ufuram accipit hx£ Lau*Tu ucro alitcr f n litha lcges* 
Focncratkia rcs*quK ad foenuspcrtlncnr. 
Foenus dicif natuf alis frudtus tcrra:^ poftca afit ad ufuram tran flatfi» 
quafi pecuniaper fc frudtum producat ficu t tcrras 
Foetus*uidc Catulf * 

Foetuofds a foetus dicf f no foetofus.qu* cnim qdart« funt dcclf na^^ 
donfs aflumunt«u.ut uultuofus f ru ftuofus» 
Foetura.uidc ibldcm* 
Folfa.uidcfrondcs* 

Forthidolofus paritcr aetf uc pafliucqp accipif ^Tcrcntlus ♦ cgon for-^ 
midc)lofus*idcftcgoncquitimeam«Saluftius Regibusbonf q malf 
fufpcetforcs funt,femper<^ iis alfcna uirtus formidolofa eft idcft qus 
formfdatur* 

Forc gdcm habct uoccm infiditfuf«ut ce figniffcationeucro partfci^ 
pli«quod e f utuifi u na cum tnfintto cflrc*[dcm cft cnf m forc quod fu/ 

d 



€) 



turuoi cflc noti tantum cc licct forcm forcs forct t Idcth fi t quod ctfcj 
effcs cffet ♦ quare cum nominc iungl hahet fore non cum participiot 
duopartidpiafimulconfundamus: ut Speroteamatorem uclami>^ 
cum forc^Non autcm amaturum forefcd tantum amaturum : nc \ii< 
dcaris hoc diccrctte futurum amaturumtquod ratio non patiturrcuf 
futurum fupcruacuum (itJtem dc patticipio paflmo futuri* Trmeo 
tc uctberandum fore fatis erat uerbcrandum: uel ad!u<fto infinlto uer 
berandum eflc ♦ ParticJpia autem pfcntis tcporis & pr^tcriti fa*pe cuy 
forciunguntur fi illa in nomen tranfcunt: ut fpero tc fapicntcm forc 
crcdo mcamantem tui forc«Nontct fcruatcnim naturam nominfs 
nonpartidpii:opinorteacccptumilIisforcnonabillis* Quando ct 
futuripartidplumpaffluuminnomenrcucrtitur:tunc rccipit forc* 
Vtiperohuncpucrumadmfrandum uirumforcidcft admirabilcm^ 
H«cLau^ Tu Tame in liraa dc fore cum pactfctpio paffiuo futuri ali 
tcrctiamlcgcs^ 
Flagellaruidepulfarc» 

Flagito uehementer dc plufq poflulotQt Cfccro pro Qiaintlo- quang 
hoccaufapoflulatSclipoflulatmontamcflagitac.PolluIoaut e quo 
damodo requiro:ut res locus pfona tcmpus caufa poftulat:&: taq rcco 
iuflam pcto^Curtiuspoflulabat aut raagifij petebat nili accipimus ut 
VarroapudScruiuuulthumiIitcrpctcbat»Siccnimaltpo!ccreeftcfi 
aliquid pro mcrito noflro dcporcimus.Petcre uero efl qaum aliqufd 
humiliier &: cu prccibus poftulamustpctcre prarterca eit in bonum &c 
ixi malum.uf patcr laudcm filii pctifMuIti filii pctunt mortcm patrif 
peto utiqp cfi ablto in mala parte accipif jur pcto te gladlo pcto te uc' 
nenorpetoteinfidris.Namilludapud VcrgiliumtMalo mc galatca 
peritlafclua puclla^Idcmcftquodmalomcinccfl^it 5cpomoru;(aAu 
percuteremc folct.Pofco ctiam propricrcm debiram &chonefta peto» 
Inde repofco quod cft rcm mcamrSc quod mlhi debesrcddi pcto * Ex 
poftulo&cumqurrclaapdaicosrequiro 3(^quafioff»dum amicit^i 
alfo defidcrio.ut Tcrcntius in adelphls.Quam ipfi fcccrunt ultro in 
luriam cxpoftoIant:fcd frequentiflimc poft fc habct ablatiuum fcruic 
tcpr^cpolitionc cum:utquidhabcsqdmec(5 expoftules. 
Flagitium propricin libidince^gfiflagrisdignumcrimcifedpro c«- 
tcrls quo(j pcccatis accfpif :ncc tn turpibus:ucrum his ct qua: p ncgli 
gcntlam imprudentiam:obliuionemg^ comittunf : ut Ciccro in Bm 
to:Tantam ne fuififc obliuloncm fnquit in fcrlpto pferttm ut ne lcgcs 
qufdcm fenfcritqtum flagitii admififlTcta^crroriSf 
Flcrctuidcciularc» 



Flcxllhramusiflcxilcsuitcsjq>flex«runt&lapru crratfGo eorqucnf» 
FIuulatiMs plfcismcola fluulU 

Fratcrculusafratcrdiminutiuumcfttutapatcrpatcrculus: A ifiatcr 
marcrcula. 

Ffaudolofusquifraudemfacitrquodafraudula dlminuttuo uldctuc 
ucnirc potius q a fraude^ 

Frcgit nauim frcgit brachifi dicimusrquafi ipfc frcgcrit 6c iple egcrfct 
8c no potius paflus fit.Tcren.Isfrcgit nauim apud Andru* 
Fremitus d(d£ cx alto marl fonus flu(ftuum:dc f populo murmur Jte 
uox oratloqp & Indlgnantis dc cxcandefceds^dc quafi humana uocem 
prarlracundiaimitanri^Strepitusritexcorporum tadtutcx collidoe 
rci^gc multa^uocumin unfi confunoneid modo no fitioiodic^tuc 
cnlm frcmitus dicif» Strf dor cft acrior & quali fibilans collifio» Strcpf 
rustii|>pncped6ambulanti(lmanuq^aligd pcrtra^ftandu fonusefl: 
Crcpitusautquid fittuldein.G* 

Frequente locum dicim^ que freqnetare multi folet^ut urbs freques 
platea frequcs:abi multi hoics authabltatraut diucrfanf* Qiiado au 
temdc pfonaautdcreanimatalogmurduobus modis dici5:uel dc 
fola ficSit miles f reques fpcAator plto^ra^crebcr 6c afifiduus* Vel de 
turba fitfrequespopulus frcquesff^natusj^copiofus 8c multus:8cg# 
dcm cfi nominc colledtluo m fingulari:c(3 caereris ucro in plurali : ut 
frequetes ciucs:freqntcs fcnarores:hoce multi &nuraofi* Vcrumtn 
qufi dico fis frcques Innuo adlionem:qum dico frcques locus pafliQ 
nemjlle frequentat.hic frcquetatun 
Friget idcm quod frigidus cfl:. 

Fretus fignificatconfifum:utfretusfurtafle familiaritate:qu&eerte 
cum:aufusefl confiteri* 

Frodes arboi^ funt tm^rolia 261 & arboQt ?K hcrbaQ: ^ flooim quo^ 
hxc Iau»Tu uero aliter in lima Icgcst 
Fru(ftuarius culus efl frudtus. 

Fruges quicgd ex fruetu terr« in aliraonia uerrimus, Scgcs nero eft 
eoQc feminfi:cxgbusc6ficif panis:nondudemcna» N6 nugfubaeia 
humu ad accipienda femina fegcte uocam^ Vergalla fcges demum 
uotisrefpondctauari Agricolatbis qu^ folebisfrfgorafcntit* 
Frutex efl:g ad f ufta magnitudinc arboris no aflurgit:& ftatura fimi 
lisemultis herbis:fed no demorif:nc(5^ arcfcii ut herba:fed percnnls 
cft:inter frutlccscftfoboles quo^lIlaarbo^c&pIatuIa.Hincfrutfca^ 
ri uerbum:qQ frntice renafct cx arborc ^M» Tulllus ad attlcii. Bxcifa 
eft cnim arbor non cuulfa Jtag^ § frutlccf uldcstNam illud qcJ f«pc 

d Ij 



legimus fruticarl pilutn tranflatum e(!» 

Frui5cutihocdiffcr(5t»Vtie alterlusrcigratlatftuinuHiustfcd ppfc 
qui frui6 quicfcit & contetus c*Qu! utit nung contentus etktngq^ ul 
tcrius tendit Jdcoqp rcprchcnfus e Annibahqui cum podet uti canc 
G uiaiona frui m aluit» Vtor armistutor domotutor libris utor (ludio: 
diligentiaopera q> exhoc podea cmolamentf aliquid boni(^ confe^'^ 
quar:fruor bonis meis fcuor tuo afpe^^uttuo alloquio tcio cantuthoc 
e(ldeIea:attonemuoIuptateq^pcipioexhacrc:at^ex huiusrei ufu« 
Diclmustnnonunqurimurpfrulmur«Vtutorpane triticeo utor 
ficis*Dcni(^ fruf e dcIcAatione cape ex utedoJta^ in idem recidunt 
frui dcleftari uoluptatcqp cape» Vtor fignificat et conucrfot Qce«ad 
Cchu^^Fabio ulro optimo 8c h6ie doetiiTimo familiariffimc utoriEt 
indc fit ufasmt ufus fuit mihi tecuma*c6uerfarfo familiariras Sc con 
f uetudo^dufnt^MuIicrcm cum.qua longa cofuetudo fcu logus llll 
fuerat ufusponif itcm Vfuspro utilitate8< fru^au.Natn folcm^ aliq 
re ideo uti ut ex ea frudtum pcrcipiamus» 
Fnngor aut f dcm e qd ofFicf u m unurq^ ago:ut fuugor maglftratu:p/ 
tura legatione fungor officio deIcgato:ueI muncre iudf cis fungor ue 
rou(ta5?fungorofficiouit«J8cmunere adminiftrandi gubernadicj 
corpusJndc defundus eft uitatideft finiuit ofFcium uitaeXcgim^ ct. 
Dcfuncftus mone.f«mortcm finiuit^Etdefuniaus periculis :q?finita 
funt pericuIa^Ec defunaa morbis corpora:q? finiti fant morbi corpo 
rum*Deprior autcm uldcimp* 
FululaRcr fuluii iraitator' 

Fudus c6tinc£ ab agro*5ingul4m*prata fingul^ uf neje:finguli hor ^ 
tiifingula olfueta:pomaria:faliaa:arbu(la:pafcua«nemora loca aucu 
pacona:uenaroria:pifcatoria:fiue uilla at^ azdiftdu^flue pifcina : fiue 
aluearf a:(iue uiuaria habeat fiue n6 habeac*(ingult fundi (unt t< hoc 

?deminagro:agerenimc6tinetfundum:n6 continetur a fundo* 
undum cft ima pars re|j|)prie aif quid Iiquo^ intra fe contine£is:aut 
adcontincdamfadtsturdoUuaiurnauisut alueusucl flumfnis uel 
lacus uel ftagni ucl maris»Nam fundum turris utgdara fcripferunt 

Ipfenondiccre03»fnndametumutbmnibusliquetaliudeft4^""^^ 
Et tame f undare magis ad fundametum q ad fundum pcrtinct.fan/ 
damus enim domum non nauim aut dolium. Fundare 8c fundathe^ 
t;i iaccredifferunt:q?fundarceft ualidfs fundamcntfs fulcire:fijnda^ 
menta uero iaccre quafi qualiacfi<p fundamenta facere:ac quodamo/ 
do dare rci principf um$ Suetonius de uita Caii. !n ara capltolina no^ 
u« domus fundamcn ta iccit:&c pcr tranflatloncm Ciccro« In quo te^ 




plo ^uantum in me fult (cci fundamenia pad$i 
Fungor:u!dcfruU 

Audere ^roprie eft intrinfecus*tetarf extriniR;€U9< 
Gcmcrcj^ide ciulare* 

Gemma^ Plynius oes lapidcs padlbs(ptcr margaritS) 
noie uniotqd rm iatina lingua hettappcllacEfl at MaD^ 
garica fiue margaricu q in concha naicif, dc conchylium 
dicitunquam uulgo PcrU appcllantthsccci uocaf Vnio:fit idcm Pli» 
ait:qanunq niO indiftindta rcpcrfaf^Eftqpgeneris mafcuIinitNa foz"^ 
fhinmi illud quo nucquidam j) unttare ucunf:nccautoricace nicicur# 
Ncfcio«n#apud que rcpcriaf :ncc atrc»G6 debcrcc cc mafculin! pocf uf 
giifstuc rafioSccIidCurcuIioiLapiliusauccin gcncralc nomcncll 
omnium paruorum Iapidum:fcd fubintellc^ione prcclofum : fdeni 
quodgcmmuIa« 

Gena mebrana illa dicif & qdafi ucfti^tqua oculls Ccgif t qufi confuie 
•t*aperif & claudif :hoc c.n*c6niucre# M ala ucro illud f ncer gcnam & 
buccam quafi roc^dunt tn fpccle mali.Cuius interior pars q crts hia/ 
tum cffidc:ubi molarcs afFixi funn Maxilla dicif tnome diminuUiifi ii 
rc fcd uoccuMalam quoq^ gcnam dici plynius facef . MunAnfrz ocii^ 
los m als homitli. canrutquas Prifcf gcDas uocablc ioq^ dens ille incii^ 
mus 9c ipli genc affixus genuinus diclf rqut qa maxlme lacetca re fa^ 
etum eiam cricum uccuffaccpucrbium:gcnuino rodcrcdcnte»!« lacS 
tcrpcr inuidlam carpcrcfamam altcrius. 

Gencralirer fignlficac oia fimul qu« fub gcncrc funt amplcdtrdo: gc 
nerarim ucro pcr fingulagcneraxlcu magis p fingulas fbcs ♦ Siquidc 
(pes gcnera uocamus ut quot funcgcncra arbo]|::quoc(untgna uid^ 
umtpociufq quoc funt fpes: Vcrgi.gcneracim difcitccuicus* 
Gcnftrixuidcfllius» 
Gcnulnnsdcns uidegcnai 

Gcnlciuus ois ut adtiuc aut pafliu e accipif * \ddc et poflcfTf ue } quod 
poenac p adtiuc accipio* A(Sttuc ut puidcncta dciibonfcas del : paiTiuc 
tic clmor dci culcus dcLibf dcus |)Didcr*dc bcnigncagittno Irfipuidc 
tur & bcnigne flc:hictimcf dc colif :n timet nec colic: poflcfTluc fedcsf 
dci rcgnti dci. A cqp uc f n huiufmodi orationc f nceliea^us apc^ fufpicio 
iixorts*Dubium e dc ucro Ioquaris:an dc afliorctquc deus in nos hef 
an dc co:que nos in cG:de charicacc pacris in fiUos an ftlio^ in pacrcm 
dc fufpicione maritali^an dt* fulpicionc uxoria, 
Gcrundla liccc a pardcipils diffcranctii |>pc intcr^panf cipia nudftcratf 
p6ffunt»Supina incer uctbaiMarico^ parcicipalta uocaca fun^ Na 9< 

d fft 



cafus5c genera habec!ex quo uerba no fumtredpartidpia fiuepartiji 
dplaIia*R,egut pr^cfecea more ucrbogt participiorU(^:ex quo nomi/ 
na non futtpoft fe Miq regfit no antet 

Gerudl^ dlffcrut a participlisic]? ipia ngnificant rei adminiftratione fi 
ne;tge*llla uero tempus fine rei admiftratione^Vt tenct me occupa^ 
tio iuris dlcudiigerudKi nec tps (^gnifico futu^ fed rei admlfi!rat!onc 
hoc e in iure dicfido«Rurfus tenet me cura dotis nuand^.i» qua: nu 
meranda eftparticip fi eft futuri fignificatiuu fine adminiftracioereit 
Gcrudianon regfitpafliucfeda^^iue» 

Gerfidia nominatiulscarere dnr:uarf an{ itaq^ p oes oblfqaos nuerof 
^ & genera:Na ut ego fentio hacc oia habet in gto ut deledtatio fruc 
diprincipat^:fruend« prouinci«:fruedi Imperii .Moleftia cducadoi» 
rfi filio^ locandai^ filia^:coIendo^ pdio^ Regitqp is gtus atiquado 
Cicero,Bquidcm cfteror ftudiopatrcs ucftros quos colui dc dilcxi ui-^ 
dcndiin Daciuo.uacoagrocokndo* Vine^paftinad^emcmor fuc^ 
ddendo.In plurali Ona uox eft trld gene^*ut uaco agrtf uineis nemo 
db^ procurandis«Qiji cafus regimen non habet * abfurdu fit nan^ 
diccrcDo operam colcndo agrfi:uel lcgendo libr um» In A ccufati^i 
uotut eo ad falutandu fratrcm:ad falutandam fororem : ad falutan ^ 
du ndus:ad iaiucandos fratres ad (alutandas forores:ad falutanda fi^ 
dera^Qu od elegantius dicif q cu regimine : ut co ad falutandu fra^^ 
fres:ad falutandufororeiadfalutanduni ndera*Peralias quoque pras 
pofitionesfimiliter.Sedinccrrarohabetcum gcrundio rubftantiufi 
rariusrcgimcn.ViLiuiusIibrofccudo^HtJpfclnter fpolfadu corp^ 
hoftisuerutopercunrus^Etiterum^interaccipkndasderuiscommoi 
dis rogationes Jn ablatiuo fine prspofitione^ut fit iniuria fundi do^ 
niino:uel defrlngcndo ramo:uel ligno incidcndo ♦ Res eunt ordinc 
litc aftimanda^ideft qufi dcfringi£ ramus quum incidlf lignu: quu^ 
lis aeft.maf. Vel dtftingendo ramum:incidendo lignutaiftimando li 
lem.Scdfteqoentiusufifantueteres ablatiuoplurali in tali gencrc 
fcrmonls:ut Cicero:Orationcm aute latinam profefto Icgcndls no-' 
llris efficies plcniorem ideft legendo noftra^Nam m fingulari folebat 
farpius apponerc ppolltlone ut in comittendo prallo* 
Gerundii Accufaciuu cupracpofitioncnoncantumadtiucaccipi fo 
let:ut tu cs idoneus ad difcendu:fed etiam paiTme:ut h^c res facilis € 
adctifccndum. 

Gerfidii Accufatiuusiungiturfrequeniercum adrarocumm» Itein 
frcquenter cum ob:propter.& intcr raro cdm ante. Vt uado ad capii» 
cndu m hoflem:5c In capiendum hoftem«Ego ucni ob te:ueIproptcr 



tt fcdimendum Jntcr nauigandam pro in nauigando fepe kgim\ 
VergiUus:Etintcr a^cndum Occurfarc caprocornu-ferltlllccaucto 
idcm.Namq^ antc domadum ingcntes tolfcnt animos,Dent(;p cum 
accuratiuofercfcmpcriungimus ppolitioncm:pr«terpauca qdam 
quflcruntloco»Gonduco.Mando«Currohabcopro debeo & fiqua 
(untalla:utf.iicicndamrcpulturamiocarent»i«darcntalteri factcnda^ 
uel fpfi locarcnt fead f3clcndum'utrug?»n«(ignificat:no parttcipium 
c(l:rcdgerunduimiliudfaciendam.I!laautcm partlcfpiain nomca 
rranfenntia^putaui ad tc fcribcndumrcxiHlmaui hanc rcm tra^ada: 
ccnfui tibi illad fignlflcanduma.dlgnum fcribi:tra(ftari fignificari# 
Gerundil Abiatiuo fcruft In frcquetcr* Ca:rera'rarius*de»ex ueKe*a« 
uclab&Cura.In utinnauigandoinlcgcndo:quod idcm cft quod 
lnipronauigarc:ueIinipfoIegere«Dcutde edcndorde migrado dc 
agcndo^Quintilianus.Quum prseclpcrc dc aptc diccndo coepcri^* 
tXJUs^Etiam cum motu.Cicero ad acricum libro tcrtio* Tu gd cogt/ 
tes de tranfcundo in eplrum fdrc fanc uellm.Exucl c ut cx dcfcnden 
do qcxaccurandohuberior glorfa comparatur» A uel ab Ckcro* 
Exqnoardefcitfii7caraorfiucamicirla»utrunqp enimdi(*tumeft ab 
amando»Et alibi:non dinCnguitanondolendo uoluptatemi Plvni^ 
pofterior. Scrmonibus dles tranfigcbattquum a fcrlbcndo uacarct* 
Cum:u t Quintilianus. Srd rat !o rea^e fcribendi coniun(fta cum lo/ 
qucndo eft»Reglt autem hic Ablatiuus finc prarpofitionc cafum:ot 
hos accufando:illos occidendo. totam ciufratcm Iabefa^afii«Cum p 
pofirionc:!n ctiam regit:ut m tribucndo fuum cuicp^ Qiiando(|j ua/ 
rlat gencra:ut In colcndo agro in paftinanda uinea:in nemore cxciv 
dendo*PcrdcfimiIimodoctiara rcgit^ut Ciccro m Tufculanis. 
His prxfcrtim cognitis qua: dc nihil fenticndo paulo antc difta funtt 
nlfidfcimusnihiladucrbiumnuncnonnomen^Etuariatur per ge^ 
ncra:utdeaccufatore conftftuendo dccollocanda fllia« Dc prardld 
cmendo:per Ex uel c:8c a uel ab ncfcio an licet darc rali gcrundio rc> 
gimcn.NuIIum cnimexcmpIumoccurfit.Varfariautcm pergcnc/ 
ra ccrtum cft»Cato Ex pfalmatis blbcndis cx aluo lauanda.Ec abftij^ 
neas ab offcndenda rep.Scd caiKndum pc id uetbum fign jficet mo 
tum qualc cirer.Rcuertor ab arando:ucI ab arado aruo.Redco a fpc 
ftando ucl afpe(^andis ludls.Cum fit diccndum reucrtor ab aratioc 
uel ab arationc arui:R cdeo a fpe^aculis:uela fpcc^aculis ludorum. 
PcrcumuixlocumhabctkCalfsoradb:utnon partlclptum fit potius 
q gcrundiQm:ut fcdco cum uiro coronando«l*quf coronabitunnon 
autcm qui coronatur* 

d lili 



Gcrundfd t>h qaS rodata funt rabHan ttuts palfiue accipifirui'* Difiii 
etaucconortungpaffiuetutlcpfincppolitionc&cfincgcnerc fn cafu 
abUtluoutapud VcrgtliumtAlitcr uitlum cccfcit^ tcgedohoc cll 
quani ccgi£uittum*Et iccrum uritqp uidedo foeminaadcft quum uu 
dccurfccralaa^Q^uimi^Mcmoria excoledo ficutatia oia augctora» 
dumcxcoliftnon auCdum cxcolicmecrcgiccarumtquale forct*Vrlc 
foemina uidcndo » maribusrficucdfcTus uruntur uiri uidcndo foemi 
nas» AccufatiQus quoq; cum ppoficionc non cancum a(ftiue accipitut 
cu es tdoncusaddifccndutfcdctfapaffiuc ut iisecrcs facilis e addifce^ 
dum quod ctiam fupcrius patuic^Quidam non indodtus liac arcace 
fcrlbercaufus eftjamiam urbs fn pcrfculo«capiendi cft pro co qd eft 
iamurbsinpericuloeftnccapiacur:fiuchoftis parum abeft a capren 
da urbe«Cum femper fine fubftamiuo gerundfum acdpiacur adtcuc* 
Aucfincucrouenitneucralitcr.HsccLautTuucroinlimaallccrlci^ 
gcs de gerundils in Di» 
Geftaruidc adta* 

Gcftus cft adtio quasdam 5c quafi pnficiacto corportstgeftio ucro ad 
miniftracib 8c ac^ior^utsparum in ufu cft» 
Glotiofa uia:oria4.picna glorlar gloriofus homo.i^aPfcftacor gIori« 
qualis miles gloriofus apud Plautu & Tercn* Vcru gloriofus qii ho-' 
neft^ fignificantia: e pro gloriahabente habltionem plcnitudincm^ 
fignificacduadoinhoneftasaffcdtioncmmcdixi. 
Gradu faceretnon e crafitum facere:frd ad altqua rcgradfi & qfi fcall 
adaPa faccre«Idco^aqbufdam diclf gradu iacere:ut fi riuum cranfi^ 
rctfiinarborefeneftraueauccea:(]fcandereuelim*ex (axoauc fcado 
aliqua ue alia rc gradu facio«Q,uinti«[ncerim ad ea qu^ func pocen^ 
ciora'gradum cx hfs fecfire c6cencf«Ciccro cotra R.ulliim,Huc quafi 
graduch quedam aC(^ adfcum ad Ciiecera iatftu incelligccis* 
Gratum facere c quidam minus:5«: |)pcillud quod obfequi & inrtrut 
rc:uc Cicero.Si hunciuuerisgratiflrfmfi mlhi feccris» 
Gratificari e qdam magistuc dcum gratificari hoibus dicfmus no au 
tcm gratum facere.quafi idem fic quod bcneficfa cdnferre* 
Gracularieftuerbo ceftaTi:cegaudere forcuna ac fcelieitace ajterius 
apud cum ipfumtqui afFctftus e foeliclrate.Non nunq apud cefpfum 
obtuamfoelicicaccroidco^fcrcpoftulacdatluutut graculor cibi ob 
luam pr^curam adeptamigracufor mafiibus mcistgbus uc rc condn 
gerenc dacum c»Qyinci*(j> mifera puclla no graculef fibirq? iila pau^ 
per accufare iap6c«Pocc« no nfig pterefic dtura:ut!qg quu fuentpro 
nomc:g fuic caufa ut qda cxiftimatcnquo]^ e Apulcitis:hoc ucrb& 



fdemfigmficarcqiiocl gaudeo^Oiihi heroldfbustgratulor oecaliam 
uUuiis accedece nolltis*gratulor ing tib! u el mihf uel nobfs Jdem ter 
tfodcartcPrifcaiuuentalioscgo menunc deni<^ natum gratuior* 
filbintelligc mihi.Et interdum ctia oratorcs*ut Qiifnt.gratuleasur ii 
q? nulla ciuitas fa me Iaborat*rubintelIige nobis* Dicimus aliquando 
gratuiari pro eo quod eft gratias agcreifed non fcre nifi dtJs Imortali^ 
bus ldeo(^proprie idem cft quod ftipplicare» Si qoidem triumphan-' 
lcs fn capitoliu afcendebattioui opiio maxio cjctcrif^ diis gratulatQ» 
Gratofincademacctpi6fignificatione:inqua gratuIor:fed poeticQ 
hiftorf cficp cft» Virg.iuuen i gcrmana uiam gratarc fprori* 
Gratus 5c iucuiidus quo differant:uide lucundus* 
Graucfuapre natura poderofum fignifrcat ut grauefaxu grauc (cu^ 
tuq^Xgrauat nos In feredo:& qcf a:grc& cu molcftia ferjE.inde p aba 
fione trafferimus ad fcne^ftuterad raorbu:ad dolore.quia lii qui mo^ 
Irftfam ex fenecftarc morbo cartcringp fentlfitrquafi onerc intolerabi^ 
it premunturtquod cupidc uelut grauc pondus a fc uellcnt dcponef» 
Ne^ folum ad moielllas corporis tranflatio ha^c fit:ueru ad molcfli^ 
asanlmirut ^rauis cotumeUa:gr auis f niuria:grauis mcerongrauis la 
ftura;qu2cafum gnequodam ponderis premuntjta(]^ unus modu$ 
cft quc corpi aut animo mo!c(lu funt ca grauia appellarc.eo q> rook- 
ftia a molcuab rc magna magniqp podcris uocitata cft. Altcr mod^ 
ch cp queadmodu grauia 8c grandia faxa ac graucs tunci no facile fo ^ 
comouenf^fedadofmtempo^tmutabilitatem hjerent ftahomincs 
conif antes ac pr^diri faplcnria merito pcr figuram graues noitiinan 
tur;q> nec precibus:nec minis ncc uanitate nc c promififis ab aequo 8c 
f ufto fummouentur«ut hi facfunt quos Icues uocamus:qui in fimilitu 
dincm pulucris ac palearum ad orancm auram ucntilantun 
Gregarim:perdiucrfos greges* 

Grem lum ell intra c6plcxum fcmo^ fcminu uctquo in coplcxu mu 
licres concipiut,&: pcr traflarionegremium terr2cappellamus:quu (c 
men fufccplt:c6ceptfiq^ rcdnetrquafi uiuentcm foetuni poftea paritu 
ra.Quarc quu ladtant mfanrcs ad finum admouenf :pueri uero lam 
fa«l a fedetibus diatrib^ uricp cu illis blandiunf ad grcraiQ accipi fo:^ 
lcnt:Vt Virg.dccupidintfut)imaglncpuerl afcaniih^rct&fintcrdfi 
grcmio fonct infda dido.Quin etla matrcs nutrlccs uc quu fuper ge-' 
nuacollocantinfanteautextremts ueflibusrcpofitu&ad utc^ ufc^ 
fublatfi gcflant.in gremio^magis g fn finu tencre autgcftarc dicunf 
ut ide dc eodcm.Et forum grcmfd dea tollft in altos Idalia: iucos. Si 
nus uero cft intra pcdtoris brachioruQ) complcxumt Indc finus ucfti 



otn.qualcs crafit tunic$t romanoraitt.& modo quorfidam rcllgiofo 
rum fupracfna:uralaxitasillaueftlsqu«Cingulum^operu:Lutara 
quot^curuadcquafi brachiismarc amplearcntla Smus uocam^. 
Grex ouium «grcx caprarum grcx porcorum dicitur.grcx den\c^ ge 
ncr.\|{usnomcneft.Armcnmm ucroTpccialiusutputacquorum afii 
norum mulorum boum camelorum elephantorom & fimihuJicccg 
dam tantum uelinteflc boum quafi ab arando Armentafdidta dcin^ 
dcfublata tcrtla littera Armcnta» 

Abeo^Tanta habeoponiccrfJnquit Ciccro adletuti!* Idcm 
in Gatone malorejncq; cos (blum conucnirc habco quos uidl 
fed etiam quos audioi 8c Icgt Idem !n oratorc* Audire habco. 
quld fentiat^Quod ut rpfc intcrprctor idcm cft:quod poillccn 
dumconuenicnduaudlcnducftmihi» 
Haberc fidcm:ufdc Dare fidcm» 

HabcrcgrattaSiVideagcrcgratlasj _ 

Habes qusc (cnuam Brutc de rationc diccndi*h«chabui dc anifcitia 
qusc dicercm*ha:c funt qu« putaui dicenda hoc tcmpore* Sunr uer^ 
ba Qceronisadcxtrcmum materi«afctraCtat3c:quib^ 6i:cjctcri au^' 
tores uti folcnt.QuintiHan^.Habcs Marcdlc uicftorirqbus praccpta 
dicendi adiuuari.polTc pcr nos uidcbantunEt itcrfi nihil habui am//' 
pIuis?quodin uniuerfumpr^cfpcrcm^Etitcrum.Hscfcrcffit cmcn'' 
dat^Ioquendi fcribcndlcp partcs* 

Habuioratfonem nonfccidrationemfccifcraioncm potiufq habui 
N6 nunq ctiam habui.Cicero de fcnc(autc:Cyrus quidcm In eo fcr> 
monc qucm moriens habuit 5cc» 
Haranaceus ex materia harcnar* 

Haud fcio:haud uelim:frcqucnt!us legimus q non fcio:&f non uolot 
Hci ^ hcu fimilc quod optincnt:tamcn alterum datiuo* Altctu accu 
ratruoiungitur«uthcimih]quaIiscrat:qtum mutat'^ab'iIIo hedtore 
Tcren.heumcmifcrum.Etferccuhmof pno1bus\ Namcfi alio no 
mfncfrcquctius p cxprobrarioncmmt Vfrg, Hcu ftirpcm inulfam» 
Aliquandoetiara cum nominatluo:utfdcm:heu pietasheu prifca .fi 
des:EheunullicafuifcruiJdcmin.B«Ehcu quid uoluimifcromihi: 
Vscquoqp Datiuo» MartiaIis:Si fcicro:u£ tibi caufidfcc» 
Hcrbaccus cx matcria hcrbflc* 

Hiarc cft aliquid fua fpontc 8c externa aliqua ui dlffidcrc*ut tcll^ «fta 
S^Iignaariditateutnfmiocalorchiant^Hifccrcuero cfttantutn oris 
8cquidemhumani:acdpitur(]pprocoquodcftloq:autos apetirc ad 
loquendumtSedfcrcpernegationcm^utcoram ulonon audcrcs:hi 



fc^fctquld niinc habcs quod hifccrc audeastOufdius tamepotttc« 
dixit^hlfccrc nempc tibi tccra rogaada forecCfi oratorcs folcanc pa 
tius dicete dehifcere j'»deorrum fe acerirc» 

Hic fpatio ppinquiore Js uero logiore intclliglf .Multis tamc id lods 
utru^Iocuhabct»Vtgpr«fer£ uirtute cliuieiis.hiiclancfortiscft.Vcl 
pcrcompofitlonemau quaecu^ mulicr adultera^cadc uenefica cft» 
Hypotheca uide pignus* 

Hoc magls«& eo magis* ide e qd tcnco magis«item«Cl o magis ide 
eft quod quanto magis ♦ Hoc copofitu cQ prarpofitioac ad fignlficat 
p,tcrcautapudSa!ui!i(].Cagnoucramparuiscopiisbcllagcila cu^ 
opulcntis rcgib^« Ad hoc f^pc fortuns uiolentiam tolcraifc facun ^ 
dia ^rscos fclcntla bclli gallosante romanos fuiile* 
Holicor eqhortumhoierum cxercct.quc no nuIII hortulanu uocat^ 
Holus qd fit uldc honus* 

Homoprudcnsnedicam fapienredicli^^nedicam fapicnsi Ciccro 
pro Deidtafto.Crudclis caftor nc dicam fccleratu; & impiu & hoc fub 
^ itantiuo pr£ccdentc»Secus autcm fcqucnte.qualc eiTet * Crudelis ne 
dtcamfccIcratusScimpiuscaftor^Etprudcnsncdicam fapicns ho>^ 
mo.Inpriorcenim modofubintcIIigiturcum,ficCrudcIiscaftor ne 
dicam eu fcclcratfi bc impium,In ahis cafibus non eft ha:c diucrfitas» 
ut idcm. An rpcrdiTer hoc uiua milonc ne dicam confulcucl an (pc^ 
raffct hoc uiuo nc dicam confule milonc* 
Hordeaccus ex matcna ordcu 
Horrear ius cuftos cxcrciror ue horrci* 

Hortus in fingulari plurali(^ p hortis holitoriis acciplf J* holcra pro 
ducetib^ e«n.hoIusoIs hcrba fatiua q uefclmur« & cuius foliis & cau 
Ic in cduliu uJmur.Horti ucro in plurali arborib^ cofitl dnr.dc amce 
nitatis uoluptanfc^ ca patian fuplorc igf fignlficationc dicim^ Vnu 
hortum.duosternoshortos«ln poRerioreunos»bmos«tcrnos« hpr-j^ 
tor*nifi alicuius autoiiras aliud fibl ucndicauf ritt 
Hofpites fiattaginpriuaroalicui^hofpitiorut.ggin pub!ico*qddi 
ucrforiu ucl taBna mcritona apptllam^*t3 g fcipit q q f dpiEuii oni* 
no hofpcs ab hofpire tut^*Ci.p dextra ifra.§ hof pcs hofpiti porcxifii 
Hofpitaleshomincsgamorcnonprecio hofpitfum fuum colcant* 
Nam hofpes*proprie uocaf ille reccptor q priuatim & amicitisc cau' 
(arcccpit«Qcero«fuit mthi cum illo uctus hofpidfi.i«amicitia faml^jf 
liaris uel mlhi hofpltandi apud illum.ucl tlii apud me* 
Hofpitium Scpriuatum &cpublicumdidf* 
Hubcrtim idcm cft quod copiofc* 




A m dcganter ulurparl rolctt A liqn qfi p tfic : u t Quf n tilU 
Quodlilatlsprude crca uidcrinia propccofuniata7ucrit 
pc)picnds opcrat Aliqiiando ptetca fignifiicat quafi nod^ 
quidamintcrfcntcntlastut Vcrgilius/lam uarfas pclagt 
uolucrcs.fdcm cfficiet lundtum cu uerojlam ucro urbibus conffltu ^' 
tis 3ic cxtcra Jam ia de futuro palam c quid figniffcct ♦ ut iam ia adertc 
£t dcpr^fcnttlicct ad futurum rcfoluaturjam lamq^ manu tcnct: 6e 
prcmlthafta:qua6nuncnunc tcncbit»Nonnungfiguratcpcif indU^ 
gnatfoncm mifcrafloncm uc acclpltur^ut Idcm Vlrglli. lam iam ncc 
maxlma Iuno:necfaturnfush^cocuIlspatcralpidr^quis» Qi^intilf* 
lam iam malo ucncfia fcrrum fubitos iftus improuifam^mortcm» - 
Pcrmifcratibne ucro Salufllusin Iug«fic:(am'iam anfmo mco carlf i 
fimc frater gg tibi immaturo 8< undc mlnimcdccuic uita crcpta c tn 
lartandum maglfQ dolendum putocafum tuum,Pcr exhortatloncm 
quoqp*ut apud QuintiJam iam comilito qufcuncp cafus mancc: ctti 
fi tcimpatordanataruse habesfolatium:faduscftgaparrcoccidf» 
lanua parictis cft ac domoigt.Porta ucro tnurorum munitfonfiq^ at^ 
caftrorum:Murusaatcm&f parlcs quodiffcruntuidc*^ 
Idcra cadcm idcmtquafi pro ctiam poni folct^ur Ciccro. cft huic coa 
iundta bcr)cficentla:quam cadem ucl bcnignltatcm:ucl llbcralitatent 
appcllart licct:idcftquam ctiam* 
Idcntidcm frcqucnrcn 

Id «tatis Cicc*dixft: Scepio aphrican^ id «tatfs atqp his rcb^ gf ftls.llia 
Id a:tar/s ide eft qd ca a:tatc:ficut df cimus dcce annis uixf & morc gr«' 
co decc annos:q i3 honcftiorc locutione Scrui^ putar» Vcl aducrbia' 

IJtcr ponif;Vclfubiatclligiturhabcns:ucIagcns:uci natusld «tatisi 
lgitur:uldccr^o» 

Ignorusdc paflrfucdf adtiucIcgitunQnlntilianustNequis tamcerrcr 
lgnotas:non eft fllii mcl noucrca^fcd materagnotus dixitpro ignorai 
bc pro hofpirc 5c alieno non pro ignorato* 
Ilignus ab ilicc poltcfliuumk 
rinniigrare:ufdc commrgrarc» 

Impleo & Rcfcrcto 8c fimilia ucrba ablatfu6 finc ^pofftioncpoffurant 
utirrpkuinaucm frumctot&Cfcferfiaporcchauino:Ettamen aliqul 
do addimusflLtm ppofitionedc:fic:fmpIcuinauem dcomnigriefru 
meti:Ec refcrfi apotccha dc aaria natura ufnoruQuufx aufim diccrei 
plcui oi gcnerc frumecl«& rcferfi uaria naruja ufnorum.Ctcero deor^i 
tore: Quacrebat cur dc phemiis & dc cpilogis &r dc huiufmodi nugis 
ficcnimappclIabantrcfei:tici!eqtco9librt#hicncqua§ llcuiiTec fine 



r 



pr«pofitlonc loqui» No cnitn librl IIIj rcfcrtl funt procrmiis & epilo^ 

gis fcd prarceptis jjoemioi?: 8c epilogoi^s.Sicut in fugioribus no e na^ 

uis impleta omni'gcnerc frumentirfed fruiiieto omnis gcneris.Me^ 

apotheca referta omnl natura ulnorumtfed uino omnis naturse* 

Implco gnto &c aWatiuo iungif ♦ L iuius:ipfe mulritudine quogp qu« 

ferme regcnti e(l fimilis religiois iu(!s iplcuit«dc ablato patuit fupra^ 

Impcnderetuideappenderc* 

Impcriofi popuIi:hoce latam impcriumpoflidetes^Imperiofusho^ 

ntooflcntatorimperiiincxerccndaf^uitia qualis Torquatus apud 

liulum qutfiliumf^uitia ob Impcrium contemptum occidlt* Vndc 

impetiofus appcllatus cft^Vcrum Imperiofus quado honeftac figni^ 

ficantia; cH pro f mperio habente habltioncm plenitudine^ fignifi^^ 

cat»Q.uandoinhoncftaBafFea:ioncm» 

Imponotibihoc onerisnotum c(l:quidfignlficatj'mponotlblidcm 

quoddecipJotc«Qt|intliianus.Spestibipcrpetto laudis impofuit: 

Vndeimpoftbres dicuntur:qui alios uerbis poilicentlbus incantatio 

nibufq^ feducut ac decipi^tt 

Imputarctuidc exprobro* 

In ^ incifae funt litter^tuide in marmoret 

In animo cfttuide Gordi eft* 

Inccderc eft ambulare:lndc f ncefijLis fiue tardus fiue feftinus:fiue co^ 

motus:incompolitus:imoderatus*proprietamenfublimiorquidam 

8c faftum prae fe fcrens» Vergilius Regina ad templum magna ilipi 

tc catcruaincelfit^Et itcrum:8c uera inceifu patuitdfa.Quod fencca 

quodam loco declarat^Tencro ac molli pailu fufpcndimus gradu^t 

fiec ambulamus fed inccdimus* 

Inceftus uide Adulterium» 

Incifim ideft minutatim» 

Incola qul in alteci^ regionc habitat:&: in aliena ciuitate:atq; repjng 

linus qui in alicno priuato^proprle tani in codufto fiuc i urbe fiue vu^ 

ri»Rurfus!colaitadiffertab AccoIa:cj>fncola ginIoco:Accola gad 

locum hltatJo^ gcu^ iuxta aqs futt Accolae diir.nec refert in fuo an 

inalienout AccoIauuIturnLaccola padl^Atgimontib^^domosuri» 

befig^ pofitas habentJncol» dicuntur.Qui iuxta montes Accol«* 

Incumbo ftudiis & incumbo remis» Vcrg.ualidls Incumbite remis in 

cumbo in ftudia 5c ad ftudla«Scd non Incubo in remos 6c ad remos* 

Incutiaa^negllgentia* 

Incurare:uide accufarc» 

Indicerc.uidc cdicere* 



Tn dicrrt allud multo cft fft dies# 

In diem plcrfi^ cum hoc uerbo uiuit iungituhQiiintilianus.No ut 
fcrcuolucres pr^cfentis modo cibi mcmoresin dicm ufuunt duratu^ 
ros hycmircponcrcufftuSiAliquandofedrarocualio fungituruct/ 
bo*ut SiIuRfusiPanc^indicm mercari^quafidicatpr^rcntis dici ha 
bere rationemtnihil^ cogitarcdc craftino# 
In dicscft idequodquottfdic:fcd pprfccu quodaincrcmcntoJdcoc;? 
plcruqp cum comparatiuo:ur Cum indics malum arcftlus pmcrct«Et 
quum in urbcm infinitum malu rerpcrct:Jd(^ manaret f n dles latius^ 
Etiam Iinc comparatf uo:fcd tamen pcr ucrbum figniiicas incrcmcn 
cum*ut Iiuius«Crcfccnte (n dics multitadinc* 
In hora & In horas cande dflam habet:qua in Set^ in dfcs Ctccro i 
philfp»h^cg[nhorauiuunt:nonniodc fortubis&bonis ciuiu^fed 
nc dc utilltaic gde fua cogitaucrunt» Vcrg*GaiIo cuius amor tatum 
mihi crefdt fn horastQ,uantu ucrc nouo ufridis fc fubiicft ^lnus* 
indoles eft non folum in puerfs 8c adolcfcennbus fignificatio futur« 
uirtuti^ut Quint.ln primisannislaudaref indoIes/Ciccro. Vtcnim 
adolefcf ntibus bona indole pdftis fapicntes fcncs dele(ftanf ♦Et Va^ 
f erlus.TituIu dcf ndolc fccit:no tm pucroi^ adolcfcetifi^ cxepla repe 
fcnsfedetiainuiris:8cquidepr«fcntisuirtutis*utide Cicerodc olH» 
in quibus cft uirtutis indoles comonenf . Lucanus indolc d dfgnum 
latiafi fanguincprifco R-obur/nf ft animisjfndolcinquitquafi gefic-^ 
rofitatc quada uirmtrs attp anfmi^Liul^ ad mala quoq? ^tadc ad mu^ 
ta atc]^ f naiata traftcrt loqucns de annibale« 5i cu hac indole uirtutu ac 
uitiorum iricnnio fub afdrubalc Impatorc mcruit* Et alibl:ficut i fru 
gibus pccudibufq; non tantu femina ad fcruandam indolcm ualcnt: 
quantum tcrr^ proprietas c^If q; fub quo aluntur bcc^ 
Indulgcntia uulgo nucaccipiuntp ucnia utindulgcntia tjbi dc^ tri« 
buat Vel de^ tibi idnlgcat.q 3 gs ncgct dici no latlnc. indulgcrcm.c 
c6ccdcre:&: ut fic dicam obfcqueter dclicatc^ tribuere Cuf^rel admo 
neri ccrte debuerar illo trito uerfu nefcio cuius:fed ccrtc inrer minu^ 
tosautorcs!atini(Timi.8c quomillcannisncmocarme fcrlpfitclcga^' 
tiusindulgcrcgulaenoliquaeuetrfs amicacft* Ciuintflianus* Mollfs 
illa educatio:qua indulgcntla uocam^:ncruos oes dc metis &: corpo^/» 
ris frangft ndcrgoindulgetiaproucniaacclpledaeft Bft.mueniare 
miftio culpaeut Qc peccaui Sf ucnfa pcto:& crMrc hoiscft:& fgnofce 
rc patrfs.Melius q c cotrarfo Vcnia p indulgctia accipiunt» VergfU 
oratcs ucnia:8c tejnplu clamore petcbat.Et Clcero p archia* Dabitfs 
mihi hanc ucniam:idcft indulgcbitis conccdctf fq^ hcc fi fortepecca^ 



ucro^Etcii ucnia tua dfxcroHioccdligd crro ta&e cuiu pacc tua 8c ut 
idi loquunf cu licciiiia tua dixcro*Frc:quentcr legimus facio tlbi potc 
flatemcundt8crcdeundi:quemmodumaltemegodlccrc:g do tibi 
Ilcemlam.porro dare poteilatcm plus eft g faccrc poreRatem cft cnim 
dare potcftatcm re akerius arbitror commlrtere» 
Induilrius ab Indudrla habemus non autcm induRriofus» 
Inclaborarum dicitur:quod non artificio fatis cxcultu cft • HlaboratS 
ucro quod fine labore uidetur faa:am.lllud uitb dari folct: hoc laudi 
Infcnfus uchcmenter iratustSc odium gcrcns» 
Infeftus uehcmcntcr moleftus at<^ in aducrfum uadcnstindc infcftaf 
Incurfibus crebris molcftia afficerc»Et figna infefta qu« tn aduerfam 
rendunt:hocefc ue>:illa non hofccm cunrta»ut molefdam inferatiMo 
lcrtarcautcm rariusinueniturqlnfeftare* 

Inficiatorisfignificaf g ncgatfe uel dcberequod a(florpctit:ucl comi* 
mifilTe qqg^ accufaror obiicittunde ftatus Coicdturalis dicitur inficia 
lis !a q&o fcm^ rcus fnf claf .uel inficia» it.lnfldari cnim & Infidas ire 
eft uerbo ncgare*Nam ncgare cfc aliquando ftc fadto« Vt Vcrgilius» 
Scd quis forcuna ncgarar in patriam reditus* 
Inficiasnomcnhabetfolumaccufaduum cafum»$ccoisft ucrbum» 
ut inficias eo*pro ncgo^ 

Infldus cui non cfc fidcndu^a fido dcfcendft quod habcc primam lon 
gam.Siuc fido a fidus^pcrfidus uero dicltiir qui fidcm uiolat.ldq^ a fi 
dcs dcfccndit*quodhabet prlniam brcuem»idco^ h^c duo adiec^iua 
uarioaccentu cfFcruncur. 

Infiniiiuu qdaofonesmagispoftulat.qda Gerfidifiqdam utruqp ad 
icdtiua magis iflnitu fiucadtiuu fiuc paffl uu fubfcatlua gcrudlfi gtidu 
taxat cafus»Na dc accufatluo mox dlca.Tu es dign^ hfc ope$«6c cs di 
gh^ honorari. Tu es I«t^ &c bn ualere^&c tu cs l«t^ mc h6noran\ RLu t 
ius tps cft gaudendi.Ioc^ cft expoftulandi.com oditas efc albqucndi» 
Partidpiaaut&multaadic^^uaauerblsderluaraurrang? forma fibi 
u€dicant»Scd pticipia ifia:a ifinitis diit feruare ul pricipioru«iu<fta ge 
rundio uim nominfi» Times nauigarc&i; nauigandt cupiens difcerc 
& difccndi,Doa;^.pit^prcpt9.c6fua^.cantarc,&: cantadi. Tlmidus. 
cupfd^auid^nauigare»$< nauiganduNam illud admonirionc no fn 
digct.Optlmareseagricolarcreftedici» Optitnarcseft agrlcolandi» 
dicl no rca:c*qa fic illud refol uif . Agrlcolaf ebptima rcs ♦ hoc refoluf 
ficno pot» Agricbladf ch rcs optitha^Nifi forte durc dc afpc fic.ipfa.n. 
rcsagricoIadieoptima^Qiiarc illu no pbauerim gdixit Non dtixiu 
hl opus refpondcndixfi eet df ccdfi rcfpodcre^ut fit fuppofitura me rc 



fpondcrcfop^ acro appofitfi Jde habco a patrc madatfi coucnicdi tc 
larine df «Mandatu e mihi a pfc couenledi tc: df non latinetquia man 
datu hic ucrbfi e:undc no pot regi huiufmoi gcrundid» Illrc uotnen 
fubftandui5:unde regitur gcrudii gtus.Nifi in utrag^ of one cxccptoc 
utarisJn prima gde:ut fic intclligas habeo a patrc madatfi coucnirc 
tcXhociprumcouenirctc.lnfccunda uero:utmandatum fitnomcn 
no uerbu aut participiu^qfi mandatuadeil mihfi Ad quam tcrglucrfa 
tione cofugere no potcrit^gfpia in talibusexepIis:habeo ih tabullspu 
blicis 3 patre mandatu conueniedi te:hic no potcrit diccrc conuenirc 
tc*Iteemihiiun(^uacmandatucouenircte:ubl diccrenon poteris 
couenlcndi le.Ciccro tamen ad oxore nouo qaodam modo locutus 
cft. Cum in aio haberem nauiganditpro eo qd eft nauigare^ut libro.f* 
de diuinationc.habcrctqp fn animo naucm conrccadcrc. Itagp fubin/ 
telligitur propofitum fiue uoluntas ficut fn illo flt apud cundcm. Cfi 
Illiusdieimihiuenitinmcnte.&calibi:n6 minusei uenitlnmcntepo 
tcftatisQarquitatistuse.Vbi quidam Uolfit acciplgtfim pro nto Mi' 
hi potius placct fubintelligi codltiotftatus qualitas illius dicittua? po/^ 
ceftaris:tu2e^qu)tat[s:autalig[d fimiIe:Itahicpropofitu; fiue uolutas 
m fit cu habef in alo propofitfi nauigadii Venio nunc ad accufatiufi 
gerundii*Dicim^itaqp*lnduxi te ad nauigandfi:non aatcm nauigarc 
nifi morc grxco^^qui cum carcnt gcrundlo funguntur Infinfto cum 
articulorarofineeOilicctnuncqnidafrequetiflfimc utantur. Vtnon 
ueni lolucrc lcgcm fed adimplcrc*pleric]p eruditpuim dixiiTcnt : non 
ueniad foluendaihlcge^fcdadfmplendam^quos&lpienficimitor: Sc 
imitandos omnibus arbirror.fcd ad rem: Vocaui tc ad currendu.non 
curpercuSto ad pdandum non pr^dari:Sedeo ad audicadfi non aufl 
dire Vado ad ucnandu non uenar!«R.urfus lulli te ararc non ad aran 
dum^Cogito infidiari nd ad infidiaudfi.Timcp sediricare no ad xdi 
ficandUiQuarda; uerba cum utroc^ conueniunt:hortor tc ftudere: 8c 
ad ftudendu.FIagitor rcfponderc & ad rcfpondendfi:paraitus fu fcri>*- 
bcrc & ad fcribendfi.ego fum aptus pugnare & ad pognandfi. ille eft 
Idoneus militare &c ad militandura^Qusc omnia raralunt ♦ Nam p(c 
rac^ huiufmodi accufatiuum poftulant. Vt bonus utllis commodus 
malus inutilis incommodus ad militandum^ 
Infra^uidcintra» 

Ingcniofus qui habet in fc uehemcntf am ac copiam ingcniL 
Ingcnui funtjqul libcra matrc nathncc poftca fcrui fadtf funr» 
Ingredior n unc ad locfi fignificat:ut ingredlor fo^ud i forum ♦ Nfic 
in loco quod e ambulo & iccdo* Ciccro*Iib*y«ad atticfitSi dormfs cx^ 



pcrglfccrctfiftas 
Ingurgltarcfuidc obrucrc* 

Inhibeo c rc iam inccp ta.Pr ohibeo ucl gcncralc emel antc re incepta 
uetat cnim phibco ncquid faclas uel ncgd incif?ias • Inhlbeo ucro nc 
pergas iretdefiHaf^ ab fncepto. Vcrgi. Hofpiiiophibcmur harcna: 
idcm parcite iaro ruf u!i bc uos telc inhibitc latini, 
In'horam & in horas dic^u cft fuperius ibi in dics» 
Inimusgratiam nobis allcuius dicif *non aute inimas amorcj aut bc 
niuolcnt!am:fcd concili amustnec conciliaraus gratiam : fcd inimiis* 
Qua^: oium orationfi cade fere fcntetia c ac fi hoc uerbo utcrer com^ 
paro utl cotraho^nifi cjjinirc grariam cft magis fauore compararc : ^ 
amorcm utapud Qiitntillanum: Quln cria^ hoc timco necx co mi 
norem gratiam hic libcr ineat:plcraqj non inuenta per me fcd ab aU^ 
is tradita contincblt.Dicimus itcm inco rationcm:ineo foed^anco pa 
ccm:inep focictatcmJinco bcllutinco pugnam:'nco uiamii^fi capeflo 
atqp ind;rcdioriqan6fercniGlnre montofa fiuegradigraui uc dici 
foIct.Na no ita refte loqor ineo prandifi cocniq^ ut ineo couiuiu» Vfi 
prindpiu rci maioris idtium uocaf :ut initiU rationi : Et huius ucrbi 
pardcipiu abfolute politu fine regiminc maiorib^ rcb^ adhibetur: ut 
Ineuntc pucridatincute adolcfccntiatincutc atatijncfite uere«ine€te 
2cftatc:ineuntc hyeme:lneutc anrto nouo:n6 afi t Incfitc dormiil6c f n 
cuutc conuiulotincfitc dic:ineutc no(ftc:fcd incipietc» 
Initiumuidcinimus» 

Iniuriofus femp aaiuc ab autorib^ accipi folct pco g iniuria fadt* 
Inmanuc(t:8c inmanib^cftatruqpaccipifpcoqdinpotcftatce: C 
ccro non cft iftuc in maiiu mca:&c filius in patris & fcruus In domf nii 
manu elTc dicif . Vnde mancipifi 8c manumlflloXucanus In fhanib^ 
ueftris gttls fit carfar habetis.Saluftius. Vicftoria in manu uobis e ui > 
get aetas animus ualet SccEtiam dicimus in manibus e in alia fignift 
cationc p eo qd eft inter manus eft-Ciccro In catone maiore feptim^ 
mihiUber originu cft in manibus:oia anttgtatis monumenta colligo^ 
In marmoreinclfa:funtlittera:in gcmma in Iapidc:lnIigno:non afic 
intnarmor:ingemmam:inIapidem:inHgn med uerfoinass.noni 
arrc ita cnira apud omncs autorcs qtum Inueni fempcr fcrfptfi eft* 
Hacclauretius^Tuaute uidciolitnam* 

In mentcm ucnit mihi occurrit miW.Succurrit mihuSubit mihi pro 
accipifoIet,ScdhocuItimfi frcquetcrquo^ad miferationcm , Vcr# 
Subiit cari gcnitoris imago.Subiit defcrta crcufa:ubi nequag decuif 
fct in mcntcm uenit de caro genitore«Sc dc creufa defcrta*iungif etia; 

e 



hoc uerbum accurartuotut curtius (cta poenftentla (ubiit cege* 
In morem uideinftituta^ 

Innocuusnn^t feruiusteft cuf no noccf unnoxi^ q non nouit nocere* 
Vergi*doricc roftra tcnet 6ccQibc fedcrc carina: ocs innocus. Sed no 
eft accipienduai cp fcderut tales ut eis nihil noceref :(cd ucl more poe 
tlco cp nihil peccaueruttquafi innoccntes hominesmocentes enim fut 
qcmq^ ab honefto recedut etiam li neminl noccantmcl ^a no nocue 
rut ne^ libi ipfistneq^ ui Aorib'^ ac nautis. 
la primis potens:idc(i inter primos li de mafculf no Ioquaris»Si de (x 
mina-Inter primas*5i dc neutro inter prima * At fi dcfuerit adicAlcri] 
utic^accipiefinneutroqualceftillud Vergiliitin primfs uenerarc 
deos • Nifi fi talcsqualcapaefidcm.rn primis regina quiet(i • Accipit 
inteucrosanimum ubiinterprimosaccipiendum eft:autinter ptu^ 
njos&intcrprimas* 

lo primis doft^ dicifmo in primis dodtiflimus.neduasres ruperlario 
nem habctesconiugamus.ldcmfcntiodc ntcr primos^ccu primis» 
licct Salufti^fimodocodcxnofitmendofusalitcrdixcrit» Acfanec^ 
difficillimu eft in,pnm!s & pr^lio ftrenuillim^ eratj8c bon^ confilio*fi 
itiilia hls funt in paucis^Cu paucisinter paucosJnter fup omni^ an 
aIios.pr2etcr ca^reros^led hsec &c d pofitiuo frequenii^^gaudeat.tamcn 
nonnug patiuf fuperlatiuu,ut PlyJlKxxx vi^De ufu abfynthfi couc 
nit dicere habere facillime atqp inter paucas utiliflime» Vergi « lib. ix« 
petlt ante alios pulcherrimis ois Turnus auis auuitq^ potes» 
In rem prcfentem.uidc in prxiens. 
Inquilinus*uidc incola* 

InilarmontisequumdiuinapaItadisarte*inftarSeruius3itad fimi ^ 
litudincm^Qiiid fimilitudinis equo ad monte*q> fi et fimilis eet , non 
tame eu magnfi potius § parufi ce cp Vcrg.fenfcrit itelligerem^ A r* 
chimedesillegeometric^globumad fimilitudlnem coeli fabricatus 
cft in quo effigies coeli adcrar^magnitudo non aderat. idem fit dc ra^ 
bula ilia depieta ad fimilitudinem orbis terrai^«quam non aufim dice 
re depicftam inftar orbis terra^ . Nc(j alia multa huiufmodi ut inftar 
Antonii ambulas.inftar patris fcribis.inftar languida fcdcs.led ad fi^ 
railitudincm.uel in modu*uel in moremtuei tanq & fimllia jnftarpo 
rlusfignificatadegparationcm uel admenfijram.utapudcude.Ver 
gilium. Argolici clypei autphitbc^ lampadis inftar. Gicero cxame*. 
rrorum initar ucrfum^ 

InftitutaacinrtitutiocsdifFcrunrinrtirutacnimfunt mores cofilio 8c 
rationefumpu* Nammores bonos 9(maIosdicimus*9cininorem« 



Idcft,fimilf f udinc'u t In morcrn Iconfs in more'^agnl phddztf pafu-i 

dis ingt VcrgJnftitutum autcm bonus mos:ut faciam mco mftftu^ 

totlicct ffWitutum non nung (igmficct inccptum propofitum abin 

ftituo quod cft incipio* 

Inihtoraucrolnftitucramdfccrcboni moresfunt confiliogc rattone 

fumpti apud Valerium max.TituIus cft dc f nftitutis andqufs quafi 

dcraoribus antiqufs» 

Inf|itutioncsiuntpccptiones:quibusinftituun68c doccnf iiomincs 

ut iibrt a Qxnntilimo dc Ladtantio multifq^ ahfs autoribus fnrcriptide 

Inftf tutionc oratoriatfiuc alio nominc atqp matcria» 

Inftituotuidc inftituta* 

Inftratum Vulpianus f nquit omnc ucibmctticontincri quod fnifda^ 

tuncquo^ qaoq^ opcrimcntu fnftcatfi uoca6« 

Intchtio non pro uolucatc atq^ propofito acclpfturtfcd pro contcdo^^ 

nc ut intcntio ncrui f n cicliarataut in arcutqui quo magls intcndftur 

co uehemcndorcm ucl (onum ucl i(^um efficittquo magis rclaxacurs 

corcmliliorcm* 

Intcr agcndu:tntcr aAlonem in agcndo* 

Intcr cocnandu intcr cGenam:in coena^fupcrcoenamtf ntcr cohfulcn^ 

dum fiuc conrultand6:intcrconfilta:fiucconfultarioncs:inconfule«o 

do:nucconfuItando* 

Intcrdtco tibi aqua dc ignl no a(3t f ntcrdico tlbi aquam & igne* Ncqf 

interdico te aqua dcigni.illud afit tribus modis in pafiiufi mutabitur^ 

Vnus cft tibf f nterdictd cft aqua 6c igni:quod cft frcquentlirimtj* A 1 

tcr h/c aqua 9c ignis ttbi Interdidtus cft» Tcrti^hic tu intcrdi<^^cs aqua 

8c f gni^fcd tamc hic modus cft cxterf s rarf or/ 

Intercft:uidc cuius* Vidc ctla mea* Vf de quo^ diagnl 5c tand» 

Intcrccdic mihirccfi amicina:intcrccdittibicd illo affinitas:icerccdlc 

fibimccuncccftitudo^Hoccft amIcitiaaf{initas:nccc(Titudo itcrnos 

cft mcdia qdam:qua! non conciliat/rribuni lntcrccfl[crut:coepio in/' 

tcrcedit Cato interccftit^hoc cft \n mcdlfi fc ucrbis & ul opppfult^ 

Intcrrogo nocedl gratia adhtbe6»Pcrcontor ucro argucndi.Sclfcita/ 

ri:ut Ipfa uox indicat fclcndl caufa intcrrogarc eft» 

Intra &c infra dtffcrunt:q> Intra ad numeigt 6c fparifi rcfcrf :ut tnfra ui> 

glnti dics:dcintra muros.Nonafitfnfra uiginti dics:ucl infra muros 

mfra ad dlgnitatcm & ad locum:ut f nfra dignitatc meam cft:!^ infra 

ccafiideftfubtcrtcftfi*Dcnfc^intrahabct relatiuii cxtra infra ucro 

(upra*Subtcrc)uoqp Rclatiud fupcr* 

Innrodudo in interloribus cIaudo:fi rcpcrltar* 

e ii 



Intcrdudo tctitcr trfutti impcdioj8< qpafi itcr cludo. Vcrg^lntcrdufit 

hyeras 5c terruit auftec euntcs^Ciccro*Qi|i itcr poeno^: cadaucribus 

corporum fuorum jntercludcdum putaucrut:qua rationi^tiam di^ 

cimusmtcrfepio* 

fnterucrterciuidcinucrtcrc* 

Inucnirc:uidccxcogitarc* 

Inucteratus ab Inuctcrafco dcfccditthabct^ Bgniflcatioem ncc afti 

uam planenccpaflTiua utcomplacitusi 

Inucrtcreequa^incotrarJuuertcrcmtinterfora ucRisaut pellisraut 

alfa^rc^cxceriorafaccrc:ppoilcrc(j>uerbapnucfarc:ut pro lauo: 

Vola»Etintcrucrtereeft rcm aui'c6modatam:utdcpolitam autcrc 

ditamcaIlide:dolo(^ncdomino rcftituatefFicerc» 

Inucftigo 8c gueftigo no foFu qroifcd dc gdcm frcquetius qrcndo iuc 

nio^ Vt fitucftlgio qu^roJinuefligo & pcrueftigo quafi acgro. Da/ 

Au cft aut hoc ucrbum a ucftigiis tanq fignisidicifc^ qbus ad rei noti 

ciam pcruenimus» 

Inuiccm mutuo*Qijfnt!.indccIamatlonibus:<nuicemfuftinetcs iul 

ccmfnni:)Ci:idcftaTccra]tcrumfuftlnes&:utcr(^alteri innitcns inui^ 

ccm quoq^ c diucrib ucl c contrario^Qulnti^Ciui fi nihilinuice prx-' 

ftent:indlgnifuerucdcfenfione*Piynluspofterior:habes urbanasin 

uiccm ruiticas fcribc^ 

Inufdia pter iliam ngnificationem nota eft uel dilto uel facfto in altc/ 

tfi maliuolenti^ cociIiatio*at ft qs refcrat oftendat ue calamftates fu^ 

astutautoricalamitatum odiuca:tero^coclret:dchocuocaf inuidil 

facere ucl uocare aut adduccre In inuidiam:indc inuidiofa res q atro 

cltatcmfa(^iaugensfnuifumiiludueIill]usautoremfacir*Ecinuidia 

quafi atrocitas ucl detra<^fo:fn qua fignificationc accipio iflu uerfu» 

Inufdiam nimio culcu uitare mcmento* 

Inuf diofus paffiue accipif Uic cnim fignificaf :cui habcf f nuidia:noft 

Is qui inuidet:hocpalIionem fignificat utiq^ cum a ucrbo uenii fccus 

quuma nomfne« 

locus eftin uerbo:/iidus In fafto* Vtruq? tn parff ejfcept!oncm:ut lu 

uenaIls*Q.uories uolint forcima iocari:n6*n,de ucrbo intdlcxitifcd 

de fafto.Sc Oaidlus» lMiIIc facc elle iocos:turpe e ncfclre puellam lu^ 

dere fudedo frpeparaf amoniocosp ludo 8c ipfe pofumioca quoqp 

proio:osn6nun§Iegimns*Qceroad attlcumiitaqjfoca tua plcna 

facccfa^te diucrfo ludus pro locus horatius*Scd tamc amoto qu«ra 

mus rcrfa ludo hinc ludcre p iocari frequeter inucnif* PlyniustLude 

ccmeputasfcriopetoludcredixitp iocarf:5cfe nonfoco ageretfcd 



(erfotq duo cotraria ce:Qsint.autor.€ m qcns.locG ucro accfpimus 
q a c cotrarifi ferio.Ludcrc ct dicif ucrfibus fcrlbcrc : fcd non fcrc ntfi 
inopufcuIis:qualfa funtcpigrammatai&chxcopufcuIadicunE lufus' 
AIIudcrcautqdfituidcln.A^ ' 

l(kc dc illc fi audlre Prifciafifi uolumus hoc diffcrut t q> iftc ipatio pro 
pinqorc Jlle afi t longiore intclligif .Cuius audtoritas plurimos in er 
rorcm induxit:qpro i(!uddicutilIud*VcIutfiadhoicmIongepofi:#^ 
tum fcrlbasifi qd noui in illa urbc eft:miht notu facls: pco quodeft 
in ifta urbe:qd' non mcdiocrc pcccutu cft.Nam dc mc loquens dlcc^ 
rc dcbeo hoc caput hx man^rhacc cluitas. Dc tc ucro;f (lud caput Iftc 
manus.ifta ciuitas»Dc tria aut pfonanllud caputiilla: manustilla clui 
tas:Occroin Antonifitremouepaulirpcrilli eladios, Vndc nafcun 
tur aducrbia iftijnftlncjftac*ftuci!orfiiJfto.Vt Idcmad LetuIfikQui 
Iftinc ucn ur ai(5t te fuperblorcm eflc faAum.ideft qul ab ifta prouin- 
cia in qua si^is huc in itallam romamcy uenlf ♦ A liquando ifte acciplC 
prohic*utQuinti»iuuenislflcdcquofumainrcb^ humanls moftra 
fingunf *Et irei5::hic iuucnls patris fui h«rcs foius inucnt^cjilfe quo^ 
nonnfiquam pf r dignitatem aut perpra^mmcntfamponif Indlcans 
cflcq1omncshabcantnolTc:ut Alcxandcrillc magnusiillcccnfori^ 
nus Cato:ArchitJisi!lcrarcntlnus, 

Iftrio g pf rfonarus in fcarna rragoedias agit comccdiaflj uoccSc cor # 
porlsRcftuiMin^ qucl intra uelcxtra fc«nam gefticulattoncsqfdam 
cxcrcct imiraturtj morcs hominfi ac naturas prsefcrnm obfcscnc.Na 
mlnoijc fcriptores res obfc«nas 8c amores tradtanr Tftdonls nomc pri 
mfi c tufco quodam hoic tradtfi ce.T . Lluius 2c Valcrlus maximus 
aurorcs funr:Mimus c gr«co ucnir a Mimeomc quod c tmiror.Mimi 
afic tam hoics qua pocmata uocanF* 

Ita pro fic:ut Qnln.Sed ha;c cloqndi pccpta ficut cognjti6i ffit ncccC' 
fariatita n fatts ad ulm diccndi ualcnt &c» Accipff c ira p ualdc: ut Q 
ccro»Necita mulropoft cdl(ftfibrutiaffcr5& Caflli Q^uin * Nccrcsc 
f ta magni tcpori» ac laboris^ Dc Ita uldc et Vt. 
Itcr faccrc ulam faccrc:uiam munlrc. 

Iter faccrc:»: iter habcrc differut:irer faccrc c ut imperiii loquuf : Itinc/ 
rarc:utpcriiilngrcdi:iterautuiam Vlamfaccreeproprieublno crat 
Qla acrrafifitus apcrirc^Munirc ula e rcpurgarctrcficcrc ac fubftcrnc^ 
rc Intcrdu lapidibu^ rqualcs funt uijc roman«:fiIicibus ftrata:: Itcr hai» 
bcrc cft Itcr aliquem cffc faetu^ ♦ Ciccro ♦ Et q> lllc In Sardiniam itcr 
habcat» 

c iit 



tidcm Mtem fignificantfd quod fimilitef» 

lubcfcfiequemcr idcm cft.qdimpcrareJutQ^uupatcrmeiuflirFiic 

tn anftorandu ell:q? ficut cleganrerdicf m^ilmpcro mihitita no clcgl 

tcrdicasiu(Iimlhl:dicim*^pr2erereapcrunuucrbcfm:facio!mpcra^ 

ta « Scd lufla cxequor aut pcrago^ il quid cft fimilc^Dicim^ item im 

pcro tibi hanc rem* Sed pater me iutfictSc tubeo dbi illud* P t ct iubc^ 

rc non plane lmpcrare:fed quafi hortari ut Qiiin ♦Spera tu:Iubc fpc 

rarc matrcm*Giccro:littcris:qua5 ad mc tarraconc mififtubenc fpc/^ 

fpcrarc lufllflf «Cui fimile cft illad TcrentiiJubco te faluerc» Vergi» 

libro.vrcddicf uiro promifla iubebanr* 

locundus &: gratus Gc difFertlrq? locundfi proprie In profperis. GraiJ 

tas in aduerrisJiocud^ uero non q \xws eihfed g Istieisr c(t ahcri : Vt 

profpcr & falubenCiccro ad A tricu : fuit mihi fstpe & laudfs noftr^ 

gramlatio tua locuda 8c timoris confolatio grataJdcm tamcn Iib*ilil# 

Inucc^iua^ ait^Eft mihi iocuda in malis:& gratia tn dolo c uc(lra:cr^ 

ga mc uolutasriocuda dixit quafi l«titi« plena 8c uoluptuofa": qualis 

eft in profperis gratiatqfi piena afFcA^ 6c fru(ft^Jn locudo enim qu3C 

dam gratia eftdclcdtationis.In graro uero etiam commodi» Qijippc 

afpcdl^rofai?: illo^: uiolag: florficp ac firoiliu iocund^cft* Afpcaf^ple* 

n2cmcflfis:hiibe^oIearum:pinguinmc]^ pccorumgrarus. Etpucrltia 

filio^t atquc infantia iocundior;adolcrccnria uero ac iuucntus grati^ 

onutpofcuilior^ 

lugcrum in fingulari icd« cft dcclln3tionis:fn plurali tcrtia: • Non 5r 

utaitPriiclanusiugeriugeris.Cum omncsdicant in fingulari:iugc 

rDm 5c in plural iugenbus» 6i'gnificat ai!r mcnfuram duccnroiy qua' 

draginta pcdum \n Iongltudincm:dimidii m latltudine ♦ Vcl ut aJig 

uoIunt:Qtum par boum uno dic arat:q fignificationcs in Ide rcciduc 

h«c Lau.Tu ucro aliter in lim a Icges de iugcr o &: iugcrc. 

lugulus antcridr coliipars:unde uxor haiitufqp pceditkCcruijf poftc 

rior.Vndcongoeoib^neruis<CoIlu omnespartesinfoUdH complc 

ftif.EtquoniamrnuuIgomorttfcraftatimplagacftprse cacteris me- 

bribu$:cadcmQ? pars unlncr/ obnoxia:ad quam mucro intcr arma ip 

fa facilc fubk:ab ucterib^ dictbaf :petcrc iugulutfcrirc iugula pro co 

quodcft pcterc raortcm Infcirc mortcm. 

lugum montis:uidc collis* 

lunior te fumjdcft mmoris a^tatfs quam tu:uidcliccr fupcro tcparut^ 

tatcsrtaris. 

lura magis gcncralia funt § Iegcs:fiquide 8c lus gcnfifi e : &t; fus duHc^ 

Ciccro in rhecoricis ius natqrale ftatuit: fcd guod in homics tantum 



modo cadat»Cu!us fpccies fcx ce uoluit Fleligioficm pietate: Qatf* 
Vlndicationem obrcruaniiam» Vcrltatcm Jus cioiledlcimus tam Ic 
ges qua ptebifcita fenatus confuIta:decreta principiumtrefpofa pru^ 
dentiurquod g profitentur iurifcorulci nominatur leges autcm funtt 
autprinclpb:autIibcripopuli:qujeabregec6dunfaIteriusc6fenru5 
no rcquirfifjqua: ucro ad populfi ferunf :qu«(^ flc cius {uflu fcre ra^ ^ 
tx non runt:quia rogariJantcrrogari populus dc'his folet* FLogatio 
ne: ctiam dicuntur« 
Lutatusiudcxdiciturqui iurault* 

lurc meo ligniffcat ide quodamodo:qd mea au^ftoritatetmeac^ licen 
ria:acconccffa mihi oibusIibertatc«TulIius|) archia, Quarc fuog^ 
demiurenofterilIccnniusfan(^osappeIlat poetas» Suoiureiquftqi 
poetacrat:&cprobaiirttmuspocta«Idemeilpromcoiurc:utidealibu 
pro lure meo hoc dlco:uos eo mc priuaftis»quafi confiderer dlco.Eft 
cnim eftkicns caufa non finalis;qualla cjctera funt hoc mo di<^a pro 
mca intios bcniuolentia:pro ucf!rain me humanitarcpro fua mafue 
tudine:profua pietateubieffidcns utdixicainrelligif no finalis* 
lurifconfultus bc iute cofulms dicitur qul ius ciuile proficif » 
lulTu tuodicimnscuiuspluralecR fecudxpotiusdcclfnarloisi fingu 
. lari fere nun5»Necp enim diccrc folemus ludo tuorfed iulTu^Ncc luC» 
fibustu!sdic!mus:fediufrisiNcciu(Iustuos:fcdiu(Ia tua« HarcLaU'' 
rendus^Tu uero alitcr in llma legcs. 
luu2t:ufdecondudt* 
luuentad^ iuueutus:uid6 fene(!ta« 

Abaf:o pro fuo primitiuo labo accfplturt 
Laboriofa resdicltunuclcfincalabore capiamusneccfre c 
ucl quod plena faborf s cfl. 
Labo bc labor ita differunt:q> labare e rucre 6c repcntc cadcrc ut apud 
Vcrg.Iabat ariete crcbro ianua labi uero leniter fenfimQ; deorfu rrc: 
titlabuntur flominalabimr anguisilabunturab actherepen* Iabu6 
dii a coelotno Iabant*Qulnt« Vt nume &c deus dclabi fiderlbus 8c uc ' 
nirc dc liquldo puroc^ aere uidebatur Jabi quoq^ dnr:q f n Iiibrico ini 
prlmetes uefligia ad terra feron£:n6 cum ruina fed lenius6< cam all 
quamora^Ta&finonunglapfusproruinaacclpif.Etpertranflatio 
nem decorporcisadincorporea:dccoqulaui: pcr infirmicatemani 
mi:autpcrimprudentiam dellquitdicimuslapfnscft, Elabiqnoquc 

[)criculuiti fugerc dicltur eo modo quo anguis lubricus aut anguib 
a manu prarhenfa lapfu fugit: ideft manu elabitur:ita quieme^ 
dio pctlculoeualitclaplusdidtunlabopnmambreue habetlabor: 

c iiii 




ptima longactithinc labor laben s Se laboro laboras prima^ breuemv 

Lacercofus dici£ <p fiabec in fe uehemeda ac coplam laccrcorfi* 

LacelTo plcru^ in mala parcem clici£«Scd no nung 3c in bon^ prouo 

co f cia in malti bc in bonu.Eii auc prouocare lacei^re tencare ad pu-^ 

gnamdc adconccrcacionem» 

Lsccu id pcllamusiqd afpc(^n gaudiu promfccftNa gaudere propric 

cflintrinfecus:I«tari excrifecus^Recftcigif anfmara diirlaeta quoties 

Ia:canf:5cncnaruracoperc6cf!:urq bonicorpishabicudine fintala'; 

criora:q uero drbili criftiora finc eo ftc:ut piguia uocera^lactatuc oues 

l£Cas:boues I«cos:Wca armcnca^Tranfierimus hoc ad fimiha ad fc^^ 

geces ad uiccs ad oUucca ad c^ceras arbores^Diciraus ecia latta ab cf- 

fc(au(pnos!2ccosfaciunc:ucIoc^cu^ganoscutos efFicfc» 

Lamencari e(l uoce querula dc crifti oracionecladem teflari fuam* 

Lamina:uidc Braiftca» 

Lam(lra:u'deludus4 _ 

LapiiIlis:uidcGemmas» ^ 

LaiIumquodIaborefarigat(]ef!:cam animoqcorpore» Ideo<jadea 

demu fpe(ftac:qua: laboris moIeiHa fencificXax^ uero magis ad a aca 

quxfunclcucamollia flexibilia:nd durano riglda.ut laxirudentcs. 

laxfunes:Iaxsechord«»Laprus'alabendoq>uclcorporeuel pertranf . 

lationem animo 5i opinione labicur»Fe(Ius idem quod fatigarus fiuc 

animo fiue corpore. Def^ftus defarigarufqp qui ita fcftus ar^ Ira iatl 

gacus ef!:uc non qacat amplius.fti: fepc a laborc ar^ inccpco quod l 

(iitueratdefidar. 

Larebr3chominud?cunf ppric^latlbuUueroferra^: fednon nuqua 

hominulacebrceciaiti fcrrarfi* 

Larericiuse matcria latcrarfii 

Lcftirrcrnla dicunf ubi hominesfn tcmplofcdereconfucucrfit» 

Lcgatarius qui legacu acc^plt^ 

Legcs:uidcsiura» " 

Lego bc perlcgo diffcrunc leg^re quld fic nocfi efc:perlegere uero ad fl 

nem ufquclegere:ut Quintil.Ideocp opusefc incuerl omnc ncis ifcru 

mencum quod uidcrc non efc facis:perlegendum cric Ladtatlus*Si Ic" 

gitperlegac» 

Letabundus:ufdeerrabundus. 

Leuoefcalleuo &molcfcla laborcq^cxtcnuo napro IIIo ngnlffcato 

quodc(ciufcoiIonocumefc«SubIeuoautem auxiltum defenfioneqp 

prxfto non nung proallcuo* Alleuo in altum tollotuelde imo Sc 

ubiqutdiacet:acqpproie(fturaelrtoIlo*EIcuo imminuo 5ccxtenuo 



QgintiNonuedcrcopcramtnonclcaarc tatibcncficii autorftatcm* 
Nufq memini in alf um fcnrum repcnde mc &c« 
LibcripfiUisfingularcm non agnofckrlibcru tamenpfilio&apud 
Q,ulnt*&apudpau!(i»Caifi(5prcpeilo.Sedutdic3:Icgo Tiuotcrnas 
flcdcs unas in fbro*alceras in lanlcuIo^Tcrtias tn fubura* ita non dica 
cxternisliberismcisunosalterostcrtios*Sed cxtrfbus liberis mcis 
unainalienam famHiadcdialce^abdicauLrertiu h^redcm iftitui* 
Cuius rei caufa cih(p quu dico unu alceru tcrtiumtadiungi folec filiu* 
Et tres libcros quafi tres flliostquod ita non fit in acdes In lirccrasmifi 
fubincelligas domu 6c cpiftolam» 

Libertasin loquendo accipifin bonfijquu quis non timide.qd feruf 

Ic cft:fed ingenuc dc iibercihoc ell ut hberu hoicm docec loqulf . 

Licenrlauero in malfi.quando hac hbercate abocif a\(f ad tcmerita*' 

tcm &c procacitate* Vnde Q^uintiLEt qu« in aliis inquit libertas cR.i 

allis liccnrla uocat in agedo fimili quorp modo ut libcre fecit. liberc 

cgic:idcft dtgna libero hoie.Cicero ixpc dc libere diCtis ac fadtls log- 

tur &c de licentla Clodioru qucritur.Et Tcrentius inquit» Dccerlorei 

omnes fnmus licentla^efl auccm hulus nomlnis ligniricacio impuni" 

ta quscdam faculras agendi quicquid uelis* 

Libcrtiusrelatiuu etlingenuiilibmus.rclarloij cft parronhlicct unii 

idec^ (ic 8c Ubercin'^ 5c iSbcrc^ p libertinu (ignificam'^ conditione hois 

iicutper fngcmu per llberru lignificam^priuatijquedam rclpfftum: 

ficut per patronu:idcoij libertibus ac^icftiufi eftrlicut ingenuus eoqp 

nonfirahbertina hbcrcinabus:uta libcrca liberrab^*5ed libertusfub 

ftantiuu.ficut patronus.illudcpfolemusdifFinircthoc non iolemus. 

ut in iure ciuill. Libcrclni lunrg iufta feruuure manumiflfi func quc ^ 

admodii ccocrarlonhgcnui func qui l.bera macre naci:necpoftea fer^^ 

uifa(flifunc»S!gmficaf enimucdixi codirio horainisp ingcnuuS^K 

bertinu^uthbcrtin^^hoilibcrtina muHcnlibertinac codltlonis.No^u/ 

tem libcrtus ho libcrta mulicr hbercrna: codicionis.hscc.n.fignificant 

priuatu quedam relpccftum ad patronum patronam uc relata.i.adefi 

cam:uc:g antea dominus.aut quac domina huius fuinquij fcruus an 

clliauc cuet.ut hbertus cxfaris libertus meflaliar.libcrta claudii libcr ^ 

ta agrippin^* No auc libcrtlnusc^farisraur libcrtina Ideoqi intcrro" 

gamus.hic ingenuus cR an hbercmus.no atic an hberrus« Et quum re 

rp6furaeftlibertinus:interrogamus!cuius iibertusrnon culus Ilbcr'^ 

tinus,Refpondetur<^ eft libcrrus mcusaur cuus aut illius^aur Cato/ 

nis aut nuIUus: Atque hbertus fine pacrono pacronaucnon eft: h 

bcrdnus potcft efteiquamuls ncceflc cft eum aliquando habuifte 



quo UAu cft:ut dicacfius ColIiberritCoIlibcrtaeqp queadmodfi cofct 
ui confcrueqp.q> il plurcs fub umbra unius patroni fintrficut illi fub u 
pcf io unius dnuNon aut CoUibcrtini aut coingcnui* A d iiulla cnfm 
altcram priuara perfonam plures hoi^ rcferri poflut. ncc alii ab alils 
diftinguunf .Coliibcr.i.a collibertis diuifi funtrut mcl a tuis & cofcrut 
aconfcruis*EtlibertuscolIibertufc^effcaIiquadoquisdefinit:libcrtf' 
nus efle no dcfinit» A libertlno eft libcrtinitas: A libetto non cft libcr 
titas-AdiciaquodaitSuetoniusinuicaClauduinipfum Claudium 
ignarustemporibusappitScdclnccpsaliquadiulibcrcinos di(^osu6 
Ipfos qul manumlttenf :fcd ingenuos cx iis procrcatos* 
Libf dinofus qui amat libidine:&: aflfc(!^us cft ad cam« 
Libcr duo fignificattipfum opusSc certaopis ptem:hic Vfrgllii arnc^» 
isno libcr eft (ed*xiiJibri,Gcorgtca no funt iteliber fed libriqttuot 
Bucollcaucro Vnus libcr clhideqjuou VoIume.Georgicaquattu 
oruoIumfna«AcnisduodecimOuidius.5utquocpmutatacterc[n^ 
uolumiftaform^ cftaut Volumeuela uoIo:q>inIibrisuoIurr!asap 
parettucl q? magis fcquerer q^ uoluif ♦qles libr Oi hodlx hc brai quof ^ 
damhabentqualcfc^inucterS&cnouoteflameio Ic^aitamus fuifle8c 
romanlquiinlibrisarboi^«i*corticibus fcnbebat*quod libcllos iljos 
quosfcrrcnt:c6modiusconiplicabant Volumia fortc appcllaucruttf 
Vndc adhuc durat ucrbu cuolucrc libros pro co qd cft apcrire librof 
tc(5titandigratia:quafircm complicatam explicarc» Nifi dicim^euoi 
uilibros:proptcrnumerupaginarfi.Accipiturautnunc cuolucreli 
brosfiueautorespro coquod eftlcdtitarc.Necinficiaseo in fingula 
ri librum accipi pro quolibct raagno codicc:ctjam ^ is contincac illu 
da 6c odiflfe^m ut (cnct rex magnum liibrum;&c is fic Homtrus « Non 
ramen rcdtcdicas tcnct libru Homcri. 
Liccntfa uide libcrras/ 

Lfccorofdef carcreptottnquafiptfimheat formatafc frcquetatiui^ 
fcdciufdetamefignificationisLiciror. Vndefunt participia licltans 
& licitaturus* Vtriufqp fglf ucrbi fignificatio cfl ptifi defcrrc jn autftio 
ncfacieda:hoc eft in'ueditfonc q publicc fit.Hinc unfi copofitumfit 
Polliceonno multfi a prima fignificatfone diflfidens.Eft cnim pollicc 
ri aliqufd uitro paiitcerc.Ica qui licentur aucIicitanE uhro pro recmc 
dapreciumaUusaliomaiuspoIIIcetur:utfibi potiusqalferi uenalfa 
dlcatur.Nam tali raodo ucndcrc Addicere cft» Siquid tamcn in liccrt 
& lidtariditfcrrjfceri uidctur aut finc refpcdtu cflc allorum cmerc uo 
Icntfum:aut'tancumfemcldcfcrreprccium Licitari uero cum multfs 
dcfopiusaugcrcprcciumutcmerc tlolcmcs dctcrrcasab cmcndo: 



Licettuidc &: (!• 

Liclor minlfter conful is.jpcoMis*prxfid\s,ftorist^ fafcem ufrga^ af 
ligatu fecuri porcat» Suntqj li^^orcs Cofulis duodecimtalioi^ feni» 
Ltnicarius linteo^* uenditor* 

Lirtera in ringulari numero fignlfilcatclcmcntu iprum . ut ab nel ma 
nnm fcribentis ut ad Atticu Cicero Nam alcxidis manta amabam : (p 
campropeacccJcbatadiimilltudincmtua^lirterarJnplurali ucrocpi 
ilolam practerg iipud poetas : qai pro cpiflola uerfus gratia in fingu^ 
lari lemper utunt ut O aldius Quam lcgis abrapta brifeldc lirtera uc# 
nit.Nam quod Cicero ad Ccclium fcribitad fcnullam litteram Bibu 
lummi iffeitaaic quiHnuUum uerbd mififfetquod ut uehcmcntcr 
cxtcnuaret non diJi:it uerbum aut fiilabam fed htteram ♦ frcqLientilli/' 
mum iglfureil littera: pro ec iliola.Intcrqusc duo nomina hacc clcg5 
tia:diffcrcntla ell quod diclmus unam epiftolam:'jnas litteras : duas 
trcsquatuorquinqueepl(!olisBina5 ueroliftcras ternas quaternas* 
quinasicnasreptcaas &;c«nunqaliterquaiccetunasbinasternas cpi 
ftolas:duas tres quatuor littcras ^ Prxtcrca (\ dicas acccpi abs tc bmas 
litteras:non fubiungas quarum altcri refpondlt pcr proxlmum tabcl 
lanum:alterlnuncrefpondco:fedalrcriSiDccpl(lola uero apcrtum 
cft:ut accepi duas cpift lastquaru alteri iam rcfpondi alccrl nunc rc^'^ 
fpondeo . Cicero ferc ait accaepi luteras: A ccscpi epiftolas Plyni^ frC' 
qucnter etiam recaepi. 

Loco patris:loco fratris:Ioco filii te hco no ita accipitunq? ubi illiatca 
cranttibi tu nunc apud me fis^Sed qd m ca charitatc qua illi aut fuc -^ 
ri3tautfuntauteffentautcflcdebeant:Dici£ciiamcumln. VtChry 
fSspamphilo Apud TcrcnJoquitur.Sitcingcrmaniffisloco dilcxi, 
Ciccro in Vcrrem In parentu loco quxfforib'^ fuis practorts ce opor* 
tcrcQuod afit fcquif In locu potius q in loco requirit. Qu Jnti»nifi in 
corum locum pieias& forcitudo 8*:honcfti temporisimago fucccffc j^ 
rit,OicimusquoqpIoco uoluptatismihlcftloco honotis.locoturpi^ 
tudinlsjdcftuoluptuofum honortficum turpe«Ecc!efiafriciautepaf> 
fim utunf :Ego habeo te in patre: Tu cs mihi !n filium / Accipio te in 
Iratrcm Scd dfiriuetcrcs heo rcloco patris^Tu cs mihi loco filii. acci^ 
piotc|ocoffis:Velheotc|)pfe*Tucsmihiprof]io« Acctpio tcpro 
fratrc:& nonnullisaliismodisiidem uctcrc sficloqbanf Rcucrtorin 
patrcm:Tibi rcdii In amicu fcd hic uerbum eft fignificans motum* 
LongeproualdcfuplattuodafxQiiinJongcomniumquosqdemmi 
hiaudirccontigitpracltantiffimus Datur ucm comparatlucT: Verg^ 
U«iiii« \t pcdibus longc mcUor lycus» A mat ctiam longe fccum iun?> 



P Aliusalienfec^^afiic.poft^prar.ut logc pflasJogc pr«(!at:QLuinti 
ffan^.rcd cfi longcprarccdfitlngcnia uiucntia*Et c«tcra q fupcrlatip 
ncmquandamhabcnt&f proxlmeacoparariua accedututlonge fu' 
pcratIongeufncit.Ercaqu£cdiucrlitatem.qlfaruntdiuerrus Diflimi 
Iis.aticnus ut longediuerfusJongcdliTimilis.longcalienus. itcrn lon 
gcprinceps.Ciuint.Noucm.ucroIyrieoalongcpindarus princeps 
fongc iglturproualdcproprium cxccptispauciscomparatiui 8c fa^^ 
pcrlatiui.ipfumautemValdcpofiriulScuerbi.utualdediucs.paupcr 
tialdclaudatualdcultupcrar* Nccaufimdtccrclongediues* iongte 
laudat»Ncc ualdedirior.ualdcdltifllmus^ 
Lotii! pro urina ponitur.prima tamcn brcui non longa. 
Lotio & lauatio nomina funt ucrballa» 
Lotor &: lauator dicitur» 

Lubricus loc^ eft in quo neqasinfifccrcnec ingredi.quales fut hcrbac 
perfuraffangulncautaliterhumecftata.marmoraleufgatalapidefquc 
uel humore cofperfi» Tcrra glaciata.aq gclata.pauf mta cflctcrac^ hu ' 
lufmodi lubrica dicunfjndcpcr tranfl uione adolefcenriam uocam^ 
lubrlcam . in g qui funt uclut In glaclc facilc labunf ♦ A nguilla quoc^ 
murcnaacnmilialubricafunt.Aliotamcmodouldcf Ciccro dixlflc 
lubricosocubs.itaenim aitillcdcnatura deoi^.fcd lubrlcos oculos 
fedt & mobiles ut dechnarcnt fiquid noccrc. 8c afpec^um quo ucllent 
fadlc conucrterent»Dl(ftl funt ocull lubrici eo modo quo a qbufdam 
pcsIubric^.procoq?eftinlubrico.itaocuhquafi m lubri compofiti 
funt.ut utx qucant confifterc. 

Luce bc tcncbris pro die ac nodtc accfpcrc folcm^.Diflfert tamcn pri^ 
ma lucc a prima dic*Na Ibl itcllfglf prla ps dici.8c qfi diluculo* Hic at 
ptia dics.Ita pri mis tencbris &: pria nodtc Ibi dc prima partc no(ftis lo 
gmur.HlcdcnodclpfaJdcoqp Antcluccdlclm^ meli^qantedfcm 
fi diluculfi fignificam^.Nancp antc dle p an tps dicl folct . pra:tcrq fi 
decertodicloquamur.utantcdiem decimij.uclantcfcxtu calcnda>' 
rfi noucmbri(5.{»fc\ to die antc calcdas nouebrcs . In quo gdcm loco 

{')ccptu pauli Infcrcrc non Inutile fucrit.q ait. Ante dicm dcciml! ca^ 
enda^ &pofrdeclmu diem calenda^^qucutroqpfcrmoaeundcct^ 
ma dies (ignffiicaf.pr^etcrca antc tcnebras8c ante no(ftcm pro crcpu^^ 
fculo idem cft R.cpenf aur lucl pro lucc . ut Vcfpcri g ucfpcre & rutf 
pro rure^Ciceroin philip.Q^uiscnim audeat luc/ &cc» 
Lu<ft^ e dolor q exteriuspdifuultu ipfo at^afpcdtUtSarpcillc fpfeha 
bltus uultus aeq? ueftis ludtus cfr» Vnde fcdo bcllo pudico poft cladc 
tllam canenfem ccnfucrtjt patres cofcriptiine foemine ultra,xxx. di^ ^ 



cs in luifla effchnNoufdcIiccCnccffthtfndoIoretnohcniiii fmpcra/ 
redolcrtpoffumusJcdneinilloIugubrihabitu* Etmatronseiuniu; 
brutum anno luxerc» 

Ludtuofus magls ad rem g ad homine pcrtinct.ut rcs luduofathoc 
cft plcna luftu mcfcio an liccat de homine mifero & afflifto dicenho 
mo luatuofusincut forruna huius luAuofa» 
Lucubratiuncula parua lucubratio» 

Lucus fylua^SaFtus bc nemus fic difFerut*SyIua gencralius nomcn eft 
ptcrea folc ce c^dua.Iucus ncquag csedu^ c^gn potius manu cofitus 
rcllgiofufg^ atq^ ucl alicui dco:uclalicui^ hoiscrncrib^colccrat^ioc^p 
aurcircadefubranuminfirautcircafcpulchraufro^t pofit^cft. Salt^ 
ucro fvlua Inuiatncc tranfcutibus puia in qdo pafci atc^ sefliuarepc^' 
cudcs lolet aut fi loc'' aerqp patiaf hycmare,Nemora at uoluptatis ca 
copata g^plcnaamoenitatisv Ludicra 6c noludicria abhoclu^ 

dicri dicitti^ ingt Prif VergJi.xii.nc^^nJeuia aut ludicra pciuntur p 
mia:p q(^ uult iudicra tcrti^ declinatiois:cu cotra notfi fit fecfide ce 
ut i legc illa frcquerer repctita» Qui arteludicra cxercuent i qtuordc 
cim prlmis ordinib** nc fcdeat Ars ludicra e ars iftrionica & fcaenicat 
bc utfcntlo quicquldnomineludicriintcIIigi£»NamIudicrfiquod e 
fubftantiuu no modo ludusiftrionicuscftiSc fcxnicusXed quodcu^ 
luforiumopusac iocularctetil ludi publict* 
Ludibundus:uidc er rabundus» 
Ludus &: iocus quo differunt:uide iocus» 

Ludus differt a lufufiue a lufioe ludus enim tu p culfi tum Ipcm Gbl 

ppofitam hetXufus nlhil pr^ter mera uoluptacciitaq? gplla qui tro*' 

cho:qui ctia quocunc]^gtie talorum delciftionisgratia ludunt lufum 

potiusgludumcxercent«ideogludutalarit] diclmusnon Iufum:6e 

ludum alcscjqui ctia lcge prohibefunQuidam etiam huc lufum uo/- 

cant^SucroniusJhiiii» Ac ne ex lufu quidem alc« com pediu rpcmes 

Dicimus ctiam ludum fcholam ipfam ubi & pcriculfi t< fpts e:&: cer>» 

telaborarq)uapulatio,ut Dionyfius tyranusregno cie(ftusfadtuseft 

ludi magiftcr.Eft igit ludus tu aliaijt quaruda amu:tu fchola grama^ 

ticsE qua tri«iiale fciam dicim^:q) in triuiis bc copitls docef. Hoc ideo 

admonui(j>qdaimpiti Triuialeiciam appellat.Gramatica,Flhctori 

cam.Dialeiflica* Quadriuiale alias quatcuor liberalmm arnum Lu 

dus igitur ut dicebam e alia^ quoq^ arriu:ut muficar.Ludus armoig:. 

qul idem ut fentio gladf atorias dicif ;ubi difcunt gladiatorcs. Ludos 

tamengladiatorios frequentiusqlududicim^quoties unumplura 

ucpariagladiato^ad fpcaaculapugnatura produnf .Qii^c res mu- 



nus gladtatoriS appellaf ^a populo tSg nsun^ donaf «9^ ^donat mu 
nerarLi]s:&:qui familia gladlato^ hecgladiatorer^ domi iti dirdpKa 
&cutdixJ:taludoexercec;acpo(leauenditUni(la* Vocanfauce ludt 
gladiacorii:(icut ludt apolllnares ludl circenfeSiludi recularcs, Na fpe 
a:jcula publica uctq; in honore deo^: ludos anciqui uocabanuVt no 
abfurdulicfolenicateminnatalidie fanc^o^ prarlertimcu apparatu 
illo6cpompa ludosuocath Harcdcludo bc ludis ha(^enus«Ueluru 
quoq^ aliquod afferarur cxempli!*Qtiin.Nec me offenderic lufus in 
puericiacflidc hoci(igniaaUcricatis*Ecicerumpauloport. 5unt ctiam 
nonulli acuendis puerorum ingcniis inutiles ufusi 
Lues dc pefcis hoc dlffcruc:quo gen^ bc fpcsiNam quu in urbc aut fn 
agro fcbrcs aliuduc genus morbi f^uitrnuc folos hoies^fiue fola pc/ 
coratliuc utrof^ corripicns Lnes dicif «interdu cclam fl arbores ac fa^ 
ta.Pcfclsueroautcicooccidittautcitoabit ab coqucm inuafittqua: 
cadern dicitur peftilentia. 

Lupus apud Varronem.dc cnnium:9c fabium pidtdrcifi ctiam in gc^f 
ncrc foeminino inuenitur* 

^ Aceror adanimu magis pcrtincttquafi affligor» 
p Mace^co magis ad corpUs* Videtur a6t ratlo uellc dici po 
cius Macrefco ut nigrcfcopigrefco argrefco» Scd ccia dici 
poctfc macefco ut accfco«Crcbrcfco came potius dixerim 
q crebcfco«p marcrcfco a(3c & fimilia in Sco incrcmetum 
affiduu 2itq^ concinufi dcc(aracur«n5 Inchoatio» 
Macrct Jdcm quod maccr cft» 

MadefJo 5c Madefco differut^ut patefio Sc patcfco*q9 harc in fco paf/ 
fioncm cx fchabcnc:illa ucrocxtrinfccusallata:ut inargypco Carfat 
qu^ hofces fugerct clata leua natabat*nc libcll I quos tcncbat made^^ 
ficret:melius§ nemadcfcer^c^Etqudforcs appctiunf melius patef! 
untdicif quapatefcuc^harclau.Tu ueroaducrcc Nafonem«li<mer.di 
cere.Concraria cellus Nubibus adiduispluuioq^ madefcic ab auftro» 
I5c poecam.li jLsen* At(^ atria longa pacefcfit^ 
Magiftellus diminuciuu eft:a magifcer» 

Magis aduerbli! elc compaciuii a magnu pofitiuo» Vndc fic logmur 
magispotcratpompefusgCacfartfedpofrca maxlmepotuic omniQ 
csfanprxtcrcamagiscomparationis aduerbifS nung[ comparatiuo 
uel fuperlatiuo apponcmus:fcd tanrum poficluo» 
Maginaautoritatcesuinuclmagna: autoritatis*ucro^ enfni modo 
diclmus^Sed raro (inc adicftiuo duntaxat in gcniciuotnS In abla tluo 
nun^ Ciccro in 5al«Nunqutd quos protuKt Scipipcs 8( mctellos a» 




tefacrint aut SpJnioftis aut glori^* 

Magnl refert 9c magni intercft dicimusntcm magAi «ftiifio * magnt 
facio«magnipendo* 

Mafor.xx*annis cgo fum.i^maioris «tatis ca q e^xx.anno^:* Vcl ma 
ioris ^tatis«xx«anno^.Nam ic hoc licct dtccrc 5um maf or«xx* anno 
rum Idcft xtm taI(\Diclm^ pr«tcrca»Maiorcm laude affccut^ cs pfc 
tuotuifqpmaiorib^tVixaudcasdiccrcTuala^cftmaior patrc tuo#^ 
tn folcm^ aliqn (ic utitut Qul^t^maior ptor a cognitfoc fumma e» 
Maiorcs dnr oes ^ an noslacrdt^utiq^ ^ llbcros rcliqucrfit « at(^ it in 
nfa ciuitarc maiores dnr*g[ ucro poft.nos poftcriorcs Cice.in Saluft« 
ego meis maiorib^ uirtu te mea ^Iuxi:ut li noti no fuermt:a me acci^ 
piat inltiu meori^ f ua:« Tu ufs uita qua turpit ^gifti roagnas cff udi> 
fti tencbras:utet fi fuerintegrcgli ciuesrccrtc uencrint fn obliuionc^* 
Male infra oculos funt iioi imi^s prifci genas uocabat*xfi.tabula]^ in 
tcrdifto radt cas uetate pudoris hxc fcdes 8c rotuda i fpem mall : na 8i 
mala 9c tnalu pdma loga het.malus uero mala malu prima brcuem* 
Male fudico«maIc cenfeo.male ,pnutio*male opinonmalc fcntio«ma 
Ic cxf ftimo.hoc malc ad mc ipm rcfeff crrorec^ med declarat • Male 
cogito ad altegt rcfcrfiiignificai^ pnitiem non errorcm, Itcm malc 
dico tibi malc opio^male pcor tfbl.aut malc impcor his no nihii ^t^ 
milia fut:male de tc fentio malc tu de me exiftlas*m.)lc dc fllo ludica> 
m^no crrorh]c(enteti[sexinimatistudicatifq^inUif:fed uitiu dc quo 
iudicam^ exiftimam^ fcntimus. Male quo^ audio.i.infamor crfmia 
mea audfestcuius cclebrari6 e maledico.Benc quo^ maxima cxpac 
tc hufc fimilc e:ut de tc bn fcntio:bn tibf pcor.benc dc te mcreor* 
Maleno nung|> ualde:utComicifrcquctermalcmihitimco:jpco 
quoduaidct1mco*Ciceroinbruto:5criptoresillos male muldtatos: 
idcft ualde &quafi bcnc mulftatos fcd in malum Ipforum* rcrenti^: 
in adclillud rus nulla alia caufa tam m aic odi:nili qufa propc e« tam 
male pro co quod cft tam ualde. 

Malcdico datf uum poftulat:Nunc uero adlmitationcm grd:co§c ha^ 
bet ctlam aliquando a^iuum» 
Maluaceuscxmateria maluse* 

Malkolusa Sarmeto ficdiftairut pars a toto.Eft eni malleolusutpla 
cct columella in modu mallei roftra habesraptus plantatloni » Q^wa 
doadtarcfacfta Sarmcntafuntcum mallcolisignircfcruara indiffere 
tcruocanf^Namftcannlbalefegim^farmcnitacoraibusboum al-i ^ 
gaiTc czq incendidc hoftcs falleret.Et no nullis ciuibus romanis : (p 
domos haberct plcnas malleoigc ad capitolil $c utbis icedia fraudi fuit 



Man Jatc cR alfcul pcrfona! gcrcndqm alfquld cxcquendficp comiite 
rc Quint^mandata tamctuafilipcragoideftutnuncloquimtir c6 
miffioncs.non autem iuffa.nam debrme alloqui eflcr.fi fllius iubc^j* 
rct impcrarctc]^ patruPraclperc cft cum magiftrorum.quod eft pr« 
cepta traderc.tum magiftratuum dc fuperiorum perfonarum* 
Maneo.uideo moron 

Marinum plfccm dlcimus.5: aucm marinam.acdcfi marinu ucl dc^ 
amufl nympham marfna. Nominatim quoc^ uitulum marinu.Iu^ 
pumarlnum.turdum marinu*pr«rcrcaaquam mariflia.cafu marinfi 
pcriculum marinum.fonli fluduu aquam marinam no matitimu; 
Naucm marina quod et naucm maritima • R.urfus oram maritima. 
gente mantlma.rcs marltfmas.bclldlmaridmu»Nontrarmarlt!mu; 
no marinu Itcm hoiem gente urbem triumphu trarmarlnfi.no tranf 
maniimu^Horum oiuraha:cdfiacft.(f marinfiuocaEquod incolic 
marc.autex raaricft.Viaritimuquod mareaccolit.ftcadmareeft uel 
ad marc fit.Tranfmarinum quia tranfmarc cft. Trafmaritim^u.n.fo 
rcc quod trans loca marutma ciTct.idcdi ppric quod mcditcrrancuj» 
Mater.uide filius» 

Matercula diminuduum eft a matef. 

Matu?! in frugib^ pprie df.Et id uno mo.In pcrfonis uero figuratc 8< 
hoc duobusmodls. Vno fic.Ego ffi maturus audlendarpfila:* Tu es 
maturusref miljtari.idcft perfctftioncm tpishabco ad hanc rem. un 
dc«tasfeniIisuoca£m.itaraquafiomninopcrfe(aa dc tepus debitfi 
affecuta, Alrcro fic. ego fum homo maturus.ldeft perfc(ftis morlbus* 
Ihdc maturcfco maturus fto.Ec maturo matu^: f acio.uel pcrftcio at^ 
ep fefiino»ut Vcrglli^ maturatc fugam. Qccro ad hcrcnniu in sctatc 
maturrima dixlt.pro in artatc fefdnatiftima.Ec maturc pfo cjto* 
Maxilladlcit quscorishfatum cfficit.ubi molarcs affixiffit. Nomcn 
diminutiuu non rc fed uocc^ 

Mc mc.Tctc.Tu tu.Se fc.gcminari folent . Vcr.Ii«x.mcmc adfum 
gfeciinmcconaertitefer^.Cfce.in Antoniu^Turufaccsillas incc 
difri &:c.Mcne incepto defiftcrc uicam.Ncc poflfc italia tcucroi^: aucr 
tcrc rcgcm 8c ite^.mcne iliacls occi5berc campis Non potuifte.tuaqp 
h^ncanimam effSdercdcvfra.h^c VcreiU^,» Qccroin Bruto. Tfi 
bvut^ admirans tantam nefuilTe obliuionem ingtln fcripto prxkti^ 
rim ui ne legcs gdeiti fcnferit quantfi flagitii commififtct.ln his om^ 
nlb^ placct mihl fubintelligi ucrc nc ica c mc non poflc aucrtcrc italfa 
rcgcm tcucrorum 5i:c.Ply.iunior ad adrianfi.homincm; nc romanfi 
ta gr«cc lojgtidcft ucrc ne ira cfuucl oporcct ucl oporcuf c nc* Tcrcn» 



in andria.fcruon fortonas measmc commififle tam futilL 
Mc occupato iti adminlftratioe magiHratus nullum tcmp^ fcponcf 
ad rtudedum poteram* Vcl mc occupato In admiflratJone magiftra^ 
tus*nullum tapusmihircttquumcrar.rariiTimc latinlfic locuti func* 
Gr^cffrcquctcnScdhocmodopotiusioccupatusfn admidratione 
magiftratus nullu^ rcmpus fcponcrc ad ftudia potcram : uel occupa 

coinadmiftratfoncmagiftratusnullummihitcmpusadftudia relt>^ 
quum ctattdiui rariilimc non tamcn nunq»Nam qdam fic locu ti (ilt 
ut Horatius dc arrc pocticatfc puero ccnfor caftigator^ minorum» 
Qii*TuUius ad tyrone^Non potcs cffugcrc huius cuip^pcenam te 
parronotmarcuscft adhibcdus pro tc patronus» 
Mcdftatio armoRtmcdftatio dcclamandi mcditatio gladiatof: t idcfl 
emcf tatio acftus enim corporis p ucrbu m mcdf tor idicaf * 
Mci tui iui gcnitiui paftiuc fcmpcr accipiutimnQiiintilf anus ♦ Et qi 
intcrlfta dfffidllfmum fuit amorc mci dtcitetiam matrcm (uam: Cu 
cero quod dcfidcrlum tui fcrrc iion poirct^Et mc tuipudctf Vergilf, 
Iib»yf •quiqp fui mcmorcs alios fcccrc mcrcndo • Non fignificatur hic 
amor mcussqucm tn altcrum habcoTcd uc (ic decam deme qucm' ah 
tcr habct:&c quo am6r»Itcm non dcfidcrium tuum: fcd af terius de te 
h pudor non cuus:fcd dc tc«Et memoria non fua fcd dc fc * Prxtcrca 
dcgcnf tfuis nbftrum ^ noftri: Vcftrum & ocftri uidco in*N» 
Ca mcl ucnifti Sccamcicciam diffcrunt:Caula mea accipfcurpoiIef> 
fiue:co modo quo uia mca ucnifliipecQnia mca fccf fti fumptuj* Cau 
fa mci uero pafliuetco modo quo bcniuolcnt ia eft^modus tamcn pri 
or eft ufitatior : far6a mea * 6< fama mci ciufdcm rationfs cft . Ec mca 
6ma frequentius dfcimusJmago mca fcilicct qua: mea eft:ut ftatu^' 
ra meatforma mea^Imago mel nempe qu« dc me eft, Scd prior mo/ 
dus ufitationH^c qu« lcquuntur in utranqp partcm frcquctiora t vt 
altcrum tamen alterius fenfus fit*Mcmoria mca acftfue qy ego recor<^ 
dor « Memoria mci q> alii dc rae rccordantur : ucl mcntioncm habcnt 
Sarpe etiam pofteiliuc : eo modo quo fama mea dolor mcus que ipfe 
patior.Dolor mei qucm allus de me paticur * Vcl forfican ego ipfc : 
fimque dolcns meam uiccm: ficut dicimus mflcrcor mci^Copia mea 
poffefllluc:qua ego poffidco.Copia mct pafl][uc:qua poffideonut fz^i^ 
dam omnlbns copf am mcf non mdii Merecirlx facic omnibus copf at 
fuitnon fuam«Potcftas mea quam habeo*Mci qna habcor . Vt ilitas 
mea alius cft q utilitas mei:lbi poffidco^hic poflidconQiinin tilfanus 
Sedutartquidpr«ftarct patria;utflitastnei:idcft dc me^Faft^dium 
mcumquoegoaliosfaftldio:faftidfum mdtquo ab allis faftidior* 

i 



Qufi dico hscc cH pats ffica non dc corpori? mci partc intclligitur» 
fcd dc h*feditaris:3< iccrum hajc cft pars mcitnon de harreditatc : lcdi 
corporcmanusparsmcieftnonmeaJundusparsracacft non md» 
Dimidium tuimaiusaitcflejgdimidium fui:profcdto dc corporein 
telligo.Dimtdiumtuummaiusaitedctgdfmidiumfuum dc pr<cda 
aut dc clborahffq) flmiiibus intclligcndum cil : medlum tui tangam 
nonmediumtuum* 

Mci prifciani cges* Tul prifclani cgco hacc oratlo dcclarat mcum prl 
fcianum:no mc prilcianu.Non alitcr g ii dicas cgcs mci patris : cgco 
liiidominijqucdprofecaononeprimitiuoijrabco quodecgo:8c tu 
feddcriuaiiuoi^iab coquodeftmeus&^tuusJta^diccndue mciqui 
Jum prifcianus cgcs Tui cgeo qui prifctanus cs:uel rae prifciao egc5 
fcprlfcianocgcoi 

Mca,Tua.6ua*Nfa5j: Vc(lraintereft& refcrtdicimas:nonaut mci 
Tu! Su!*Nof!ri*8(: VeftrhNonlicetcnim prlmitiuis genitluis darc 
Ognificadone a(^iuam«Efl aut illud mca lua fua no cx parteante : ut 
gdam uoInnt*5cd cft parte poft.Non aliicr g quum diclmus : hoc in 
tercftillius:quafihoceofficiuilliusjtahocintereftmcifi liccrct mcl 
alltcracclpcQpaffiucNuncdiclmusmcainuocc poffeiTiua • fcd ita 
tn utfirprimitkm8^ruftantiunm&n6 adicdliuum* Ifta ucrba uol6t 
poft fcgcfiitiuum affc<ftiuu fiuc poffcffiuum.Dada ergo fuit uox pof 
ftffiui p fignificato primitiuuno genitiuus poffefliuitq idcm crat g e 
primltiDi. Sed ablatiuus g natura e infinitiuo fimillimus-^Et in genef 
fosmhvino ue! tang mcdio trium gencru^ucl fuauitatis gratia^nc du> 
rum uidei^cf mco nofiro tuo ucdro &; fuoJdeo^ hi ablatiui iungi fibi 
patlunf adic<ftiuaillatanqa(flioncmpoffeffloncm<^fignificaniia In 
gcn{tiuo:fic mca folius inrcreft»Tua unlusrefcrt«fua ipfius intcrcftx 
non mci foIius:tui unlus:fui ipfius* 

Mcminipro rerordortugcnitiuura:tum accufatluupofculatTcrcn* 
Faciam at meiq? dc huius diei ac loci femp mcmlneris»Ocero. Oia q 
cutanc (enes memincrunc uadiraonia c6fiiiuta:q fibi cui ipfi dcbcat* 
Memini pro co qd e nnetronem facio re cofal a<ftum : poftulatg; gtum 
«tlablatinu c.»m ppoiioonedeiQLuaitllianus nccpolohuius rcimc 
minit pocta ipfcEt ltcrura:dc gbus mulri rncmincrunt» 
Mcmoria tencomon memoritcr:, ronutio ucl narro mcmorltcr non 
mcmoria^Complc^^or tii mcmoria &: meorifer:rcpcto mcmoriter &c 
rocmoriaraliud tri c illc ablatiuus:Q illud aducrbium .mcmof ia cnim 
quldfignificatapparct:mcmoriterucroequod impcritidicilt cordc 
ccnus &mcntctcnus:apudtn PIiniumtameadromanulcgo«Tu fa 



dllimc fudicabfstg t^m medSorftcr tcncstat cu m hac confcf rc poflf/Sf 
SI rca:c ^c fcriptum cft:rc<ac fic did iudlcaacro. 
Mcnfarii uide argcntarius, 
Mcnthaftrum dicif cj> fylucflrcm mcntham imitatur* 
Mcntlor dl<±um qnla contta mcntcm loquor» 
Mcntu m df ftura quia in mcntionc facicnda hoc cft i loqQcdo pr^cu 
pucmcntQunmur* 

Mcrcor dc tetcft aligd fn tc cofcrro.Si bcncfidi gdcm bcncmcrcri dc 
tc diconfin aut offcnfionistmalc dc te mcrcrirno nung utruc^ rctico 
mus fcd in ambigufi fcnfumtut g dc tc fom mcritusrnon nung p nc 
gationem fic hoics nlhil dc mc mcritUdcft cj nihil imc bcncficiiaut 
offtcio c6tulcrant*Dcmcrcorquoqp p benc dcallquo mcrcor accipl 
tun Sed cu aetotut ouidius crimic tc potui dcm cruiffc mcotSc Qtiir» 
Slmulutplenforcobfcquiodcmcrcrct amantillimos mci^Emcrcoc 
Idcm poenc qS mereonpteritum clus cmcritus:Vndc cnicriti ftlpcn 
dia q militia pfundti funt nomlnanf j& in fignlficatlonc paflEluajftipg 
dia cmerita^Qiiint^Emctitis huic bcllo ftipcndiis» 
Mcrcri:ufdcmcritoriam tabcrnam» 
Mcrcrcibidcm* 
Meretrix Ibidcm» 
Metitoriipueri ibidcm» 

Mcritoriam tabernam dfucrforf (Jm at(^ hofpitluni mcrccnariduoca 
musquocui^lntroireIfcctdandniercede\Namcrcri mcrccdc opc 
rarilaborareatqpalteriinferufrceftiog^iiiercrcm miliria cftcxerccrf 
pprfc lii fpe ftjpendif ac ^miirqd' dicif ftipendia faccrethinc merctri 
ccs didta; fua dc ipfs militia cxercercs:ac ftipcndia (ua factctcs:Sic adfc/ 
Afufimcritorfusmeriroriamcritoridundcfcorta mafcula pucrimc 
rftorii uocan6.Nam puclla! no uocanf mcriitoriac^gppc proprie fu£[ 
habentcsnomcnquodcft mcrctrixt 

Mcffis tum ipfa mcffio eft tnm fcgcs iam maiora.Scmetfscft fatlo (?>' 
uc ut fic dicam fcminatlo*Liui^campani femcnte faccre poffcnt^Ci^ 
ccidc oratorciQualcm femcnte feceris:!ta metcs Mirorcp quarc ap3 
Hycronimfi in gencfcos princlpio & f n aliis locis fcmcntfs pro femic 
pofitum cft.Harc LamTu ucro limam uldcto» 
Mfgrarctuide coiiimlgrarc» 

Millcnummfi fingularls e numcri* Cfccro i philfp Jnucrttus cfl gX< 
Antoniomiifcnummd fcrrct cxpcnfum.Etpro millonetin gb$u p^ 
ptcrfnfanasiftasfuftruAioncs facilcmfKchominu uerfabatur Var> 
rocdamrcribfthocmillcdcnariumpluralcm numcrum effcrrc hxc 

f li 



tniliadcnariutn.TIIad addf mus mille homltlfi dich& milia hommo v 
Iteru m mille homines dici:milia tiero hoics non dici* Duo«n*fub(taa 
cf ua uon cohitrent fine copula^? 
Mimustuide idtiot 

Mtnimfi ef! proprifi aduerbid fuperlatiud^Mf nlme uero pro ncgatio 
neacc(piturquafinequaq:uthichomoe(lminfmuIitteratusa*pau>x 
xlII(IIitteratus»Egofumminimelitteratuside(l idiota:d< nihil prrus 
habens lltteraturse^ 

Mini(leri£[miniftriproprieeftopera*Sedpro*omilf operatioe quo(f 
accfpitur Verg^de rcgc latino.McEftttr^^ refugl t foeda miniftcria^My 
Rerium uerogrxcum myfterionatcanaqu^dam res:8«proprieidiui 
nf s uirls facerdotiibu% tantfimodo cognlturminf fterium quot^ i ha 
mero pIuraK roletaccipi pro miniftristficut feruitia p feruis* Nam (ec 
uicium autferQftusfpratautferuitutfsadtfoeftmt Dauusapud Terc 
tinm«Egbpaphilehoctibfproreruitfodebcoconan manibus dcpe> 
dibus 8cc« Afferamus et in ahis exempla»5aluftiu$ Jnterca fcruitia re 
pudiarattquoi^ in (nitio ad en magn^ copfaz concurrerant» Qiuintf* 
fa^pe pro miniftris mifteria dixit ut ibhnd torfit mifteria cxcupc Liui^ 
iib«iii«Frumenco na^ ex hctrurfa prluata pecunia per hofpittum c\U 
cntumq^ mintfterta empto* 

Minus pro no femp fere acctpi&rrequeciflrime tn iunftu aut cu^ (fn« 
aut cum quo pro ut Sin minusa«ii non quo minusideft ut non (icut 
Ciuo feciusetlam pro ut* 

MKerabilis uifu Jdeft quu uidcf :no adt mlferabilis fenfu uidedi« No 
facilis ulf u«t«ut uidea{:uel facilis ad uidendfi«Non afit q> habeat uifu^ 
faciIem«Non effabilisdiftu«i»Qtdicaf.Non a6t ut dicatxoptimum fa 
Au:ut fiat:non ut faclattdifftdle faa:u:quia difficile ad faciendum et 
fncredibile memoratutquiQ memoraf :non memoratfone « Dfgnum 
audltuquodeftaudiridignum«Impo(IibiIecreditu:utcredatur«R.ai»/ 
rusinuentu utinueniaf nonutinueniat.Rcsiocunda cognituutco 
gnorcatur«AbfurdumreIatuquurcfcrf:obfcoenum afpe^u:quum 
afpicitur 9c (i qua funt alia At homo fupbus difto 8c didtistno diftu* 
5euusfa(^o &fa(ftis:nonfa(ftuideftquuflidlcit:non qu6dici£:qu€ 
facitnoquum fit.Res uerofa:ua faftu&di^ftutquafido ficautquado 
dicitunnon quia facit 6c dicit Sclplo clarus adminiftratioe bellooc df 
bc admialilratu beilorumiquando eft ablatiuus«ideft adminiftratloc* 
At refpubiica dtgna e adminiftratu uerbum e«Idem ut adminilhetur 
nifi addendo genitiuum ut adminiftratu:Catonls» Qy^^^^ ^" f^ "^^ 
giIiano#Nec uifu faciUs«nec dic^u eff^bllls uUi quando quidem abcfi 



gcnitiaus iion cft nomcnJut Prifcfaniis uult puifione 8c dlcftionc fed 
ucrbum pro eo quod eftad uidendum & audicndum* Ncc ignoro a 
multis legi. AfFabilis noft effabilis quod putatur fumptfi ex itlo ue^ /^ 
fu adtu In phiIotc(5te»Que ncq^ rueri contratnc^ affari queas : quod 
fi ita e(!tnomcn cflfc confitebimurtfcd tamen ncquaquam fuplnum* 
Multi fcripfcrunt de cultu agroQjmomcn crita^dc cultfonc & cultora 
agrorum.Locusafitfaxofusnoncft dignuscultumcdipcut colatur 
ttcl dignus colithomo dignus eft amatutpucr dlgnus doftusdibcr Ic 
ftu»(^t amcturtdoccaf tlcgaf ♦ Tu cs dignus gubernatutfi pro gu-/ 
bcrnationcinoroe crlt*Si pro co qd cftmr gubernerfsmel dignus gu 
bernarf ucrbfi fcd nomf ni accomodare folemus aut ctla debcmus ge 
nltiufi. Vcrbo ncc dcbcmus ncc foIcmus.Deniq^ ex duobns fupinfs 
altcru adtiuo ucrbo darc poflis*aIterum paffiuo:ut A matS fit ab amo 
amatu ab araormcc ullo paa:o diccndu cft. Vcnio Ici^utreucrtor au< 
dirutfcd df gnus lcclru 8cc»ut fupra patuit^ 
Mcenfatuidcmurus* 

Mollis homo dicif j5c molle opusihoc !n laude illud in uftupatiocmt 
VcrgiIius.Indiammitebur:molItsfuathura fab^Lide cxcudct alii 
fpfrantia mollius «ra^Qiuod non finc ratione faetfi eft*Nam qui noii 
ifueritrcucrusfortisconftanstScin more rc! dur^ paticns rcfiftenfq^ 
fortun^ uel aducrf» ucl bland^.ls mollls eft fimiltsca;r2«aut tcncl// 
lispIantis^CumpIertimqufmollicuIamebra habcnttfcrc mollf fint 
mete«ut pucr! foeminsc^.Gontra aut militcsnautsc agricolctutcor^ 
porc ita animo indurati putanf :hoc igitur modo mollis accipftur in 
uiiium Jn laude ucro q> ut durus cibus:duru cubilc duriQ foluata du< 
rum fngcniu ucluti durus equus ad domandfitdurfi ingcniu ad do/ 
ccndfi.Eadem ratfone mollc dicctur quod no cft durfi critqp laudabi 
lc«Quinndc fignfs loques inquit.lllius opa durioratmolllora huius» 
Dicunf autfignaopafculptiIfa:fiucfufilIa:fiuc csctcra ad ciufmodf 
effigieanimaliu fabricatatqueadttiodutabul^ opapJ(^oi^:fiqu!dcm 
In tabulfs antiqui pingebant non in parie tibus^ Harc talia magis dice 
iurmoIliaqu2cf{unt«^fngenfuquod facir» 
Momcntuqufdaprocofignificato accipfuttcuiuscpundtuJtnalitcr 

cft:brcuc*n«temp us per hoc figniflcaf non breuiflimum : Horarius* 
QLufd cnim concorrfrur hora momcnto» 

Monftrofum dlcendtl cft:n6 raonftruofumXucanustmonflruofi^ 
hominum partus» 

Monuracntadicunf fcpulchra:ftatu«:librf ca:tcra^:q nos alFcuius 
^rci ptcritK moncat rccordarL Vix^ fcpulchra monumeta dfxerim nl 

f iii 



fi litter^ atit ^Ail tituli appareanttqu^ fi defint magis fepulchrfi q mo 
numenmm eric.Ltuius lib.xlvih Vtrobf^ monumencaoficnduntur 
&fiacua?* NamdcIitcrmmonumcncumonumento(^ftacua fuperlm 
poficatquam cempefiace diliedtam nupcr utdimus ipfi & romo: excra 
porcam capcnam in Scfpionum monumenco tres fiacuaz funtrqua^ 
dux Publii 9c Lucii Scfp ionum dicuncur eflre.Tcrcia poccae . Quintf 
Ennii*Munimecauerofunc municioncs cafirorum;c2ecerarum(^ re^ 
rumsqux concra aduencum hofiium muniuncfiue uallo Scfoflfa.fiue 
atioquouismodo* 

Moracus efi quf moribus bonfs eft ^r^dicus» 
Morigcracus particfpium effdc morigero quod eft morc geroj ♦ obfc 
quor &c obcdio» Vn morfgerusobfcqucs obcdfes 5c facilc moregcrcs# 
Morc thaforum comparacum efl legibus f ta confiitucfi efiJca nacura 
comparacum efitica nacura confticucu efi:ica natura prxfcripcuthoc 
nobjs ipfa nacura praefcribicmobis natura dacum efi:uc perfclitaces al 
lcuemusthoc racio ipfa pra:fcrfbilc:ica u&dcE racio didtare* 
Moribundus«uideerrabundus* 

Morofusamoreuenir:nonamora*prfmam entm habec logamtut 
mos morfstfignfficaceum q nimiscxat^cnimifcpad ungue fieri oia 
pofiuIac:ur aliquado ob id indignecur ac<^ irafcaf :uc Sueconi^ de C« 
lare:circa corporfs curam morofior:uc non folum conderef dfligecer 
fed ctfamueIlerecurCicerodefeneetuce*Acfunc morofi &c anxii dc 
Iracundi dc diflficiles fenes. 

Motor tc«8c maneo te:a quibufdam exponfifpro expcifto* Sed mca 
tamcfencentiamagfspoccicegoraroric:uc apud VergiliuitnEt cua 
progcnles morralia demoror arma»Teren»Q.ucm hk mancs.Ora'^ 
torespocius accfpific Moror pro rccineo:& in mora ceneo* ideoq^ harc 
duo uerba f;epeiungunf «Qtiinci*Q^uid me adhucpaccr decines«qd 
cvorarls abcunte, Maneop co qd fururu efitapud ipfos inrerdu etiam 
poecas Vrrg^Tcquo^ magna mancr regnis pcnetralla noftrfs.i» cl' 
blfuturafunc.CicrrotCuiustefacumiicuc curfonem manci:hocc* 
Cuius fatum tibi futunim efi ficuc curlonf , 
Mullctis appcllacione Caius inquic etia uirgo uiriporens contincrur» 
Vulpianus afic quodam loco ita aic^Quod fi ego uf rgine emerc pu^ 
tarcm«Cum efiet mulier.Emptio non uaIcbic»Htc mulferem appcllat 
quar uirgo non efi:8c Vulplani qutde locutfo redta efi:Cfccronis tef|i 
monfo qui obiurg^ntibus <j> fcxagcnat lus popiliam ufrglnem duxif 
fec»Cras mulier cric incit. Caii quo^ difFin fcio locum habec alfquan^ 
do« Vt fi^s uidens decem foeminasqgargm alfqua uirgo Gt^tatc cn 



qua poflfu mUUer ee t dfcat uidt de ce mulieres Jde qtioqs Vulpfatius 
ingnMuIlcrcm ita arAam ut muHcr fieri non poflmfanam non uiderl 
conftat»Eandcm dixlt 8c muliere & non muhereJ prlmum pro ea :'q^c 
foemina«Secundum pro cdrrupta. 

Multum.Paulum«Tantum.QH3»ntumtAHquantum.pofitluosma> 
gisdecet«Comp^atiuosuero6:ruperIatiuosmultopaulotanto qui 
Coaliquanto:uc QceroQijantosesmaiortanto tcgerasfubmiflfius* 
Catullus:tanto pcflfimusomniumpoeta:Quantote optimusomni 
um patronus*E contra:quantum potesitantum elabora: non autem 
quanto potes tanto clabora«Proxime aut ad uf m Comparatiuorum 
acced6tilIaaduerbiaantc&poftnuepra:po(itionestut rantd ante 
cgo ueni quantopoft tu uenidLEr illud nome Alius 5c fum aduerbi> 
um alkcndc huic limile 5ecus:ut Qnintilianus : A t quanto alius fui t 
illcinfcrliciflimi iuuenisaffcdtus*EtTercntius: Venjmalitereueni<' 
re multo incclligit^Bt Cicero«muIto fecus cuenir.fcd illa in um quia 
cranfcunt in aducrbia ideo non nunq abutimur p his : q cxeunt in»a 
luuenalfs^Dclptciam qdt quantum fublimior altas^Terenti^* Cui^ 
firatcr aliquantulum e ad rera audionQnintilianus. Ac gdam li for^ 
Ce ftifcepcrintnegociapaulumad diccndum tenuioratca cotiuitlis 
implcnt^tta fit in aduerbifsparticipiif^ multum antc uel multo antc 
paulumpo(l:uelpaulopoft#Verbisautemfemperfere conucnit pcr 
um potius q peno*exccptis ab antc«a prs a poft compbfitis» Vt mul 
Co prardat multum plfat. Tta multu ucl multoantcccllit • Paulum uel 
paulo poft habui tua negocia mcis* 

Mulus q ppne gcncratus c cx afino b( cqua»Nam hinnulus dici€ qui 
patrccquomatrea(inagcmcuse:qic qdam Burdoncm nomfnanc 
Muncrarius q dac munus populo gladiacoribus in arena exhibcndls 
Muntcipcs:uide munus» 
Munimcnta*aidc monumcnta* 

Munuspaulus inquitttdbus modisdicitur:uno donum:8c indc fiu^ 
neradici dad mitd ue» Altero onustquod quum rcmittitur uocatio^^ 
ncm militi^ munerif^prardat indeimmunitatem appcUari, Tcrcio 
offlcium : undc munera mtlitaria:&( quoidam militcs munificos uo^ 
cari.fgitur municipcs dici q> muncra ciuilia capianr Jdem alibi : mu^ 
nicepsintelligendi funt dchiquiincodcm municiptonan func*Vul 
pianus ucro fic:munidpes qdcm propric appcllancur muQcris parci^ 
dpcsrecepciinci.uitatemut munera nobifcum facerenc< Scdnunc 
abuiiuc municipes dicimus fu« cuiufcj^ ciuicatis ciucs*uc puta cam 
panosputcolaidos» 

I iiil 



Munus publicfitpoponias aittcft officiu priuati hominfs cx quocom 
modli ad fingulostuniucrfof^ clucs^re^ C05: imgio magldratuscx^ 
tra ordlnarium peruenit» 

Muiius^MarGUs ingt:proprlccll quod nccclTaria fubimuslcgc morc 
imperiouc eius:Q iubendi habet potedatcm* Dona at proprie funr: q 
nulla neceilitate iuris officio.fcd fporitc prarftantur^us fi non pr«^ 
ftcntur nulla tamen nunquam reprshenOo eft:dc fi prdcftentur plaerd 
que lausineft. Scd in hoc ucncii cliut no quodcuq^ munusfdcmquc» 
DonumaccipiatunAtquod'donumfucrit»ldmunus rcdte dicatur« 
Qi|od Marcus aitcontrarium eft ucrbis Vulpf ani diccntis* inrcr do^ 
num dc munus hoc intereft«quod intcr gcnus & fpeclcm«nam genus 
cflfc donum iabco a donandodicftum» Munus fpccicm* fiam munus 
eft donumcum caufa utputanatalitfum«nuptia]^*mca tamen fcntcn 
tia nc c^ gcnus ncq^ fpccies in ha^c duo nomina cadit, Et nuHum mihf 
uidecur donum (inc cauf a efte» 

Muruse urbis lapideusambicus^quigr^cc dicif To Tcichos<,Parics 
dcro domog: grarce ho Toichos» Murus e et non urbis»fcd urbls taiii 
fimilium«ut munitionum caftrorum(3^*moenia pro muris accipi fo^ ' 
lcnt 8( p ^deftciis ipfius urbisiPorta muroi^ cft*munftionuq^ arg^ ca^' 
ftroi^Januaparfetisacdomoi^. 

MutuofcamantJ.inuice.Mutuoetcdiucrfouelccomrario fignifl ^* 
cauCicero^Fac me mutuo dihgas,hoc eft fac mihi in amorc rcfpon^ 
dcast 

Mutuus amor bc matua bentuolcniia.u refpondens & reciproca. 
Mutuo uctbum.uide foenero* 

N 
gpi A^^usfump fnucni fitic rcppcri frcquetet accipitvir»Ciccro 
Jg in paradoxis»fique erls nadlus^Et de uitK In libro de fcncc^u 

'tc.quid cft nadta compIe(!titur» 
^^Nac mlhi uidetur ide apud nos fignificare.quod apud gr^c^/ 
cos fcrlbf(^ cum diphrhongo debere nac.quod ef t certc*ut ApudTc 
rentium faciunt nae intelligo ut nihil inteliigant quafi fadunt profc^ 
<fto.Ha:capud Ciceroncdi^aiofrequcnseft.utdcoratorc libroter j* 
tio.Na: illud au t (ane qucmadmodu} ucrba lcruat.&^ illumlnct a ma> 
giftrisiftisrcquiret. 

Nam prlma fcmpcr cft diaionum.naqp ucro folct & primuj loefi fof 
tirj.dcfecundum aliquandoettcrrium.Pra^tcrea nam aliquandoacd 
pftur pro autcm ad difdn€tionem fcntcntia^t.ut in Saluftium Clccro 
nam qd in u xorem atq^ fillam mcam ta pctulantcr inuc(^^ cs • Idera 




ualct ac fi dixlffettQtiod autcm in uxorcm Sccliue quod ucro»ueIu- 
ti facpcincipefcfolem^»Vt(de:Q.u6datfcrIb!squIddccxitu bdli fc 
tlam*magis c6filii5 pcterc polTum gipfe aijls darc:Et dc oratorcJib.i^ 
Q^uod ucro uicos bonos iurc cluili ficri putastquia lcgibus 8c premla 
propofita fint uirtutibu t&cfnpplicia uitiis dcc, 
Natalia fignif icant quod natalisrg e dies nataliti^ : utrunt^ coucrfum 
in fubilantiuu ab adic^iuo hic &c ii^c natalis dc hoc natalc • ut natahs 
hor«,tcmpusapud»Qulnan gladfatorc«Naralcs ucro magis condi>^ 
tloncm fanguinis ac famille*ut generofi natales obfcuri natales Ply« 
ad Mcfff um non nun§ candMatus aut natales» c6[}etitorls aut annos 
aut ctiam mores arguebat«hic pro ignobilitatc acciplf^ 
Natusmata natab^dicim^mt fillus filia filiabus.n6 priuign^priufgna 
prittignab^mccgenftusgenitagcoltabu^^Dc natus uidcetinfiJius 
Nepleruc^ una fola lemp in partc prima collocaLut bonus ne uir cft 
anmalus^Allquandocum focia.fcdldfarpiusapudpoctas* Verglli^ 
hominesnc fers nc.5xpe hoc modo&illuc cam ncc nc ignoro : 5cd 
dubitatiucanterrogatiuc quo^mt pro flacco clccro: utrum uultis p^ 
tori flacco licuiffc nec ncc^deft licuiirc an non:Q,uidam fupcruacuo 
adduAt An fictncfdo an bcncfaclam ncc nc» 
Ne uencrls futuri cft temporis*Non ucneris praiteriti» Hoc ncgat : If 
lud uctattficutlnc ucni dc nc ucnias* 

Nccatus prifcianus inquit^proprie fcrro^Ncftus uero alia ul percmj^:!^ 
ptus dicitur.Sed cgo lentio gencrakm figniflcat/oncm necatus : fpc 
cialem uero NeAus cfie^Qcero in rhetorlcis 8c alibi f^pc ait: Venc/^ 
nonecatuSiCiuintilianusIibrotcrtiohiceftaduIterloris cxfus: aut 
ferme necatus.Pr^terca nunquam ncdtus dicitur finc ccrto gcncrc* 
Nccubi:uidencgationcs* 

Ncdum duobusmodispcrlti utl folcnt: Vno quu utranqp fentetia co 
dcmclaudlmusuerbo: Mteroquuutriqpfentcntiscuerbfidam^.Pri ^ 
mo m6 fic:f undercm pro tc fanguine:ned(3 pecuniam . Sectindo fic: 
fundereprotefanguine:ned(5pecuniam tibicredcre: & hocaffirma^ 
tiuc:ncgatiucfic.lNonpcrdcrera protcobolumedum fanguine.item 
non crcdcrem tibi obolum nc dum pro te fundercm fanguine^ Ar^ 
Inaflfirmandoidquodplusemaiorif^momcnti in primapartc po^ 
nendum:In ncgando qd minoris eft, plus enim 5c magls momerofu 
cft funderc fanguinem qua pccunia : Ei minus eft 8c leuis cft pcrderc 
aut crcderc oboIu:Q pcrdcrc aut pfuderc fanguine ♦ Impiti uero hac 
di^ionem accipiut p no folu fic dlcetcstncdup rc laborcm fufcipcre 
fcd et morte*Ciuod fic diccndu erattmorte p te fufcipcre ncdum la^ f 



borcm. Aut pcr non foIum:Na cotrariQs modus cft a no mo p ncdfi 
fic non fo!um pccunia^ tc fundcre fcd et fanguine^Iteno mo ttbi pc 
cuniam crcdf re ucru ctia pro te fanguine fundcre:g< hoc afFirmatiuc 
Rurfas ncgatiue:Non modo pro tc fanguine no pcrdercm fcd nc pc 
cuniam.lcem non tantum pro te fanguine no pcrdcre: fed nccpecU' 
niajttm n5 tantuprote fanguine no fundcre: uci^nccoboK] ^dcm 
cibi crcdcre«ha^c cft igif difrercntia Intcr ncdum dc non (blu:liuc non 
niodo:Oucnon tantum*pra:tcrca Ncdu augctpra:poIIct^ altcri par 
ti cui ad!ungitur:Non modo autcm a:quiperat* 
Ncgationcm aliquando trcsnoplus cniciuntqdua; coflocationejp 
(a diaiionum cfBcicntc Vt nung rolhi ncc obfuilll:ncc pfuiDi/ Trcs 
hic funt negationcs:Muta primam negati oncm in mcdium aut in po 
flrcmum iam cuancfcct cum ibi locum non inucniatt(ic.Mihi nccob 
fui ncc profuilli unq.aut Hc ncfcis ncc in pacc ncc in bcllo uiucf: ncc 
f n pace nec in bcllo f cis uiucrcJbf trcs ncgationcs funt hic du^ cum 
eadcm llt fcntcntfa Vcrcor timco metuo 9( fiqua funt italia idcm cfff 
ciunt ucl cum negattonc ucl linc ea: Vt uercor ne ucniat: dc ucrcor ut 
acniat. Timco ne moriatur:9c timco ut moriatur morc Ciccronis Vt 
nCipro ut non Mctuo ut nc pcreat*Ft Tercntius : apprlmc in uita utf 
le ut ncquid nimis t pro nequid nlmis«Ex guo miror Scruiuoiita fcrl 
pfiflfcprimogcorgicorumtVndcmalcqutdam hunc locum fcribut: 
PateradcftC^uenc tctrillcm fentlat:nam & ncdc cauc prohlbcntis 
ellfprxtcrea ncunq pro ncquaqt & ipfum nequaQ & nufquam & nuf 
piamnmpliccmncgationcmindicanttideo^ uno ucrbo contenta 
funt^ ut nequag ueniam . nccubi ucrq dupliccm : fdco^ duplex uer 
bum po(lulat>Volo nccubi mlhiobaiusnas:idcm ncalicubi*ut ficu^ 
bf pto fi alicubitficundc pro fi alicundc» 

Ncmpe pro ccrte ponitunCiccro apud quem harc dico:ncmpc apud 
cum qui quum hoc fcirct :mc tamen antc q uidetreip«rcddidit i Non 
nun^ finc intcrrogatione Horatius«mquandam epidolam fic incho^ 
at ncmpc hoc quxfiHi:Etperfios:ncmpc hocalliduc dixi* 
Ncmora:uidc lucus. 

Neucipro ut no:Q,uintilianus:Cavicndum etiam neue fit mafor crlf 
latio§'oportcat:ncueqcl fa:peacciditminor:ncucdiffimiIis« Ciccro 
itaiungctis ut ne uc afpcrc cocurranttnc uc uaHius diducanf* 
Neung uide ncgationcs* 
IVcquaqibidcm. 

Nimirum pro certctQtjintllianus: Vtcr mclior dicctur oratormimf^ 
rum qui homo quog mclior* 



Nifi quoties principium tenteti^x eft indicariuum dcfiderattalfas ei 
fubiundtiuum^CiccroproMilonc^nifi forteputamus dcmctcm^P» 
Scipionerfi africanum fuiflfc:&c»Q,uintiIianus*niri forteimperatore 
quis idoncum crcdit Dcc,Pra:ter prlncipia autem fententiarfi iic * Va 
pulabis nifi caues ucl nifi caucasan illo fuperiore nifi uerbu adcAprt^ 
cipalcHicnonadell, 
Non modoxuide nedum» 
Non iolum ibidem* 

Non me fallitmo me prasteritmotl me fugf ttno me caplt idem figni^ 
ficare quod non Ignoro Quintilianus aucor eft« 
Noftrasmide Cuias» 

Noftrum 5c ueftrum genitiui adtiue figniffcattnoftri & ucftri pafliue» 
Vtnemonoftrum*nemo ueftru.non autem ncmo noftrhnemo ufl* 
Rurrushabetecuram noftrf^ficuthabemus curam ueftrl no auceha 
betecuiam noftrum ficut habemuscuram ueftrum* 
Nouacula culturraforlus* 

Noualis inquic paulusteft terra profcififa qu»; anno'ceftat*Tn qud au 
Coritate Varronisfecutusuidc£dicentis:agerR.eftibuIus rcfticuif ac 
rtferi£quotanis*C6tra qui itermitcif a nouado noualisagen Ec Ply^ 
niiquiaicidnoualceftquodalcernisannis ierlf^Idem quo^ fencire 
uidetur pompclus fcftus^g diclt noualis agcr nouse relift^fcmeti* Sfic 
quioelintnoualceircaruumtucprimuadfementeprofciflumquo^ 
rum eft .Seruius:qui inqt« Dlclmus dc has nouales & h«e noualiarpro 
prie.Noualcs tuc primum arua profciiJa» Q.uincillanus ite in milite 
mariano lngt*Mox ingetibus iacercis humfi fodere fene: futurfs No 
ualibuscrucreryluasHieronymuseciainhuncfcnrumdiffinitdices 
Noualecftager nficprimumprofcifTus^Sed Vergiliusin fenfuprio 
rem accipit.quum ingt« Altcrnis ide ronfascefl^are noualcs* Et fegne 
patlere fitu durefccre campum:ideoq? Scruius alibi ait:NouaIis«i«no 
ua terra qu« per fingulos annos renouatur per femina. 
NoQifTtmus pro ulcimo dicitur* 

Noxardedcrceftpoena:dare:fiuecradereob noxia^qua fignificatur 
culpa»EftaKth»cpcnafcruoruro:quosdmtraIunt adpoena tarde^ 
rc g pftare malcftciu:quod illi admifcrfifPauIus ita difFlnic Noxales 
appellacur aa^ioes qua no ex c6craau:fed ex noxa acq^ maleficio fer 
uotumaduerfusnoslnfticuunf.quarum 2aionfiufs8<poreflas hsrc 
cft^^Vtfidamnatifucrtmus^liccacnobisdcduaicelpfi^^corpis^quod 
dcliqucrlceuicarcljcis exircimacioncm^Vulplanusquc^ sddic uccor 
pus tradaf uiuum Jgicur Qutncilianus i gladiatore* AIeb»t deuotfi 



L-orpus grauior omnl faittc fag!nat& intet dedita nox« madpla coit 
tentlffimisTyrogladiator&cnoxactiadaRinfi lignlficat^Ouid.lib* 
xvettict*No<!tc nocet potacjfinc noxa lucc bibunf:& Suctoniusdccac 
farls uita»Spur!nacp irrldens & ut falfutn arguens q> finc ulla fua no/ 
xa idus marti« adcfifent. De brutis afic improprie dicitujf ca dcdi no^ 
xsc ut de capro apud Ouid^lib.Ufall^ Vcrba ftdcs fcquitur^noxac tlbi 
deditushoftis^Spargiturcffulocornua bacchc mero* Seruius fupcc 
lllud Vcrgillanum Vniusobnoxamait, noxam pro noxia*i« culpa 
quafinoua pcr fc non fignificct culpam» 

Nudiuftcrtius & nudiufquartus ncc uItrapgrcdif:ficutbiduo» Trl/ 
duo» Q.uatriduo»Etbinoa:io»Trlno(ftlo»Ciuatrino(ftio*&tn6 apli^ 
nifi putamus finc mcnda fcriptu ce in philippicis nudiftertius dccim^ 
Plauf as ut folct licentcr inquiimudiufterti^*quartus gn tus fcxt^fcptl 
mus#0(ftauus«6< adhuc deinccpsmt ctia ad milcfimfi fucritpccilurus. 
nudius fccudus iccirco no habcmusrquia adcft altcrum uocabulum 
6: quidcfii magis proprlumtquod cfc hcri*Dc dle aurcm qul preceffit 
herternumdicimusnudiuftertius Scdc fupiorcadhuc nadiufquart^ 
fcilicct nunc de tertio ucl de quarto.Dc (cquenti Crasidc hinc proxi^ 
mo Pcrcndle^ Vndc dics pcrendlnus dlcs ab hlnc tcttius* Et compc> 
rendinarc differre in longum de dic In dlem*r 
Numcn cft impcrium potcftaf^ dei. 

Numcralia lclre uoletes primu hoc admonem^dn quo pl^rlq^ fallu>' 
runTrcccni fcribcndiS efle*no TriccnitquQ fignificat rrccercnarium 
ntime^.quod fyncopatfi e ficut c«tera*Dicimus cnim ducenl J> dii^ 
ccntcni^Trcccni pro trcceteni. Q^uadrigcni gngcni, Scxcchitfeptin 
genKO;ftlngeninongcnipro quadrlngentenfigngcntcni: fcxcentc^ 
ni.feptingentcni«0(Stingenteni*nongcntcni uel nonlngenteni Ceii 
teni autcm 8c millcnl non fyncopantur quia non funt prstlongar di^ 
ftloncs ficut fupiorcs.Triccni aute^ carct fyncopa (cd imutauit g i c# 
ficut uiceni pro uigcnUEt triccnipro trigeni«Eftcnim fimilima; uocis 
c 8c g.Qucadmodum d 5c t pptcr quod dicf mus quadringcnti pro g 
triccnthmqiionomlnc&tin d gicingmutatumeft»Rcccnfebim* 
iam infra Centum ut fupra Ccntum fccimustdldm ^ iglt^ Slngull bl 
nitefniqrern'Kgni*feniIcptcni.O(ften{noueni»deni»Iundeni duodent 
tcrnidcni»qtcrnldeni qnbdenijcnidcni* Vcl dcniquatcrni denignl dc 
nifenidcnlfcpteni»denio(:^eni»dcninoucni*uiccni.uiccnifingulimicc 
ni bini.ulceni tcrni. Vcl finguli ftc uiccni.bmi oiceni tcrni & uiccni 8( 
ita deinccps.Tu triccnl,gdragcni,c[nquagcni. fexagcni* feptuagcnu 
o(ftogcni*n6 ©(ftuagcnl.o^ftoglntacnimdiclm^^nobi^uagita» nooa 



gcnl no nomgttihdmdc ccntcnf.haic afit nola 5c In plurali &C f n fin ^ 
gularl utanf autorcstCrcbrius tnplarali numcro.Pf^ctcrca utf noml 
nafuoracentum fyncopanf .Infra centu ucro minimeitac dfuerfo 
aducrbu infra ccntum fyncopaf tultra minime ut Vicies pro uingfn 
tics^Tricics pro trlginties^deindc quadragies*quinquagies fexagies: 
feptuagies oaogics no ocauagies Nonagtss*C«tera non fyncopan^ 
tur (^nquies^fexles.fepties^Oi^icsmouics* decics* cenries» Duccntics» 
Tticentiesquadtingcntics«feptingcntics»oftingcntfes*non}ngeiies^ 
fliilf cs.dclade bis mllics icr milfcs.quater milics quinquies milics dc# 
dcs milies uicics milies»&: delnccps cartcra» 
Numulariimldc argcntarius» 

Nuntius inquit Scruiusteft q nuntfat quod afit nfitfatur licct ncutro 
dfcatuntamen iaucni6 dc mafculino*Miror cui iia dixerit» Ego quide 
nufg hoc nuntiS legitac nc ipfe quide ut opin6r»Ct5 fcftus Pompci^ 
uctuliior co autor ita fcribit.lNutius Sc res ipfa Sc^nundus dicituc ha:c 
lau»Tu uero In lima leges Setuium rcdtc dixifTe* 
Nupcrtuidc dudum* 
Nulatuidc negatfoncs» 
Nufpiamabfdem» 

Nutarc cdpprfc alicufus malcfolidat^molisrufnamfnamfstde aio 
quoq^titubantcdcnefcicnteqao potlllfmureconferac nutarc dici6« 
Titubarc cfl pedibus non ualentis inliderc qnales funt ebrii:aQt f nfic 
roftaut uulneratf aut dccrepiti fcnes/rranfferf et ad aium* Quinti^ 
Nci^ ulla un§ tanta fuenc dfcendi facultastquise non titubet^aut hxa 
tcat quotics ab aio ucrba diifentiunt» Vacdiarc e altcrno motu fncon 
ftantem cfTe^Quintilianus^Eft illa indecora in dextru ac leuum lat^ 
uacillattoaltemispcdibusinfiftcntium^Vndc &cnauesuti(^ uacua: 
aacillant.Adanimfiquoq^tranfferturutapud iurifcofultosde fide 
teftls uadllantis qui inconftantfa diuerfa teflimonia dtxcrit* 

Noiatiuo AccufatiuO &; VocatiQoidifFcretcr adifigf fofet^ 

Virg^ O fortuati quo^ ia mocnia furgfit ieneas alt^Et ahbi 

O fortunatosnlmiufua fi bona norltagricoIasJucactfis eft 

ibi ntus ucl uocatiu^ ee p6t.Cicc< i te O uaria uolucreq; for 

tunam.Neq? hocfn tertia pfona tant(l:fed etpria&: feuda ut ide:0 

me mifc^ O tc infcliceiet no appofito pronomine:ut idem O mife^ 

rumftcdetcftabllehominemfihjcc ignoras.idcmOte mlferu O te 

infelicem.Quse exclamatio ad omnem affe^tum coduenit:ucl mife> 

rationistuel id gfiatiois.Simlli mo in nominatiuo &c uocatiuo:uc ide 




O fortunata morstqua» naturar debfta p patrla cf! potlffimum rcddt 
ta»Er iu^ O magna uis ueritatis* A liqn ab o fupfedem us utiq? in rc 
leuiore neqi ita magni caloris^ut indignu fadnus»8c hoicm negrg 06 
dubitaret uel in foro alea ludcrciuel cu lcgc de a!ca condcnaris* Occ 
ronis ucrba funt in Antoni(]*Et plynius iunior ad 0(ftauiu:hominc; 
tc patience uel potius duigt ac pcnc crudeletqui ta Infigncs hbros tam 
dia tcncas.Quod (i excandefcerem*^ dicendu cifet o hoicm ncqua:8c 
ohoiem parlcntc^AutfineindlgnationcJurapod Valeriulib,iii#Scd 
itiihi utt i(ta conditionc uita;non e(l opussfinc ullis tmaginlbus no^ 
bilcm anlm6:aliqto hoc rcmiflrius cft g fi dixifTet* O animu finc ulhs 
im3ginibusnobiIem:ldcftfinc maiorum nobilitatc nobileiti» 
Obdormifco pro fuo primitluo obdormto acclpitur^ 
Obco !egatione:exequor munus & officifi legatois.obco prouincia 
excquor oflftcium prouinclalc:ita obco mortc cxcquor &: pcrago mor 
tcm:queadmodd dicicurquisobiiflcdicm proiuiuc.Ucm ob^ftdicm 
fuum:idcm cft quod mortuus:6c iuit ad dicm fati.ut apnd Sulpltium 
nunciatum cft MaccIIum diem fuum obiilTe^prastcrmitcimus autem 
nonnungdlumaccufatiuumdlccntcmtMarcclIus obiit« ddftem 
fttjn i]lisfignificationcfimilibusucrbis:oppetilt&c dcfuntftus cft, Na 
in prfore fubintclligftur accufatiuus mortcmtfn poftcrfore ablatiuus 
uita^Eft aut oppcterc frcquerius qufde mori no fatali fcd illata mortc 
interdum tarae dc fatali^Cfcc^dc diuinati6e:«quiu$ ce cenfu t fc ma 
tura oppcterc mortc Scc.finc accufatiuo et lcgif ut apud Vcrgilliura 
Quisantcorapatrumrroi^fubmoenibusaltis contigit oppctcre, 
Obruerccftopirefiucaqua utobrutusundisfiuctcrra:ut obrucucr 
fata ccrcalia femlna tcrra. Siue p traflationc ad animu*ut QiJtnt*Tot 
uoluptatibusobrucrrpoflijtunumdoiorcm» Seddcmulto uinopo 
tandocciamdtcimus:ficut[ngurgitare dc aflumendts mulcis cibiss 
Ciccro prodciotaro ait: Vino fc obruiffe nudu^ faltafTe» Etin Anto 
nfum:ur fratrcm imicerur fc obruir utno,Et in cundem Qjium fc ci> 
bisingurgitaflecilngurgftarcaliquandoutruncj compleetitur ficut 
Crapulari non modo in uinorfcd ctiam in cibo undc flt Crapula:ut 
idcmincundem^EdormiinQCrapuIam &cxhala* 
Obferuoduofigniflcat^VnQquodeft cuftodto aliqufd oculis afo(p 
in modfi fpcculatoris:utobfcrua tranfeuntcsiobfcruafiliumrobfe^/' 
ua dauugdagatfgdloquatur:quaficuftodi8cannota,hincfit obfcr/ 
aatioquafiannotacio.i^animaducrfio.itcm obfcruo non fpeculacis 
modofcdadmirancfsuencrantif(j:ftcld tantuinhoicsno inresquo 
tlcs qucm ucl airtucc ucl dignitatc fufpicim^ ^ colimus» Vn fit obfcr 



uantf atq c aeticratio qda ^ honoris cxhlbf t!o2 Q^a arc meli^ oblcraa 
tioaem q obrcruantiam hi g noiantar fratrcs fau inftf tuta noiarcnt* 
Obfes crt:qui tafaditttr impcrio alterius ca conditiouc ut d dator obli 
dis a fide recedat rccipientis f\t ius in corpus 8c uitam obfidis. quod p 
cipuc inter potcntcs commertlum efc:qui non habent fupcriorcs: ad 
quos pro iuftitia pronocent» 

Obuio tibi:8c oba^^cibi fio.obuius fum tibi*8c obnifi me tibl fero. ob 
ulusmctibifortunaobtulittObuia.quo^pcrcidcm&pcrafia plura 
ucrba uariarurtutobuiam proccffitobuiam fuL8ii: atia mutta* 
Occuparc cfr tocfi tcncre:aut capc 8c ui cagc^ut apud fiuifi^Na 8c fpis 
uocantfbus urbcm hanc acc^pi non occnpaui.i» ui acc^pi aut mca 
fpontc accarpi non alio^ rogatu*S2Epc ucro antccapc cft: ut aliqui fo 
quunturpr«occuparc»VndcrchemaiIludoccupatioappeIIaf quo>jf 
tles qu3c dCci ab allo porcrant ea ipi pr^ucnicndo dicira^in nfam par 
tcm dc nobis pofrca off iccrent rctorqucntes.Propric dcni^ cft occu^ 
parc quoB in medio fiue in mcdium ar<^ m coc politum e antccsctc^ 
ros capcre:QHO^ tcftatur Quint.diccns^MuIta nihilominus qu^ li^ 
bcrafucranttranfeuntln lusoccupantium^Iicut ucnatjio 8if occupa/ 
tio indcoccupaturdicitur:gantencgodoaI!quodctcntusno poteft 
altcri^ncgocio opam darc: At^ hic uocatur occupatio:qufi alicui nc 
ccffariac rei 8c cui antc oia opam darc dcbcm^ cu diligcntia uacamus 
Ocyus pro politiuo ocyter accJpi folct? 

Odiofus paIIuicaccipifqufiaucfboucnitillc*n»(ignificaf g odfo 
habcf:Nonisgodit.Quuanoicuenii AclionemlignificatNa odi-' 
um moleftlamc^ antigitus fignificabat Tcre,in phonNung odio tuo 
mcuinccs. Ec Itcrum^Si porro ellc odiofi pergitis.i»moIcfri* 
Odor notumcftqu dlnutroq^ nuerolignificat.inpluraliucro tan^ 
tuii^ odoramcntatutodorcs cx arabia funt* 
OfFcndo fcrc quod repcrio.Ciccro Sed tamcn ncmincm tam malcfi 
cum offendi 8cc* 

Oafenfio. uidc ueni tn oplnioncra» 

Offlcina cft ubi opa ftut.Tabcrna ubi opa ipfa cxteratq^ mcrccs ue-' 
ditanf.officinacftftatuariifurorisctlatorisuirreariipitftoris.futoris* 
fabri.Taberaa uocaf lanaria»uinarla olcaria»^ mille hmci, Vfi opifix 
ccs 8( rabernaili uocant.Ncc ncgaucrim aliqii unfi cfidcq? Iccuoffi 
cinam8c taberna eflc* ut Sutnna in qua calcei 6c fiunt & ucnduntur* 
Officiu eft uirtuiis aclto, Vcl ut iatius explicefy loco.pro tempcrc. p 
rcrumdlgnitarc.fimilibufq5»indcilludcftquoddidturamultis.mta 
milia benc inftituta omnes in ofFido fum ideft omnes agunt qd' dc^ 



ben^Ft mlfliTunt lcgatis obuiScluf s officti gf a jEt circiJftabat fcna// 
torescff^farefedetetnaurca^clIaofFlciigfandefthonoris gfat Qua 
fa<fli1 eft^tuu ofBda fijenificetbencftcia (iueobfcquia^Vn ild Ciccj^^ 
ronistodiofu fanegcnushofum eofficiacxpr. brantiu: q nieminiffc 
debctis in que collata funtmo comemorate q contulit t Magiftratus 
qaoq? officlum dnliuc quia honoris caufa fatftus eft. fiuc opis popu* 
lo ferend^erfiue quia ius fuum cuiqp & quod cui debeturreddat^ Cx> 
cer£ etiam artcs qua: modo honefts funt faam adtionem olFiciu^ uo 
cantut ofificium grammaticiofficlum mediciiofflcium architefti^ 
Olim dc tamoIim:fiue olim iam dicif.Qyintilianus fed in foro tn illa 
faciUtatem oiim defiderauimustidcft iam olim^Et allbi : olim iam Im 
pcracorlntcr fulj^ences uirtutes tuas liuorlocum qu^rit^hoc eia oli; 
quod e iam a longo tempore*01im p futuro:apud enndc: Sun t clarl 
hodicquo(^ operisautores:quioIim noIabunf^Poetscetiam prd ali^ 
quando utunf • Vcrg^ Ac ia ollm feras pofuit qufi uinea fro^cs* Non 
nung etia pro iamdudum accipitur:ut CurtiusJi. viil.Olim enim uc 
ro Homcrus fcnfibus ui(flis ex lctfto repentc conf urgir» 
Omnis pofitiuo & Comparatiuo conuenlttut omnes boni 6c omnes 
fapienres omnia placldiora animalia* 

Oportct legcrc Iibros*Expcdlt cuoluerc autorcs Vtile cft cognofccf 
plurima operc pretium cft habcrc quos imitcmunNcceffe eft adhibc 
re ufum Conducibilc cft defcendcrc in ccrtamcn 8c agitarc cu m aliis 
controucrfias* Vcl perpafliuum t oportct legi Ilbros . Euolui anco^'' 
rcs.cognofcipTurlma:habcrlquosimiccmur:adhibcri ufum agkarf 
cum aliis controucrfiis.Hunc poftcrf orcm modu niagi5 ars gramatf 
ca probattillum magls auforitas.Sccusinpto nan^ non ita legimus 
Sstpc feciflc hocoportuicClccro in ucrrem ♦ Tamen ldfa(ftum non 
opoftuit>Etineundem: Apollinisfignumablatficcrtc no oporcult: 
Et alibcToram rcm ilii integram fcruaram oportuic» 
Oppero:uldc obco# 
Oppido g:uidc fancq* 

Opdidum omnis urbs eft*pra!tcr romam qu« pcculiarf nomre Vrbs 
uocari coepta;Fecit uc Cxfcc^ urbcs oppicia4)ocarencur: quia ia ip^ 
faoppidum ampliusnoncft* 
Opprobrium:ulde probrum» 
Opcra cft a(ft('o.ut dabo opcr.im:Et ?n iurc clnili t dcoprris llbcrtorff 

Vtqjalc VuIplanastoper2cfuntd<urnumofFicium*opnsefinis:fru 
(ftufc;p opcr^ Vndc opera autorum dicuntur: Et opa publ/ca ipfa pu 
bllca eediflcia Sed ut uidcre uidcor quotics no adlaborcm corponsi 



fcd a J laborcm anlmi 8c artcm induflrlam^ rcfpicimns niagfs opusr 

q opcra diccndil cft ut la operc rufticoun opcrc facicndo in opcre fa 

brilida opere textorio. 

Oi^)cr« pre lum ab opcra eft:ut ucrfus indicat ! uucnalis* Eft opcr^c p^ 

tium penitus cognofccre ioto:quidfacia:agitetcp dicJ. fruauofam e 

Scadrem pcrtincttideo cja dccens :ucl qula utilciucl qolagbriofum» 

uclqulaiocundum. 

Opinio:uidc Vcnl in opinioncm* 

Oratorjuidc dcclamator* 

Of atum irc:& oraturum cfle non cft idcm ut uult prifcian^. Nam aL 

lerum pr^fcntis tcmporis cft:ut uidco tc accufatu re nic. ideft nunc* 

Altcrum futuri:ut uidco teaccufatu^ce me.Etcamen accufatum iri 

meabftc uidcoiaccipi£ jp eo quod e uidco re ucl accufatum ire mc ucl 

accufaturumcliemc;uelabfteaccurandumellemc» Eftcnlm rdem 

accufandum ciTc Scaccuratum iri. Damnandum clfe 8c damnatum Iri 
Namcodemlocodicerepoflumus Crcdopcccatummcum rcfcicn> 
dum cfle ^ rcicitum iri.Hace Lau.Tu tamcn iti lima lcges idcm effc 
oratum ire 5c oraturum eflfc* 

Orbus quicuq? allqua re cara priuarus cft:propric autem parens amif 
iis Iiberis:quan amlfla lucc ocuIoq: hlc orbitas quat cft illa ^litas pat^ 
poftamiffosliberos:ut uxorisuiduiras poftamifl^um maritum» 
Ordocft digeftio:&!'in fuoloco cuiufc^ rci collocatio uelutin acic fic: 
ubi'pedites:ubi al« equitum ubi leuitcr armatimbi ca:teri : & utilitarc 
rcidiftribuunf^etfnargumcnrationcponcnda funtfirmiflimaargu 

mcnia:ubilnfirmlora:ubimedlocria*Vndclncluitailbus8cromsc p 
fertimordinesfuntordocanfularis.prariorius: fenatorius : equeftris 
adco ut ordo q uocp pro ipfis hominibus accipiarur illius conditionis 
Cicero in hoc ordlne::pro in fcnatu.aut pro cgtibus romanis frequc 
riflimcdixit.Idcm quodam locoait» Qljamapudomnesordincscet 
gratiofus.ideft apud omnium ordinum homincs» 5eries aurem cft rc 
rum quardam continuata progreffio:ut in fcrlc orationfs : idcft con - 
tinuatlo contcxtu.QHintUQ^uod non nifi in contcxtu oratiohis fc^» 
ric<^ contingit. Vcrg.Du(^«^ ab originegcntis fortia fa^a patrum 
fcries lon ^iffima rerum» 

Odundus non habci ufm partidpiaCuius quidem utendi hic mod^ 
cft.Ego f um ortus romx:oriundus a placcntia. Uuius.Nati cartha-^ 
ginc fcd orifidi fyracufis.i.a fyracufis origlne trahetcs: undc foer uoi: 
parentes ucl finc ppofitionc.u; idem. Albaoriundu facerdotium \ns 
pfonis fcrc cum prarpofitionc.ldem longe is princeps latlni nomina 

B 




crattfi feft!«Grcdf mus ab Vlyllc dcacj Circcoriandus» Non nan§C 
indecfinabilf a:ut inde cgo fum oriundus:unde tu* 
Orphanus:uIdc pupilius, 
Oufs niarem fccminaoiq? fi^nlfiGat» 

Abulumtuidc paflio» 

Pacificatus fam pacem fccLPacatus fum in pace fu m ucl 

ab armis rccelTupIacatus fum ab indignaclde animi ad le 

nitarem redii:ucl anf mo leni fum» 
PampinaHum no terra ubf nalcunfpampinii fcd cogerlcs papinoqt 
idefiuiretumufrfsramufculo^* Velutaic Ply.palmcscjcduro exir* 
materiamqp in pximu annum pmitntpampinarium uocaf • Certc 
fn hoc palmitc multi pampini funt^ 

Pannof us is dicif :g craflo panno ac utli operc^ cfl: ncc de hoc nifi dc 
paupere didtur. 

Parafit )(lcr non paruus parafitus en^fcd imitator para(]torum . 
Parafitus eft:qul omnia ad uoluptatcm eius loquirunin cuius contu 
bcrnfocflomniaa(Ientatur:omniaiIIiusfadtaI]mulac di(lta laudac 
tiihil rcpugnat nihil faccrc recufat uentris gratia.In quo fummti bo« 
ntim conifituunt quorum magna copia tn prlncipum domtbtjs efl 
Scurra autcm e(!:qui rifum ab audientibus captat non falua digni^^ 
tafcperfona:> 

Parcm ee idem e quod fufficere alicui operi:fiuc refifledo illi fiuc exc 
quedo*CiceroadatacumTamcninterpeIlatfletusrepugno quoad 
pOllnm fedadhucparcsnonfumus^QiiintiJn geminis:Nucifccllx 
parnoc(ldoiori:nucnoinuenitullafoJatia:dchoc]nreriiledo:in exe 
quedo aut idem:Quint» Afplcio par laboribus corpus ♦ Non nung 
paridem equod dccestutide.Si pp niatrimoniauiolataurbcseuer^ 
fisE funt gd fieri adultero par cfl* 

Paria facere e qd alibi amillum e:ucl q3 aliundc acccptu alibi uel ali 
undc compcnfare.Qijinf.Paria tccfi facio rcfpublica quapropter mc 
unum ciuem perdidcras:^»: alibi»5icpa ia fadcmus:tu illiccris u!ca« 
rlus rocus*Ply* A uunctflus nafcunfdc alio modo tcrrx:& repentcal' 
quo mar! cmtrgunt uclut paria (ecu faclcntc natura queq^ hauferit 
hiatusaliquoloco rcddetcPIy.minoradprifcum habueruntofficia 
titca in fecudis:habuerutinadueriis:cgo folatiu rcIegataff::cgo ultoc 
rcucrfa^:no feci tii paria ar^ co magis hanc cupio ieruari t ut mihl 
Ibluedi tepora fupfinr» Sencca ut flatim tibi fbluam: quod dcbco : &c 
qtum ad hanc epidolam paria faciamus» 
.Paricstuidemurus» 



Partfo & pamor quidam pro codciti legfit, Scd mifii uidetur raro rc/ 
pcnrl partlo finc in &: partior cum intquatido cft deponens.fcd quan 
do cft padiuum ♦Gft nam(^ imptio fdcm quod mpcndo ucl parce do 
M . Tulllus huic rei aliquid tcmporis im ptiastquali impcndas* idcm 
laboris mci laiidcm ncmini imptfotquafi partcm do. Reperitur ali i 
quando mutataconftruaioncutapud Tcrcnt. plurima falutcpar<^> 
fncnonc fuum imperiti Gnaiho.co modo quo d/cif dono tibl cquut 
8cdQnotccquo*huiuspalIiuumcftimptlor:ut Cfccro.at(^etia uiro 
forticollcg«mcoIauslmpartitunPartior tdcmcft q^ partes facio: 
pmci($ diflribuo ficut fortior fortcs faclo (brtcfuc rccipio. Vcrg»Sc fo 
ciospartfturin omncs* 

Partiriltaqpdcpartibusdlcimus.lmptio magisdcrc incorporca Sc 
quaficommunico» 

Parui refcrt &: ^arum tcfcrt dicitur Jtcm parui intcrcft & parum itcc 
cft fcd paruifacio & paruipcndo# 

Pafliml^ftquafipaflrudiftantcpcr fparfimrqueadmodum dicimua( 
palTis manib^.8c paflis crinib^ duod accipf folet et |> crcbro. dum 
dcrebus roentis loquimun Laa:an*tamcn p ubicp acccpit:cum ingtt 
Crcdif e! paflim tang cognita ucriratinegi folum p ubiq?:fcd etqS 
inufitatiusepundic|i:Cu fs numcruscodedacurbiparumfdoneus 
cflcuidere6.c6ftituir afylluro.co paflim cofugcruntcx finidmislocis 
pcflimi qutcp finc ullo condirionis difcriminc* 
Paftio uidetur fignificarc cib6:fcd ramen potius ad alimeta pccudu; 
ptinct* qq fuaprcnatura fignificabatipfam aiflionem pafccndf» tiuc 
f rcqucntius cibum Paftus horoini competit. Varroius Iiber dc rc ru 
ftfca indicc habct dc uillaticis panionibus^ufdelicct qua; ad bruta pcr 
nncnr. Giccro TufcJl.v.Cum oblca^ationc folertfarg cft unus fua* 
oifllmuspaftusanlmoijr.BabuIu&pecudugdcm&c tnalio^ quoq> 
bruto^ ^tumqp cgo fcntio magis cibns htrbaccus fccnfceusqp ac pa/ 
caceusfimiIumc;pgcxlcminlbus;Efcam2ntiqui accipicbStct CiUod 
dabaf autbuspifcibusucadpcclplcndum«Non folumpro clbariis 
humanis allorumcpaniraaliQm* 
Patefio:u]dc madcflo* 
Patcr.uidc f(lius« 

Parum mcmoria alf^d fa^udfi cetcum dicfmus dc pxlma artate fem 
pcrmtclIigimusnodcilIa(cxtauruuItpaulus,gait partcsuf^adtrf 
tauosapud romanos|)pprfo uocabulonuncuparu 
Patronus:ufde aduocatus* 
Paulaftcr* pauliimitator. 



Pecullumferaogtca pccorcdlftfit(!cut&pccumanobttinm:ita fcris' 
hit Fcftus.lprc ucro fic dica.Pcculiu c gcqd labore nollro patratu cft 
in quacficp pronaillcct inferuis iura ueiint domino^ accederc con^^ 
fenfum.Efita fcnfifle Vcrglhu^ fentio ibi.Nec fpcslibertatis erat: ncc 
curapcculi«Ciccroiteminparadoxis»Anco^feruitusdubia ch qui 
cupiditatepeculiinullamcondfcionemrecufac duriHima; fcruituttSi 
Vel pcculiu e:gcgd propric alicuius e: A peculio fit adic^iuij peculia 
risiprorcadpeculiumptiiicntcnuepcculii|)pria*fedin ufum iam 
rcccptumepjpprlo fiuclpccla i\Quint.llb.viii« Quodcomunecft 
»!lisnomcninteIledfcu:alicui pccuiiafitcrtnbuitur: ut Vrbcm roma^ 
cum fint urbes alia! quo(^*Et aUbi«Paulum impcndamus hulc quoqi 
peculiarius operar* 

Peculium caflrenfe e({:ut Pomponius ait quod a pareribus 5c cogna^ 
ds & In militia dcgenti donaf ucl quod ipie filius i m ilitia acgfiuitzqd' 
nili militarct acgfiturus non fuiifct.Nam quod crat finc mllicia acgfi 
turus id peculium cius caftrenfe non cfi. 

Pcculatusfurtumrcrumadlpfam remp.ueladpucntuspricipis fpc 
Aantiu vSrcut facrilegiu reot lacrai^«,Indc dcpcculor:quod Qde ad fa 
crilegium eiiam tranfferunr* 

Pecus pecudis 8cpecuspecorls:prope nlhil differunt lignfiicatur hoc 
nomineanimahquod fubimperiumhominumexpabulo rerrarpa 
fcftur utbosqul taarum: uaccamcp comprehenditequus:afinus: mu 
Ipstcamelus cui Jcapraipcrcus:ceru«s:elcphas. ha:comni;i pecudes 
&pccoradixeris. Prxterpecude$autcm»Cacter«quadrupedcs fera: 
(unt:lfcec propria: uldeantur fer^ dici qux fenratem habent : ut lcoi^ 
ncs:urn:pardi:uulpcs: Harumquascuq^manfuefa^a! funt«Cicures 
uocantur qualiscanis:qui necpecusnccfera eft. Q]yidam fucm do " 
mefifcum tantum Glcurf m uocant^Ego potius aprum dixerim: qui 
cxccracicurlsefacitus.Necaprum modo fededam onagri5:ceruu 
capreoIij2damam:caprea:leone quoq?Jdeni^ gcqufd cicurati potcfi. 
Cicurarc enim:ut Varro alc eft manfuefacere^quod enim a fera difcrc 
tum eft id dicitur ci cur.8c ideo diaum Ci ur ingcnium optJneo:idcft 
manfuetuminnatnm.aCicocicuruidefiCicumdicebantmcbrana 
f enucm:qujc eft in malo punico difcrimen. 
Pcdor:uixeSiius# 

Peiusp magis ^ ualidiusaligdo Cicerorodcram multo peius^ltlum 
Ipfum Cbdiu.Oul i.PeiusaduItcriocurplsadulterobeft. 
Pcllice apud antiquos Maffurius panlo tenate fcribit^eam habitam ^ 
cum uxor non ccttcum aliquo tamc uiucbat;quam nfic ucro nomi^ 



nfatn dfpaulo honcflforccocubfnam appcllari» Caius ocro Flacc^ 
fcribiir*pcflrccni nuncuulgo uocar(:qu3ccum co cui uxor fit: corpus 
mirccaLSccunduquofdamcamquxorisIocofinenupriis in domo 
fitqua;gr«i palaccn uocat^Horum utrucp ucrc& fcnfiilc&cdixiflc 
arbftror.ScdtamcadmoncopcIIiccmapud oratorcs 8c poctasca dc 
mu habcri:qu2c cum co uxor c corpus mifcct, Idcoqp iuno fem pcr p^ 
fcqui£ pclUces fuas,quac fibi uxori toue pripcrcnr.haqj no rcetc gs df 
cltur habcrc pelliccm* fcd uxorcm?Efl.n hoc nom rclatiuu ad alterP 
uxorcm:cuius cura uiro rem habet:no,aut ad mafculum» 
Pellucidum fiuc plucidum J*cuius mcdium fulgor cmanat.piaut^ in 
auluLlca is pcllucct qfi laterna punica^Sencca de traquilitatc . Quid- 
perlucentis ad imum aquas.Qiiint«necommiflrura pluccat» Rcfer^ 
turlta^adcorpa» Aliquadoct (cd figuratcadmete» Tulll^ in bruto 
Ita rccondiras cxQfitafq^ fentcntias moIlisS^ pcrluces ucflicbat ora>>! 
rio.iopelluccns&tfafluccos* ^dcoutPlyniusmaiorfcrc nungutaC 
plucens"flueperIucidus:fedtranfluccnsfiuetranflucidus:quodetfijj 
guratcad menrcm rcfcrtur.Q.uintilianua45imiIttcriIIa tranflucida 
8c uerficolor quor(idam clocutiores Iplas ciTocminat^qua: illora uer ^ 
borum habitu uefliantur» 

Pencstc:ut Vulpianus aitampIiusefl:qapudte.Nam apudtec qli^ 
tcrciiq? a te rcnef , pcncs te efl quod quodamodo pofllidcf ♦Et an hfie 
Fcfluspompcius^ApudScpcnesinhocdiffcrunt.q^altcrumperfo^ 
nam cum loco figoificat. Alterum pcrfonam 8c domimum:ac potc;* 
Ratcm quod trahifa pcnirus* 

Pcnes quadoc]p apud fignificat Ciccro ad hcrenniu.Scd pencs fc^n§ 
& in ciufmodi locls cxcrcitatus fis.pcncs fcsnama«apud fcftnam» 
Pcnfilis uua*pcnfilis lc(ftus.pcfifcs lycgnil. pcnfilcs balnca: «pcnfilcs 
horti:q> fufpcnfi funt:&c in aerc pcndcntcs» 
Pcnu ca oia cotincri dicuf :q ad ui(ftu princt^fed priuatG.fl mo domi 
rccodita funt ac rcpofita. Nam locus ubi ifla rcponunf Varronc tc^ 
ftcpcnariij appcUamus.Qua: ucro ad ul(*tH publfcfi fpcdtat Comca 
tusuocan6:fcd cx paucionb^ coftar.c»e fumas dil.geriorcsj? rc prfua 
ta:gprcp.Fcrcnihila|judc6tinetC6mcatusqanon3j5fqcgd ano 
na! Qicc haberc poc.qg ct prluaroij: comcatus e. fslcc annonaVm frui» 
metaria* Giccronc dicctc. A ut fi cpicuri dc uolupratc libcr t-ofus cett 
putarcm annonam In roaccllo cariorem forc.Ncfclo tamcn an ma/ 
ccllum non tancum i ro loco ubi caro uidetur accipiaf : fcd ubi & aii 
nona.Vtautcm C«ccrocriamlnhbrodcnatdco.aiti Eftomnc quo 
acfcuotar homines penu* 

g iii 



PcnurTa iridecamas» 

Pcre grinu5 uocatur qul in ciultatc Tua non 60; ucl qul e^ norcra ciu^ 

tate odundus non cfr. 

P^r politlui pprificft.qua fupladui.ut ppulchre^pbelle,pdiligcntcr* 

gppuIcherrlrac»qoptirac»gdil(gcntiffime*HocUelliglf quodes ac 

apif ^g p ualde*Gac uchenicren At cotra g p gtu nung cfi fuplatiuo 

fcmp cu pofiduo.ut Cicc^Qua morofi futg amat ex hocpotes intclli 

gcrc* Vnu tn ucrbfi cxcipitpbffumtft: q ide fignificat^quco ualco.li" 

cct ^ fiqua funt alia« ut (crtbas Qoptimc pote «nec redtc dicas fcio qua 

oprfme (cribas.Male at cd copatiuo«fiue fincpoffummt gplura uolu 

mina ille coporuit.dicendi] c(r complura^non qplura * ut ^dam malc 

lcrib^tJnaduerbfoquoq^fupIatiuo no nunqlegimus Goplurimu^ 

ppIcrfiq^.Sfue pcrpoffum*ut'narrauirem gefcamqbrcuius potul* 

autgpotuibreuis* 

Pcr g cx p & g c6flatur*quod ^de pofitfuo funglf ♦ut p g do<flus . p' g 

cruditus p g pulchcr.Et ficut ucrbo folct apponf p Ita pcr § « Vt pcr 

uelf m«p placet«p q uclim pcr g placct.Boetlus rti fupladuo dedlt^ dU 

ccns apud fcriptorcs Qdcm grarcos p rariffimos»Et p5ponius dc ori ^ 

ginciurfspcrqbrcuiffimos«Etcurtiaslib.iiii«Bcffumquo^ba(!itria!^ 

noruraduccmpcrgmaximopoffctcxercitucoai^o dcfcedcrc ad (e 

iubct» 

Pcr frcquetiifime accfpi£ p ualdemt p magn6:p graue': p iocfidum* 

Quo in loco notandu etcp cum pra; in cadcm fignificationc repiaf^ 

Tamcn*qua:dam uocabula cum pre conifigunf non cu: p ut praspo 

ccns prarcdfus prsclarus pracfulgcs pracdiacspr^dulcis:pra:durus:^ 

curtustpra:Ionguspra:cIarus.Quod fi quidintcrhasprarpofidoncs 

intcrcffc uelis idcmcp uehcmcntius augct pra;«Nam prxlongus ho 

nio:pradonga oratio ea dicirur : quar eff enormi longltudinc* Et pm 

potcns: prsccclfus praclarus bc fimllia: maiorem in modum potcns: 

accclfus* 

Pcrlego:uIdcIego» 

Perfcriberc ad (mem ufg? (cribcrc# 

Pcrferrc uf^ adconflitutum fine ferre.Et mulri fcruntlitteras t fjcas 

ucl negllgcnda uel dolo uel cafu non perfcrunr.Ciccro * 5ed nfirius 

illc qui litreras accocpir:n6 pcrrulit Scncca m TragcediistLcuc e mi 

fcrias fcrrc:pcrferre autem graue* ideft ad (patium tpls f n mifcriis cf- 

k lcue cft t ad finem uero ult« uf(^ grauceffVt In lllo fimlll excmplo 

MartialisNam uigllare leuecfttpcrulgilarcgrauc» Hoc cft partcm 

no(^ls ufgilatc leuc cft.uTquc ad fmcm ucro 8c totam noAem infom 



ncm duccrc grauciQ^od dlcitur ctfam pcmoa:arc»ot & pcroox^qdf 
a pcruigilcdo ira differt q> puigilarc intcrdiu quoqp ficrl pot» pnofta 
rcucro tamfimodo noi^u.Pcruigil draco diAuscft no ^a pnox cffcc 
fcd qp nung dormit*&: fcmpcr ulgiians* 
Pcruilarctuidc pcrfcrrc* 

Pcruigilabidcm» 
Pcrnoftarcibidcm» 

Pcragcrct rcum cft non tltum agcrc rcum.nifi ^rucnfas ad ilHus ca 
dcmnationc.Oiciturcnimaccufator rcum condcnaflfc^quu iiificon 
dcnandum curauit« Vulpianus^pcrcgiiTca&quisrcum aoalitcr.ol 
dctunnifi dc condcmnaucrit* 
Pcrcitus qui iracundia furorec^ cR tncitatus* 
Pcrdf tus qui in omnc fcelus cft traditus* 
Pcrfidus qui fidcm ufolat* 
Pcriurus qui iuliiuraudum uiolat* 
Pcrpcflus iaboriolc paflus* 

Pcrplucrc pcr mcdium alicuius plucrcsut ha;c domos ppluttshoc te 
ftum ppIutt.QHu^i^^^'^'^*^^*^^^ coenaculumciusppiucrct* 
Pcrfcquor ucl in malam parrcm.idcd infcquor bi tnKftonud in bo^ 
nam cum pfeucro cxcqui quod agerc cccpcram» 
Profcquorafitnonfcrccareccomttatu ablatiuitutpfcquortc ocutis 
catttaccodio:honoreucrnbusicantu«conuitii5* Signlficatur^ a^io 
dcclaransaltertus affcdtum* 

Pcrorarc fincm orationls orarc« Vndc pcroratto orationis dlcitur (U 
nls*5cd quia In hacpartc utimurpleruqp affcaibusJdco ufurpamos 
Intcrdum pcrorarcproipfacommutationcafFcdumtut Quintilia^^ 
nust At ifta Icgcm rccitat dc in cadaucrc filii pcrorat.t« iudignationc; 
commouct» 

Pcrfuadcrc cH fuadcndo f nduccrcrmc Ciccro in phflippf « Duo tamc 
tcmpora inctdcrunt:quibusallquid contra Cacfarcm pomgciofua^ 
(crim:ca ucltm rcprchcndas 11 potes* Vnom nc quinqucnnii imperii 
impcrium Ca:fari prorogarctur* Altcrum nc patcrctur ficri ut abfcii 
tis cius ratio habcrctunQ^uorum fi atrumuis perfuafiflcm in has mt 
(crfasnunquam Incidiflcmns. Suafitcrgo 8c non perfuafittCiccro 
pompcioJdcoquc diccrc foIcmus:6c mihi perfuadcotnon autcm Hc 
iDihlfuadcoiEtpcrfuarum habcorpcrfuafum cntm eft'mihi:nonaa 
tcmfuafum habco«fuafum cft miht»Ulc tamcn qui aliis fiuc allos 
utrunqac cnim dicltur pcrfuafit:non pcrfuafor cius fentcntiar appel/ 
larifolcti fcdautonCiccro IibrotertiooSi«Atquc huius dcditionts 

g lili 



fpfc poRhumus ^ debebaC ruafor f< autor fuiic $ quafi dtxiflfet fuafor 
& pfua lor apud Q^uintiiianu aut cxteroi^ fui cpts dtcif tPerfualiop 
certa opimoncratc]^ fentv tiagua nobis pfua6mus:ut llb»i. Si qua pii 
bliCiC cii recepta pfualio»Qtj« gtum ego fentio id (igntficare uidecut 
quod Chrt(lianldicancfidem# 

P% rfuaderecft Ineffeiflu:fiiaderea(!tia(^u»tteqp dtflTuadere» Ita q^ no 
nulli peccatqufi dlcut«Di(lua(l'hoc illi p eo quod e reuocaui ab opi^ 
ntonein qua erac*Siquidem pro hocfenfu dictmusperfuali ne face^^ 
f ec:(icut e diuerfo:peri ua(i ut facerec*Q.uare fuafor dc diduafor nili p 
fuadeant nthll efFccerunt. 

Perfona'in homine (ignif icat qualitateiqua alius ab alio difFerim^^ttd 
Inanimotumincorporetuminextrapodustqusea rhetoricis cnu^^ 
meranf in accribucis pfonar* Animi uc quo ttudio fe excrceac medict 
nx. an iuris ciuths an;milici«e:dc q mente iracundus an moderac^ aua^ 
rusanliberalis»Corpisiuuenisanfenexpulcherandtformis:mas^an 
tocmina»Excrapolico^:diues an pauper:clarus:an obfcurus maritust 
an ca^ilebs parens libero]^ an orbus S^ his (imilta Jo^ figurse bc (jgtlla 
qdam q roftris aut alta corporis parte aqua fontana em(ctunt:^a rep 
fentant uatloshominii uultus^kgedus p(ona? dicun£*£ti(lrioncs in 
fcxna pfonas acclpiut:quum aut ieruu agunt aut anctllam :aut ma^^ 
trona:auc fenem auc adolefcenrem auc pacre auc matre. auc rege aut 
millce:5c mtlle huiufmoi:q no func (ingufa in (ingulisrfed plura. Ve 
luti in me e(l pfona humani:liberalis:tjmidi:iraciidi heberis fomnicu 
loiitlicterati fcni1is;mariti:rocefi.generi pfis^filii pulchri, fortis dtul^/ 
tis«nobilisdcinterdticontrarta.Q,uoficut ad(it mulciplrx pcrfona 
at diuerfa«fed una tantum fubttantta» 
Pcrmancrc ctt uf^ ad finem manerc* . 
Pcrcontari:uidc interrogo* 

Pcrinde fi jgitat polt fe ac iitucl arqp (i cu lignificatio ci^ (it tta* Vt fac 
pcrinde ac i\ cua res cflecJdcR qua(i*C(i ncgatione uero ec qaam:ut 
5uetoniusdeuica dom«NulIa ;n rcperinde mocosqrcfpofocafu a& 
chicarioncs mathematii l,Qi4Gd fi no fequaf ncc acfimec negaciotac 
dpictp «quetuc plynius iunior:funus ruifi clarlflTimi uiri &c perindc 
foelicilitmi.pro iia idcO: multti:ut idi m Sueco*de utca Galba:« Qtia^ 
re aduencus eius non perindc gracus futc» 

PermiQu cuo dicimus:n5 pmslfo tuo:cutus pluralc e (ecudar ,pottu9 
dcchnaciouis (ingulare fcre nung«t ca^ no dicimus pmifto tuo : ncc 
permKTtbus cuts:fcd pmiflfu pmiilif(^ cuis:nec pmiifus tuos*fcd pmtf 
fa tua:hacc Lau%Tu uero aliter et tn lima icges«^ 



Pcrrpicuumpercuiusmedfutn licetopertQfi ficoculosdimlteimuss 

8cpcfeiusmediucauidctTiustncaqua.giacles larerria ueilica nitrum 

gema.Scd plccdqp a 1 mencem refcttutmt id quodais pcripicuume 

.i.tilequilt- u!rrnfnaucC»riltaUus» 

Peft^is^uide lues. 

Pcto.uidc flagito. 

Pi-ruians.uide prorcruus» 

Pmfna^^quinimis tenax* 

Perucriusqiiiuerfacurm malo Scabonouerfus cRl 

Peruenio:uide dcuenimus* 

Pcrucftigo.uide inucUigo. 

Pinaftcr pynus rylaeftriszq? pyhum imitatur» 

Pignoraiicia resqu« datacftpignori# 

Polikcor.uideliceor» 

Pornarium iocus pomorfi reponendo^,uei locus confituspomfs^uC 

Ouldiushd mecucns fotidispomaria clauferat atlas moenlbus^ 

Pomeriu TiV^ Liui^ ait ee iocu ad muros tntra bc excra;] quo a^difica 

re no Kcec ejit poft maenia:ut dicim'^ pomeridianu pco q(f e poft me 

ridianu. Vnde Lucanus ionga per extremos pomeria iungerefmes« 

Pompa ofs fpccttacuiueftued no ecotratpompa quidein pfpcris c& 

in adueriii> qaalis e m crlupiio:8c in funerctquaQ ^da folcnis appara^ 

cus 8c ofcctacio*5pedtaculu uero e nunciilud quod fpciftacur. ut no^ 

fte pIuictocairedeuiicfpedtaculamane*Nucipfa (pec^acio.utoacer 

bum fpeaaculum^Nunclocus. Vndcfpcataturmcfcdcbac Infpcc^a 

culis:8c de lpe(^tacullsexcifacus eft* 

Pondo caret (ingulari nun^eto cefte phoca«Dicimus aut duo p6do« 

tria pondo.no bina pondo^aut lerna pbndo*Q,uintJib»i»Qiild q?(| 

dam lingula procul dubio ultiofa funcjunc^a iincreprehenlione db 

cuntunNam dc dua &c tre 5c pondo diucrforu gcnerum funt barbarif' 

nit»Atduapondo&^ Trepondo ufc^adnoftraartatem abomnib^di 

etum efcEc rc(^e dici Melfala conftrmac«pra:cerea idem efc due cres 

quatcuor ltbra::quod duo cria quarcuor pondo« kgicur aucem apud 

Liuium liKxxli. Argencipondo bina» 

Populus ex populo arbore» 

Porta«uide ianua» 

Porrare^uide Agere< 

Portoriuuca:igalportus»ueIfluminuue!Iacu0.uelftagno5f.Na 5c 

porticor ille dlcirur.qui craducit homlnes.ac uehic nauigio^ucl ad na 

uim dcIictorc«n€l dc naui ad Iit^«uel ad uUeriore flumislacus fcagnl^ 



fie fca ripam fcu Ilttus^Porel! et accipi p cotQ portorlfi coduxltddcft 
qul fruc^us pccuniarlos cx portu conduxit Ac a ucnlctlb^ illos cxfgtr* 
Porro apud quofda &: pfcrcim pocras uolut lignificarc 16gc»ccrrcpo^ 
nea^ultraitdco^ ixpe no In prlncipio Ihlartfed in mcdio fnucnitur» 
Porro cft cr elufde fignlficationis^Cui** ucro & aute»Tameputopro 
lllisponcrc no poiIls.Non unn^ tn cundcm locu fortkur» ut agc uc^ 
ro«agc porro*(cd illud nun^ in frontc fcntentiar collocaf :hoc aar f« 
pius*ut Qulnt*porroqulcofc[rum dcfcndit^no abfolurioncmfccle 
ris pctinfcd licentlanpilla dicercm^tqut ucro uel a auc cofcflu dcfcn 
dic*apd quofda & pfercim poccas uolfit fignificarclogc Ccrcc poftca 
ulcraJdco^facpcndinprincfplofentcntiartfcd inmcdio Inucnicur^ 
Pofthac.Kpofthoctempus*VcancchaCti«ancchocccmpus» 
Poftrfdfcuidcprldic^ 
Podo & poror nomina funt ucrbaRa* 
Pocatiod^pocacoraporarum func» 

Potlor gcum & ablaclui] habcr«Scd cfi ca^tcrfs frcquecius abhciud cft 
i^pc notc rcs ferc fcmp gcdm» Vclaccdcmonii rcQc diu porfti funcLre 
rum impcri0diu tenucrilCilnalilsnoibusmagls fignificatiocxponf 
tur oprf nucrdrtqua per rcnncrfir.ut potius fum uietorlatfum potftus 
amica.i pugnado ucl laborado optinui uf Aoriam ucl amicamJn p/ 
fcntirpcpIcrun($profruor«CiccrotQuodfihis uolupcaclbusbo ^ 
na $ttas fruicur libcnriustprimum p^uulfs fruitur rcbustuc diximus 
deindc hfs quibus feneiftns ctiam fi non abundc potiturnon omni^v 
no carcttpro codcm pofulc frulcur ac poricur» 
Potlor a potis dcfccdittioqp lllifn figniflcacionc fimilimu e«Na (i! co>» 
pos mentis copos animi.copos ronis«cdpos fanltacistq^ hacc habco« 
AccoposuotiiCdposuldtoria:Composoptatit(}» harc opcra mca 
ac^laborcoptinuiopcineoqp.IIIudramcn (cicnducft apud Ouidid 
lib*xilf«ficIcgcndG*Tu^cuis armlstnostcpotcrcmur achillctno po 
tfrcmur anrc penulcia breui n5 loga a cerclaXno a qrca conf ugacioc* 
Pocus&poclonondifFeruttnffiobhmdicam*porus cnlmuini aque 
(imilimfiqp dfclf pocio ucro a mcdicis datur asgrocadtquod gr^ccdf ^ 
pharmacon*N6 nunq cn pocio pro porus<Scneca dc rraquilirace^Co 
uiftun^&liberlor porIotCice»fn tufc#Q^ufd^nc mentequidem rc 
AeutlponrumusmuItndbo8cpotionercp!cti»EraIibl cantum ctbi 
5r porionis adhibendumtut rcficiantur uircs^non opprimantur* 
Pugillaresfignificanrrabcllascxrcastfiuclfgncasfiue altcrlusmatC'' 
rias in quibus ftilo fcribidius» 
Pullituide catull* 



Polfarc eft graui ac uehemed i(fta ccderettalnllrumefo logo & cxilig 
brcui ac romdo. ut pugnis ut calcibus.ut mallcis»ut faxlsi q manu rc 
neanfrquu alium pcutlmus fa fimiliiudinetympano^ttq manu pul^ 
fanrunNec femel fed maltis idtib^pcurrcrc^Nanq^ no pprie pulfatu 
aliqu€ dixeris qui femel pugno percuHus eQ»puifatio ita^ e multa g 
cuffio» Verberarc e cedere:a uerberctqd einftfm longu & cxile» qlis 
e(iuirgabaculusfuf!isIotaflagelIuferulaarfidodcfi^d e limile nec 
aliter dicftum e uerbcrare a ucrberetg Hageliarc a flagellotfuftigate a 
fufte»VerberaIicetp uerbcratfoncaccipianf:tameiirem corporcam 
pprie fignificatjut fiagclla q funt |>pnc fumltatcs farmeto^« Quint. 
igncs exproximoraptostVcrbera qcafusattulerat. puifare aure du 
ftum e a pellojqd eft pcutio &c fcrro.TuIlius lib.i.dcdiuinatioc t Vt 
pcllant animi uehcmetlus f^pe ct cura 8c florcEt li*ii VNo igf quu ac 
murosbabyloisauthoerifaciecogico imagoillo^mealiqua peliir« 
Puiuispuluiiculufacitdiminutiu0gnc;neuttoapdhieronym6«utut 
le puIuifcuIfi*mafculio tn ptulit ApuIei^«dixit*n.nobiIe puluifcui& 
Pupillus cft qui carcc quidcm patre:fed tantirper dum eft In astate cut 
debetur tutor*Orphanus qui carcc patre^prsefidioq^ paterno: 9c q fu/ 
mopcrc detiderat illius opem:cum fine co male habeat* Gra:cum ca^' 
men nomen cft:non fane a uctcribus ufitatum* 
Phama:uide R.amor» 
Philofophaftcr f mitaror phiIofopho]^« 
Placarus fum:uide pacificatus fum* 
PIangcre>uidc Hiulare. 

Plancarfu no locus plantai^*fcd ipf^ plata;:et fi cuulfa: aut no con6ce 
fucrut«Ncc me fallic Sctui^ feparcrc plataria a platis.dicfc«n,plat« fuc 
raptse dc arborib^:pIataria uero q cx fcminib^ natacu radiclb^ & ter 
rappriatrafferunf.ad qd fentiedumuf allcxtlfceum Vcrgilii Vcr^ 
fusBc uiua fua plancaria ccrra^hac Iau*Ti} tamen in lima aliter leges 
Pl«rt^:uideplura<^ 

Plseri^omncs faciuntadolefccntuliapud Tcrcniiuih*gda exponfic 
procoquodcft plcri^ omnIum,Qu!damproeoquodcftomnes# 
PIcrun(^«uidc plura» 

Plicatilis Crifta upup^«qu^pIicacunnon qujcplicatactEtnauispH 
catilisquae plicatur «cum fa^a cft cx coriis» 
PlorarciUlde Eiulare» 

Pluit caret fuppofiro.habens appofitfi ablatiuu.ut liulus^Nuntiatfic 
in albano lapidibus pIuifTe.Iicef nunc dicam^ deus plulc carne/pluit 
mana^plulccfca.Nlngitucrofuppofitfi 8capoof3tu dcpluit.h«e lau^ 



Tu ucro in lidik dcpf utt alitcr Icgcs* 

Plura & Coplura (ic difFemtiq^pIarapoffufceduotcopIuraduoefle 

no polTdrallud copatf uu e:hoc uero minieiloq? no rcgu cariLpIerlqp 

autores mo p maxia pte accipiuf tnojp nonulli^Salu i diuifioe orbis 

terrsepleilqj i'pte terna aphrlcapofuerutpaucl rmmo ACa & Euro-v 

pa.paulopoft nlerolqp feriet^^ diflbIuit:Qu»n»Videasplfrofqp ita pa 

ratosa.no nullos.plerd^ magis a priof fignificato g a pofteriorc uc^ 

nkA.jp eo qd eft fere femp-Quin.in amatorc«Excuna fut plerii^ ian 

gucntiu ultia uerbcrib^.iino nunq» Pluristuide Taiii- 

Pr« cum qulbus componltortuide frequcnriftimc accfpif# 

Pf^cepta & pcepciones indiffercntcr utimur p diJcipIina 

Pr^cfdo idcm eft qd c«do >fiue Incldo» Vt praccludo pr«morior»p.v 

cingo^idem qd Cludo morior clngo« 

Pr2ccipere:uide Mandare. 

Prarcox fruftus pter more ca^teroi^t codl^:liuc ante c^icros* Vn uuas 

ficufc^ pcoccs dictar. Qh*^^ ^^ pcoquas dicuntrVt Martialis . Vilia 

matcrnis fueramus pcoqua ramls:Nunc in adoprinis pHca chara fu 

mus.pra^coxquog^ingeniupertranflatloncmdicim^.q^nimlscfto 

maturitatcm cofecutu nimifcjp ciro uidefadpleulflfe.ldeo ait Quin# 

Hlud f ngenlo§£ ueUit pcox gcnus non temcrc unq pcrucnit ad fruge 

idcft non fere ung ad pcrfeftionem.tanq ad firugem frudtumq; pcr 

uenif.prarcox quafl ante cempus cxcodium* 

Pr«dabundus:uide crrabundus» 

Pr^bitus fum bono diciturt&: pditus fu malo : ficut affeftus fli malo: 

bc aflfe^a^us fum bono:!dcfcutbreuiterma^irqoptimedicam:habeo 

bonu&heomaIu»Vtpditusfumhumanirate:uirtutediuitiis4digni 

cate.uirib^^qui (crmo eft ufitattftimus.Nung tn cum ablatitio & ppo 

litioncaucIab:utfitin AfFcdt^:VeIuti fumegoabrege magnis,ho 

noribus affeftus^no autr m fum pditus adeo magnis ulrib^«De ma> 

lo rarids:Cicero pro SylIa:Mc fingulari imanitare &: crudelitatcprar 

ditumJdem pto rablrio:5ene(ftutc affc^us«Morbo praeditus» 

Pr^darus:uidc Clarus* 

Prselium:uide Bellum» 

Prsematurus anteg fit maturus:5i:anrematurfratcm.utfegetC5 pma 

cur2Efrumentapmatura»pomapmaturait«n6dumatura:Etptrafli' 

clonem pmaturusfum militi2e:pmatura «tas.pmatura legatio.pr« 

matura allocutio«pr^matura porcuIadoJdefc immarura^ 

Pr2cparare:uidc appararc. 

Prjccipio^ukle Eripio* 



Pf«fc fcrrc cft didto fa(ftoact& fpfa ftarim frotc qualem opinioncm 

dc aliqua rc aut hoic habcas cofireru dumrJiduc a Igitur pr* fe fe^ 

rar orator.fempert^ Ita dicat tang de caufa optimc fentiaradcft cx ipo 

afpcc^u oratoris cx ipfa uocc cx ipfa tota of onc eluceat fiducia quem 

admodum Qpugnaturifuuttn uultu &ge(iuind!cdtracitam uci for^ 

nsidincm ucl fiduciam.hoce p fcferut fiduciamformidlncm uc* [n / 

cundcm fcnfum accipi folct p mc fcro • Item p mc duco . p mc gcro* 

Anrc mcduxi.Clccro p fc utilitatcm gcrtr.&c alibi • Tamco tnfuriam 

a tc In mc laaam fcmpcr antc mc duxi.Nifi accipiatur prst fc Antc fc 

Pracf ns gd (it ccrtu e qii^ dicif fubitii dc no dilatum m altc^ tcmpus 

Vcrg.plcntcmqp uiris incctat oia morte:Iuuc.poena tii pra^fcns* Et p» 

fcns ultio: Vndc pfcntilTimu pcriculutpfcntlliima mcdicina: bc pfen/ 

tlfTimi] rcme^iutpfcntiffimu uenenu:qd et pfcntaneii uocaf ipfentii^- 

iimtjgail timautfanatautocrtdit Etc;mea qpfcnte uim effedtuq^ 

cxhibcc pdatiora ac pote tlora csetcris uidcnf :id in huc quo^ fcnfum 

accipi folcnt* Vn pfcns aius df pllas at^ cxccUcs: Et pfcns rcmcdifi p 

fenf<j uirtusJ.potes & in primis cfficax Jn rc picnte no rps fcd locfi fi 

gnificat.Cice.li.i.oiF. Vt H coftitucris cuipia tc in re pient e ec ucturu^ 

♦i.ad iocu dc quo cotroucrfia eft.Liui^ li.xxxi.R.cfp6dcri Icgatis utri/ 

uf^parrisplacuit miflfurosfcin aphricam:quiinccrpopulucarthagi 

ncnlem & rcgem in rc prxfcnri difcepiarcnr. 

Pra^fum & plidro difFcrut:ab hoc fit p(cns:ficut a dcfidcodefcs. A rcfi 

dco refes. Ab illo uero pfcns qd a fuo ucrbo In fuo fignificato rccedit 

dcquoantca dixim^pcflceppofitij eercicuipiagcredicatcp admini 

ftrand«.pfidere e ad ope pftanda pciTc :qua Jpptic pftat hoies gdam iti 

luriapatlctib^:aut in difcrimeaddu<ftis:Dii ucro bcneficctta fauoret^ 

iuocatibus:aIiqii tii idiftererer:Sucto.dc Tyberio:pfcdit 6ca(ftiacislu 

disrqfidixifl^etpfuit* Ciccrop Sylla: Nollaioscoru ordind quipfunt 

ludiciisoffenderc:lde|)cod :Q,uaobreuosdli:8cpatrlipcnatcs:qui 

huic urbi atgi impo pfidctfs. Q^ulut.li.x.Na&cbcniuolu auditorem 

inuocationcdea9:quaspfidereuatibuscreditumeft:&c. Vndc tam 

dii § hoics pfides di(^i funt. llli gdem in fuo qfqj numtnc f ua<^ ui : hi 

ucro in f ua gfcp prouincio aut ab regc:aut apopulo fibi commlfla» 

Prarfcsiut d; tfmit Vulpianus:is eftrg maius in ^uincia impiu het oi 

bus poft principe.htnc pfidiu diau cft auxiliu principale:Na lubfidi j 

id qd in auxiliu fucccdit df : Rt militcs q in tur^Ia oppidi catlclil fimiil 

um^ collocati fur.pfidiu uocaf •ut impofitu e pfidiu Caietae.Namp 

fulantiqtusisdiccbaf quiprimuscratinrerralios:ldcftmartisfjccr^^ 

dotes comac duntaxdt:a falicndo di^^i in por tandis ancihbus* 



PrarndfumtCiirfc pr^fcSf -v^uj^^ 
Pr^fuhibidem. 

Pr«ftationoapr«nir!odlciturapr^(lopf*ftitfpraftitam^ 
Pr^fto fum ide eft qdadfummcc altcrl fcre ucrbo cohcrctmifi ucrbo 
fubftaiiuo 5c huic fimpUci*Na prafto adfum magts poeticu c^Signlfi 
cat aut triarut adfuiti»uidtlicct:pns fum:faucre plldioq? cflfe. &: aduc^ 
nlo»C{cc:in Bruro.Quibus gde caufis tu et Brutc pfto fuifti.Etjp mu 
tcna Jusciuilc didick multum ulgllauitlaborault ^fto mulns fuit*Et 
ad hcrcnifithirudines xiiiuo tpc pfto funhycmc pulfac reccdur* Ft in 
cpiftolis frequeter^Stator tuus mlhi cu Ifiii pfto fult.Ht ppc acclpl fo 
lct hoc uliimu pro co cj) nuc diciraus coparco» Vt figs aliq dlgnitr tc i 
pcrioucaffedt^altcrlficlubcat.Crasmihiadhunclocu&ad hacho^ 
ram pr^fto r^s «Lcomparcas dc te rcpri^fcntcsrat^ exibeas mihi* 
Prartorqui prxturam gcrit.Pr^torius qui prsecuram gcfllt» 
Praeuarlcatorcs» Vulpianus ingt?cos appeliam^:qui cam aducrfarus 
fuis donEnt:8cex ptea(ftorisln ptcm rei cedut» A uaricado.n.puari^ 
catoresdlctlfut.Ite aiibi:puaricator auteft:qfi uaricaror::qdiuctfam 
pre adiuuat pdita fua ca:qd nome labeo a uaria cerratioe trac^u alr« 
Na g prseuaricaf cx utraqj pte cofiftit.Hulc afl^cntiri uidcf Martlan^ 
galt.Accufato5:tcmcrJtastrib^modisdctegif &:trib^ poenis fubhci 
tunauf^ntcaluniaf auc puarica^ aut tergiucrfaf • Caluniari e falfa cri 
tiiinaintendcre:Pr«uaricari ucro uera crfmina abfcondfrc» Tcrgl^ 
ucrfari in uniucifum abaccufationcdcfiftcre.Etircru. Prcuarlcatore 
cflceum oftendlmustqul colludit cu reo:8c traflaiiue muncrcaccufa 
di dcfungltur.co c^ pprias quidem difl^im ularcr pbationc5:falfas uc 
to cxculationcs admlttcret.Quod nos qulde oeru faremur ee.Iege^ 
«ntiquitusdepuarlcato^poenafuiflc:ut CkcroinphillpJi.ii. Vcrc 

or*p«c«ncquodturpi(rimucft:pr^uaricatoremlhiappofinircuidcac 
Dcnicp^uaricatorc appcllamusquiciiq^ a pra^fcripoto ofticii fui dc> 
ilcxcrltatqpaberraucrlt.PIy.li.xix» Arator nifi Incuruus puaricatur* 
Plyniuslunlor ad Tacitum» Alioquinpr£ruailcatlocft trannredice# 
datpr:cuaricatio cft curfim Scbrculter ardngcrct(]u.^ funtlnculcada 
infigenda rcpctcnda.Er Adam pr^uaricatum fuiflc didmus* 
Priorrcferturadunnm.Primusadplura. 
Pridlcac poftridlc limillima opnnet figniflcationc cltcuius fnnt hcri 
^Cccras.Eft.n.pridie ^r\ hcritno tn piiiis dici Et poftridlccras no piitis 
dicl.fcdcuiu(daalrerius«autpteri(i'aurfuturl»Pra:terltificprtdfe^in 
trare marc«fercna lux fulOt futurl fic:pridic q intrcspatria facrirfciu^ 
f^dtoa«dic pccdetitquo aut marc intraftiiautpatrla itrabis*It€ Poftd 



dfc q pf morce obiuit cpulfi fcciiEt poftridfc g uxorc duxcrotnauiga 
dum mihi e» Vcl cu gto (ict Pridie illl^ dich^ poftridic lllias diei.quo 
h«c8ch«cfeci,:autfacia:aclfineg&cnncdlci:lic: Vcnitadmc Chrc^ 
mcspoftridic clamitastfupplc ilUusdiei:quo h«c gefta funt ♦ Et qufi 
Intraui urbe:audiui boiem pridie rccciriflc.Dicim^ tame quu has tic 
tcras dabamrcrat pridic calendas auguftltucl poftridic nonas: Ei hoi? 
dic cft pridic ludorum circenfium^Cras cft poftridic nundina^^Rc^ 
fcrtur enimtaic rcmpusnoadhodicrnnumcraftinur^dicmifjad 
alium qucndam:ueluti ad cum quo hx Ittcera: IcgcntuD 
Pridcmtuidc dudum* 
Prlmipilusquiprimipilatum gcrit. 

Pdfca qu« ruperioribus fcculistaut fuptorc astatc ut prifct Iatlni*prif 
cus tarquinius.prf fca tempora* 

Priftina quse facrut fupiorib^ anis:mefib^ dfcbus: 8c q nf a mcmoria 
fucrut:ut prlftina nfa amicitia ptiftina bcncficia nf a. Nec^ rcdte hic di 
casprifca:neqj illicpriftma. At ucro fi dcrcb^q no fcncfcunt loqua^ 
ris priftinum non pnfcum dicemus:ut pharos &c tyrus nunq in pri^^ 
ftinum ftatum redibunt. Maria in frcto mcft^ancnfi laborant: ne mo 
tes:fi lucano crcdimus:repetat priftina confinfa» 
Probrum & opprobriu. Vulpianus inquitiide e * pbra qdam natura 
turpiailDtqdaciuiliten&J^fimoreciuitatisimproba^utputafurtum 
adulterium naturaturpc.Enimucrotutel^cdanarihocnonatura |> 
brfi «fed mo!reciuitatJs»Vuli.ianusprob5iaccipit|)infamia tantu» 
qualfs eex furto:uei ex malegcfta tufcla no p flagirlo: qd princlpale 
fignificatiJ cft.Nam pbru idc e quod dedecus:hoc e crimen ignomi 
nia atqp infamiaP.ra:terea nccfimilceftfaneprobi^ opprobrio:quod 
quidcm eft aliq ando fac^o fed frcqucnti^ ucrbo HorariusJSic tcnc^ 
rosanfmos aliena opprobria farpe^ Abftcrrent uitlis.Qulnti. Modo 
nialcdidisoppfobriirq» uulgirmodo crebra riualium contcntioc pu! 
ratus:abigit tamen compefcKp no poIIct.Opprobriis dixit:quafi ex^ 
probranonis atqp couicils.Ft alibi facllc prorumpis in opprobria: fa 
cilc quodfibeiobiicls.pro codcm fcrc pofuit opprobria &: conuicia# 
Procax:uidc protcruus» 

Proconfui non qui pro alio conruIcpr«cft prouinct^.fed qui cfi pq> 
tcftatc confulari cxtra ordmem ad aliquam prouinciam admfniftrah 
dam miuiturjprflcterg q? non.xii.fafccs cum prarcedur^t. qui prarcc?/ 
duntconfulcnnrcd tanttim fex ut ctiam pr3etorcmj5^pf*fidcm» 
Proflucns pro flumine ponltur* 
Probibeo;uidc inhibco* 



Prolndc fdcra cfl quod idco.ucl pott^ idco^.fcmpcr.n^dcpedcc a fu/ 

pcriore fententia.Qui^lam quoruni cft lucrecius accipiunt pro indr i 

camfignificaiioncinquamdcdiaiuspcrinde.ubipioindc duasrylja 

bas habcrc facir* 

Ptomonrorium:uidecollis. 

Proprairornonproalioprscturam fcdcxtraordinatamgcrit^ Ita qui 

dicif proqucftor:8<fiquifuntaliihuiurmodinomlnum magillratus 

Propri cariuscuiuscllproprietaspr^Edii, 

ProqucHouuide proprarcor» 

Prolcquoruidc profcquor» 

Proteruus,procay,& pctulans.mulei! nmilitudinfs habcnt. & q(i alid' 

allomagisincrefcit.taminfaAisQindictis. Trlah^ctamquandam 

!a ciuiam libid.ncm^ dcclaranttum iniuriam«Protcrnia lculor qd <; 

contumclia . procacitas maior.pctulantia maxlma.pctulans pi o libi 

dmofo lafciuoqj accipi notum cft.ut pctulanft^ luucnta . Et Ouidius 

Q uin ctiam ut podcm ucrbls pctulantius uti Non femd cbrictas e 

fimuldta mihi deil lafciuus aclicentius« Vergiliusiccm ait hacdi^ pc 

rulci.procaccs quoq; mcrctriccs Icgimus* 

Prouoco.uldc laccilb» 

Q. 

» Vadrimus uidcanniculus. 

Ciuam optimc & fimilia.uidc Ibi per pofitiul proprium cft: 

^ Q^uamulsuidc&fi. 

'S! Quandoquidcm & Quadoidcmfignificant.Et fignifjcat 
qm. Vergilius,quandoc[dcm aufoniosno fascotingcrcpotius.Itcm 
hi c tibi fabor cnlm quando ha:c tc cura rcmordct.idcft quoniam» 
Quang.uidc &:fi. 
Qgantl.uidc Tanti. 
Qijaproptcr uidc crgo* 
Quarc. bidqm fi uc nanqpt* 

Quarproqulaintcrdiaaccipitur.Ouidiusinfaftis. Nihil aliuducfta; 
qpuram fntclIigcftammam.Nata(]^dcftamma corpora nulla uidcs 
Similircr Ciccro.Non folum nobisnatl fumus.Ortul^ noftripartc; 
fibl patrla ucndicatpartcm amici. 
Quarftorlsdenominatiuumcfl a Quxftor. 
Qijiquac quodRcIatiuu frcquentcrnon rcIpondctantcccdcti.nc<^ 
In gcncrc.neq; in numcro.uric^ qaum reflcAitur cius (cntetia ab an^" 
tcccdcntc ad fcqucns fubftantiuum.dc mafculino !n neutrum<^ ut Sa, 
lufcius. Eft locus in carccrc quod tullianum appcllatur.qd alitcr dixit 




Valcriastnaxlmuslibro fccuudot Antca fenatus afliduam aatlonej 
to loci pcragebat:qui hodic fcnatulum appclIatunEt Plynl.in coiru 
ucro luna: quod intctiuniu uocant quuni apparcrc dclicrir» Dc ma/-' 
fcuIinoquo(5pinfoemininumMutatoetnumerotutCicero:Omncs 
renues atqp humlics q maxima in populo mulritudo eft fibi prscfidifi 
paratum putantrSc plura huIufmodL 

Qyicquid &: quodcfiq^ no acdpiunf jp eode: cfi alre?: fit fubftantiufi 
ur quicgd fcftiufi:quicgd moHctquicgd renerumi quicgd iocuditatis 
quicgd gaudiijqulcgd pccunla^» Alrcrum adle<f^iuum: ur quodcfic^ 
ccclutquodcunqi fcutum^quodcun^ iaculum*qul(^s uero bc gcunq^ 
pro eodem accipl folcnt. 

Quid 9c aligd fubftantiuum cft»quod 8c aliquod adiedtiuu^* Dicfra^ 
cnim gd feci:n6 aute quod feci. AUquid feci no aliquod feci^Ide; qi 
malum fcci:n6afitgdmaIumfcdfedqu[dmaIc.Etfcfogd faciamti 
autem fcio quod faciam. Vldco quid facis facpf us guideo quod facis 
ita dc csctcraabiiscompofita,quidam quoddam:nam quiddam adhc 
retadieaiiuotquoddam fubftanduo:utmlrabiIequ!ddam : quiddam 
malus* Arquoddam templumiquoddam ncmus:quoddam antrum 
oppidam quoddam in quo nulli ferc cranr.Hic aut mult! p gc(;^ poa 
nentes quodq«.Vtoptimumquic(^ honcftifllimum gc^* Vbino If> 
cererponiquodcp:cxhisItquetexcmplis optimum quod^pr^difi» 
Honeftiflimum quodq^ confilium^Nam fubftantiui natura eft con** 
lungl cum adie(^i«or A dieftim uero cum fubftantiuo quafi connu> 
bio quodam:ideo ublcfic^ eft fubftantiuum clefiderar adiccStiuum qfi 
coiugem impatlens alterius fubftant!ui.R.urfus adic^iuum fine fub 
nantldotangfineuiroeftenonpotcftcumaltcroadiedtiuo nihil con 
fortiihabcns* 

Qufd folct ufurpari p in quo^Quint.quid tibf tiii mali feci:gd offc^ 
di:& alibi.Si gd ofFendi»Ciccroin lacIio:gd*ntindig& aphrlcan^ mel 
Fodem modo nihll ut nihi! tc offcndi. 

Quin p gn etrfiue atqp er^ Verg.gn afpera iund q mare nfic terrafqp 
mctu codumif fadgat Confilia in melius referct ga jp ut no : fcu cuc 
non ubi defidcratur uti^ fubiun^aiufi uerbum:idemc^ no princ/pa^>^ 
le:ut idcm:hic libi ne qua mor« fuerint difpendia ranti gn uatcm in 
fana afplcias:gn p cur n5 fcmpcr lnterroganuci& p indicatf ufi ♦ idet 
gn tu allqtfid faltepotlus quoigs idigct ufus ♦ Vimlnib^ mbllic^ paras 
dctcxcrciunco.Cicero itc pro Rabirlo gn compefcitis iftam uocem 
indiccmftultlrixtcftcmpaucifatis» Quintijnpaupcaroatoregn tu 
potius admirtis iuuenls confilii rationem# 

h 



QjjlppcUcet p certe accfpiaf;^ ifiali accipc p cauratiua t ut Qtiintti 
Nam conrf a plurcs rcpcrias dc facclcs fn cxcogitado;&: ad dirccndum 
promptos:qu!ppta.homim narurale ^c. 

Quifcp fuplatiuuafcircitjrclingfautois uc! Cun<ftuspo(iuuotutop 
timusquif^#SapieriiIimusquirqi:pccqdc Vnufquirqpgcft bon^ 
ac fapies. Vcl ocs boni & oes fapicres: Non cnim licerct diccre boni 
quiq^ 8c fapictes quiqp.Ncc oes optlmi 8c cun^a:! fapictiIIimi,Non rc^'^ 
tfte crgo Prifcian^ in^hemio hfum ludicio coprobaf cruditiffimoi^^ 
idcm intelifgo fuplatiuus in alio cafu pona£§ilIud quifc^ nc:maxi 
mo quifq? aio diuitias defpicit* V alctiflfimas qf(^ corporis logc abeft 
a rapiecia* At ucro coparatiuis no gf^ couenitifedois* Vcgctius tam 
no pcrpolitus fane fcriptor ingt honeftiores quif(^ miiites p honcll f 
fimi qulq^t^ Lacftan.dc opificlo^Nam (i Ita elTecplacidiora ^nxq^ aia 
lia flel niiiil fcllis oino uel minus habcret g fera:»M3lui(Icm cgo dicc/ 
rc omnia placidiora aialia:ut Qu inr.in «gro redepto : Rus ieruulos 
penates fic oia utiliora ^perati feilinatlonc paretisaddixi«Bx politi ^^ 
uis autcm illa exclpiunf q carent fupIatiuo:quaiia funt q habct i : uei 
u antc us:ut pius dc nrenuus:q no nunq patiun£ fuplattuiiJo^ utra^ 
^ronem fcquunt.Oispius:^ pius qfigp.Caretet fuplatiuo i!Ia nua/ 
liafccudusterti^ qrtus qnt^& deinceps»Dicimusiracpprlm5 quoqp 
tpe:primo quo^ die»(ic et terrio quoqp uerbo excitabaf .Et gnto quo 
^ anno de morib^ iudicabaf «Ha^c & plura Lau^Tu tii in lima leges 
quitqp iungi bc pofitiuo bc comparatiuo & fuplatiuo* 
Q^uifqs & qcugp p codcra acdpi folettut quifquis es huc uenias* 
Quif(^innt6&:gcquidimmododf:ina(a6quicquid:inabIt6quo^ 
quo ^qua quoqno. Sergius at ait utrai^partc dechnari hoc|)nomcn 
quifquis:cuiulcuius cuicui 6cc* 

C2,uo pro ut refolui foletiquale efl»Non caRlgo te cp odlohabea: fcd 
mellorcm efficiam» Vbi q? pro quia refoiuitur* ' 

Q^uo magis:idem ef! quod quanto magis* 
Quo mlnusr/deft ut non* 
Quo fciius ctiam pro ut non* 

Q^uo mo &: queadmodu poffumus eode modo quo dcut ufurparc ♦ 
Quod fcribis gaudco:&: qd fcribas urroqp m6 diclE. Volo qd fcnbas: 
no aQtq? fcilbis.llhusfupioris h^cfimilia funt* Crcdo opinor puto 
Iator:uo!nptatem capio 5c reliqua Huius pofkrioris harc.Mado:iu:^/ 
bco:impero.Exigo poflulo bccAn illo tn fupiorc cauedfi e:ne df uer^ 
forummodoi}tuerbacopnlcmus:qleforctiilud reretiiqdno nulH 
&c legut» An cp uiam^ignorat an cp iram pferrc ncqueuni«Cui Gmlie 



Illdd aliud cft apud curide^Nihfl effrnlhir dcfit tnJcuni fit pStlus Icgc 

dum dcfit no dcfitrut boni^ autorlbas placct* 

Quodautcm.uide natn* 

Quod acrotuidcnarn, 

Quodcun^midc quicquid. 

Qyo^primalongaficutlmurtprimo quotjdfc c|nto quo^ anno* 

Tcrtio quo(^ uciSo 8cc» 

Quotus frcqucntcr fignificat quot*ut Mart*Dic quotus cs^qticupi'' 

as coenarcmcc unu addidcris ucrbfitmetifa paraia tibi.l.quot cRist6c 

quot tccum habcsjClccro p ligarioiquotiis.njftud quif^ fcclffct j» 

nullusuelrarus» 

Qu6tdlcbus*uel fn fingulosdies nihil tntcrcffc Pomponius ad VU 

pianumfctlbit*CorrumpcrecftilIudpomponi&: Vlpianc linguam 

latinam non adiuu arctquis ung dixitJquot df ebus &f potius quotti ' 

dic quis ctiam quot mcnfibiistSc non fingulis menfibus h^src 8c plura 

Laurcn*Tu tame in lima Icgcs rea:c dici &c latmc quot dics quot me^ 

fts&huiufmodt* 

(===j Apcrc manifcdam fignificatlonem habct quum dc allisre 
SjjS buslogmurquumucrodepfonisduobus modis accipif* 
.3 PiVv Vnogadrcsptinetuclutadud Verg.gdfacercttquofcra^ 
Is-^^pta bis coiuge fcrrct rapta dlxitjp ablata,Et alibi raptas finc 
morc fabinas» \ (rcro p eo qd* e uim affcrreiatqp uitf arc uel fi non af^ 
portet»ncc foemina loco cducat qd' pprie dc uirginibus q uitiatc fut 
dicif ut apud Senccaig cande Icge no eifde ucrbia rcpctit* quoda lo-' 
coficcj^tulit.Flaptaraptoris aut mortcautindotatas nuptiasoptct» 
Aiio loco fic uitiata uitiatorcs adt indotatas nuptlas optct^ 
Rafilcs calathi^quafi rafi nihil cxtatis ac rcdudatisplcnitudinis. Vcr» 
camc Et torno rafilc buxdm quafi rafibile dixir* 
Rationem habeo Jdem c qcfrcfpcdtfi habco.fed tantumodo i bonfi 
ut l\abenda e ratio fa!uti«!»ratio honoristro rcl famiHaris no aut infii: 
mitatis turpitudinis incomodoi^.Ciccro inufitati^ ingt ad Mariu»pu 
dori tiii malui ccdcrc.q falutis^mese ronem duccre^Et in fcundo offi^' 
doigt fiuc ro c6 ftantisc uirtutifcp duci6»aut hspc ars ct^i aut nulla oino 
P qua ca allcqmur^Et hoc (it c6 gto i Gum ablto afitppofita pr«po 
fitioncqnhctaliafignificarionem^utCiccroin Catonc maiore»R.a 
lionemhabctcfitcrra.qnungrecufatimpcrifi.fdcft negociu8< het 
com tcrra comcrcifi Jdcm ad atticfi . Com oib^ mufis roncm haberc 
cogito,Rarioncm c6ilareeatquaIcgitimaqprationem,aut offendft*: 
Aut appclIarc.o(lcndipoffc,PlymusiunIor<Mihi8ctcntandiaIic[d 8c 

h ii 



/ 



qaicfcedi {Uo aiitorc ratio coffabf r. Vulplan^-pianc (i dcfcndedi gf^ 

aliqui J fcceric rationcm ci conftarc oporcct.Lrationcm cura iuaaoi 

aut oftendfrc.aut facilcpoflfe ofccndcrcfi 

R.cca!uafrer.uldc antoniafccr* 

R.educo.ulde dedaca» 

Refercio.uidc impleo* 

Refero tibi acccpta dtcfmus^p eo q3 cfc fatcor mc hoc abs tc accc" 

piiTencc^idmOwloin bonaparrcm;ucru ettnmalam*ucp Dciota^ 

ro.Cicero» Vitam acccpiam referc dacmcntfa:cua!* 

Rcttulic auc Pompciu^ ad fcnacud^cofuluic.ln cadcm tn fiifa Popc^ 

ius ad populu ruIicExillo fit ScnatufcofuIcti.ex hoc rogatis»q Inftat 

cft lcgisActtuliexpefum.l^roncs dcimpcnnscofcd«ticIexhlbut» 

Rcfcrrcgracias^uidc agcrc gratias* 

Rcfert»uid€ mcaJccm magni 8c tanci» 

Rcfigo qdffixfi craccduco.ur Retegoq(f tc<^ura cratdcnudo«Rctc 

xoqcf eracccxta.rcddono ccxcQ.Sc quafi infcdtuqcf cracfadtu* Re >!«« 

dudoqd^claufumcracapio^RcucbucIamenciJcolio^rengnoqcferat 

fignacum^obllgnacducrclaxo&cpacefacio.Ecmulcahuitifmodt alia 

(unr*muka non funt ut repcto repofco renouo reprcrcnco» rcuello* 

rcmouco^remanco* 

Rhcgyni cx oppido caIabri«.Rcgfcnfcs cx oppidb gallia! cifalpinar, 

quoij: oppidoQ: ut^cj uocaf rhcgiu* Albani cxoppldo alba in lacio. 

Albenfes ex oppido alba ad lacum facinum«^gaqu1bufda albani dt^ ^ 

cuu£,Cumaniexoppidocumarumin campaniavComenfcs ex op/^ 

pido como in gallia cifalpma«.qua tombardia ndcnofancin qua ipfa 

gallta&fmicimuComoefc^Bcrgomu^unde Bcrgomefcs^Pcrgamfi 

cqua pergameni in Afia a qua urbc ga obpenuria charca: ab A trha^ 

lo rcgc milla emebranai|t copia^Mebranar pgamcn^ funt nomina^ 

ta:»Thebani a chcbf s in grarcia Thcb^l a chcbis in azgypco* 

Remigrare*uide migrare^ 

R cpccnda5:,&c de pcconifs rcpetundinis»no her afioscafus.Sc dublta 

riipot participifi nc fic.fiuc nome. an gerudiu» Vcrres accufac^ e rcpc 

tfida^: uel dc rcpccudis pecunlis* Cum dico rcpctunda^t fublntcHigo 

pccunia^t.Quo noie pccuni^e.Sc oia gbus diuitia: cofcant corineri di 

dmusi harc accufatlo pprie cadit i cos»g cfi forlt magriftrat^ puincia 

libus auc uf aut dolo eripucrucpccunias«autuafaptiofa*ucffe frume 

tfi nauigiaaiGmos«Mucaf ac e i u«Rcpecuda9«n,erac dicedu. 5cd tcr 

fla cotugailo^tcr cxceras hoc iuris her;uc littcra hafic imutarc poflfft 

uel ob hoc faltcmrepetunda§t dlcif u t dlfferac ab illo qi dtcif ad ics. 



-% 



reperendastqao lignifTcaf princfpt aut populo erepta efleucrpecorll 

ucl homfnum uel Iocoqc ac tcmif agtorfi$.corpora« 

Reperirc oldc excogitarc. 

RepofitoHg ubi reponicurqufd# 

Refipircotuidc dcfipio. 

Refclfccre |>prie cft rcm poftg gcfta e fdrctqai' nefciebasjcum gerc^ 

rcssprsfcrtim ad te cuofue pertinentem* 

Rhetor:uidedcclamator. 

Ridiculus homotridicula rcstridiculum caputif deft deridendum»Eft 

raspeetneutQttfignificat^pIcrun^fcrmonemdfuspoaus q derifus 

excitantcm* 

Rixam intcr 8c turba teftimon^o Vulpfant rcftiflfime labco alt multfi 

intcrcdc.Nac;^ turba mulritudini s hoium ec ptarbationc:8c coetum» 

Rixam et duo^*Ego tn alTero turba intcr duos ee dc inrer multosquc 

admodfi rlxam non fcmp inter duos:m apud Liuium Concurfu ho/ 

mirium rixappc plium falt.aclongepoft.Cuconucrfusin patresim 

petus cet confulu intcrcurfu rixa fcdata eft« 

Rofaceus cx matcria rofar. 

Rofartum magis copiam frutfcum uno loco rorasgignentfu&t^q^lp 

fum locum ubl funt ii frutices fignificat ♦ Clucm locum nc rofetum 

quidem appcllare pofitistcum idcm iignificet quod rofarium: nifi e 

contcntum fignificef contincns. 

Rubicundus uere rubens:crgo idcm erit rubicundus ic rubenst 

Rumor:uide limam» 

Rurfus contrarlo^Ciccro offlciorum tertlo:neqp medoloribus dedlt 

quib^eflfemconfea:us:nffireftitiflfem«Necrurfus fndignis homine 

doc^o uoluptatibus. 

? Acer facra facru facit dimlnutiuu (acellus facella laccllum* 

I Vnde hoc faccllum pro tcmplo modico* 

iJSacrarium repofitorium facrorum» 
Sagarius ucndi tor fagoru m. 
Salioundcfaltosproeoquod cft faltum faclo*SaItompudfo undc 
faltatioilntcrdum f alio pro falto. V«giMib,ii\gcorgi,MoIIibus i pra^ 
tls un(ftos faliere pcr utrcs. 

Saltus e qualcs ccruo^c Ieporficp.SaItatio uero illa hoiu; lac^atio qui 
uiilgo tripudiu uocar.Pt licet fallo p falto accip Jf^Non tame faltus p 
faltanofaltatus ue:qui eiu(clefignificatioiscXluius#Fcrcacp urbem 
irc cum trlpudlis:foIenrticf faltu iuflfit. 
Saltus fylqa inuta:uidc lucus» 

h fit 







iSfalcuarfus cuftos falcus* 

Salcuofus potius ^^falrorus dicli t quas cnim quart^ futit declinatiois 

aiTumutit u.ut uulcuofus fru(^uo(us* 

Saluber fiuc qd ufitatius e lalubris didf aer cibus potus locusi mulca/ 

quc huiufmodlride fere q> falurifer fiuc falucarisiSanus ho dicit:c2tcc>' 

ra^ aialia.Res falubris pbct fanitatemtho uero rcciplttpor pberc tfic 

que faluber quafi falu tlrer dici^ Sed in utroq^ et allq reperi5 exceptio# 

5i^dem fanum aerem:fanucib6 fanildocu uocamust quafi falubre 

6i^ pr^bencem faaicatem.Cotraq; falubris pro fano* Saluftius* Genus 

hominum falubrl corpore uelox» 

SalueruideVale» 

Salutareiuidc Valc» 

iSanc tum aflfirmatiuc fumif mt ita fanetfane uero. Top ualdc ut ho^' 

mo (anc nobilis.Interdu cum fuplatiuomt Suetonius de uita ca:faris 

Bellum fane difficilllmum geifmrum permifTiue quociens alfquid ad 

uerfario rribufmusmtfitfane ut aismt duintilianus* Tulericfane fl 

Kus noftenmerico pcenas dederit fpiricum fuppliciotnihil dc pr^teri 

tis loquamur auafi eftoiira fi ut uis» 

SaneQproualdcucI pcrg^AuIusGcKSancqutile.Scruius fulpiti^ 

ad Cfcerone.Pofica q mihi renficiatum edc obitu filia: tua::fane q p 

^o ac dcbui grauiter molcfle^ tuIi»Ec ad cudem cxllus. Sanc g littcns 

csfaris fumus commoti*, 

Sanustuidc falubcr» 

Sarcinamide aceruus^ 

Sarmentumituidcma leolusi 

Satlare ad oes fenfus acctncrtfacurarc ad unu guftu* Nam figurate lo*' 

cucuseftCiceroJracfidiammeamfacurastuo fangujnctquafi fitim 

meam farurastfatiarc frequentcradanimum tranffertur* 

Saxatilisincola faxorum* 

Scc^io crebrius repcrlf g fecado« 

Sedtifcporrum legimus no tam fe<flibilc:gd cnim no c fe(ftibilc:qua 

fedtfi:&fuafponteconcifum?Namc6cifum&fe^u intorfum uidcf» 

Sccuricula parua fecuns» 

Secundum no nung pro luxta &poft* Verg«DuIcibus illa^de^ illc^ 

ccbris autplena fecundfi fIumina«Su!picius.M*Marcellum pof} coc^ 

na!tpsamag ocilloncfamlliancluspugionepercufTumefTetdc duo 

uulnera acccpiflTc. Vnum in flomacho alccijt tn capicc fecunduaurem 

hiciuxca fignificarJcem qd ab alcero fccundum c«i. iuxra ear<^ poft« 

Idco fccund 6 pro po(t accipi6:quafi fcdo locOt Liui^ Ub.jx t Hctrufci 



m- 



belli (ama exom cftmecerat ea tempcRate gehs altaiCufus feasttd& 
gallicos cumulcus arroa tcrribilfora eehcfecddfi accipl6 eda p eo q9 
cftproutrccundate litem do.fccundum me iudicaj.pro me.Ecpro 
inutrecunduquicte«Unquictc romnifccudum auc PlatoncifccuQ'' 
dumpythagoramlcnfushlcnocifliimus cft» 
Sccuspxlmc ad uim coparaciui accedictna ut dicimus mulco magls 
Ita mulco fccus.Cicero: Mulco fccus euentc mulco alitcr» 
ScdercdchoIbusaliterdiclftaliterdeauibus.Nam c^ceranon fedct 
nin fimia & alic|d fimilc.ipfum uero federe auid e(l In loco alciore ee 
uc pafler (edec m ceetothiriJdo fcdet i pcica.Cornix fcdec i arbore* De 
nic^ eodc modicif auis fcdcre fuprcm gpiammt ho fup cqufi no du 
clC llarc aut fftanerc fcd fcdcrc» Sidcrc auc a Icderc multfi ' d iftat cft.n. 
fidcrc dcorfum defcedcrc* Vergi»Scdibus opcatis gcmina fup arbof 
fiduc.i^ab alco dimitcun£:undc Dc(ido*SubI1do:uc ide fubddrre ual^ 
lcs:8i: itci^ fubfcdicdubius.Nauc ego fentio a icdeo pcericu mutuaf^ 
Indc infido quoqp infcdi:&c rcfido rcfcdi, Aifido affcdi,fig[dcm aflldc 
re cli! apud aUqucm:ut ^grotu m uc rcgcm fcdcrc» 
Scdlcio:uidefa(ftio, 
Scdiculaafcdcs diminuciuum» 
Scgcs:uidc frugcs* 
Scmeltuidc ad fummam* 
Cemcncis:uide Mcffis* 

Scminarium non locusifcd icmenlpfnm*i« ptantula;* 
Senatorius dcnomJnatiuum cft a lcnator* 
Scnaror qut fenator cft:auc quifuic, 
Scnes*uidc antlquiV 

Sene(^a e(t fenilis arcas Juueca a6ciuucnilis:& ut gbufda placet dca 
Ipfa melions a:catfs dtinucntutis* At Cencftus fdera qd (cncdta JuucA 
tus uero ct frcquetia luuenumtnon folum xu$* 
Senium quo^ pro fcncc^utc accipicur* 

Scnior potius|) ualde fenex:q tm fencx*Qiiinc«de Ifocratc^eo^ fam 
fcniorco(ftauum.n.&nonagefiroficomplcuicannum«^clpcrc ArJ^ 
ftocclcspomeridianis fcholis coepir^Ec Ouidius dc tri(hbus«5ofpice 
fic cc fic nacus quo^ fofpcstSc olim f mperium regac hoc cii (cnlore fc^ 
ncx«H^c Lau/Tu ucro lacius in lima Icges« 
Senticccum dicimusnonfcncAum^cumdicamusdumctum Iplnc^ 
tum ueprccum &c fimilia« 
Scrics:uideordo* 

Scr* ccia fignificactana & uera fignificatio cfl pro uclpcrc t ^uod c(l 

h iiii 



po(! occarum. Altera § htnc nafcl£jqu« c pof! tepus» Q,uod»n pofl 

loKs luccm e:id ucrc pot poft tempus dicU TeaU (ignificado eft p 

tardenuapud Senecam inccagocdustferO nos ilia referat (enedtus: 

nemo ad id fero uenic» 

Serotinus tam a primo Ggni ficatotut gbufda placcttuenttjg dicut ho 

ra reroun3»tum apoilcfionbus» AppcIlamus»n.utpr«cocesuuas^^ 

cocia poma:q ante legitimu cofuecuc^ tempus (iue cito maturefcut* 

Ita ferorinas uuas:ferodna poma:qua; poft tempus legitimu cdfue^ 

tumq? cartcf is pomis uel tarde maiurefcunt^ 

Seruiiiu aut feruitusipfa:aut feruitutis a(ftio cft:ut Dauus apud Tcrc 

rium^Bgo paphile hoc tibl p ferutiio debco conari raantbus bc pcdi' 

bus noetcf^ &c diescapfttspiculuth adiredum prolim tibi. Scrultia 

aiit in numero pluraU|) feruts*SaIuftius Jnterea fcruicia repudtaratt 

quo^ in initio ad eum magscq? copiac cocurrcrant 8cc» 

Seruttta quo^ apud Saluftiu lcgit Laurenttustfed locus forta(Te apd 

Lauredumcorruptuse.CuPrtfcianushb^XYii.icarcribatCoilruuiiC 

igi£diuerlinumeri:utVerg»parsinfruftra fecat:uerubuf(^ trcmejia 

flgunt:adfenrum,n*qa parstroianoospluresinhoc iocointeIIIgun{ 

pluralereddidit uerburecant:5c5aiuT!iusicatiIJntcrca feruitiarepu 

dtabattCuius ad eum magnx copf^ c.ocurreblt«Cuius.n*iingulare 

ad rcm rettuiit.i.cuius rci fcruitio^: &c# 

5eff(Ies Uaucas qG fedentesrqd licet a particfpio no ueniat tn eiufde 

natur^ ercum in lignificatione c6(cntiat:& a fupino nafcaf» 

Scffio neca«aione mo:fcdrem et accorpus fignificare folct* Tullius 

de or.itore^tot I ocis felTiones gymnafio^J.tot fedilia» 

Si omifta in oratione fugintelllgi debet^Ouidlus dc remedio.Gno/ 

fia fecifles inopcm fapienter a raaffesJ» li fcciffct tno[K^m* Horatius» 

Decies centena dediftes.i»(i dedi(Ics*Piyni^ iunior* Dediffes hutc anf 

moparcorpus:fectffecquodoptabat*i«iidcdiffes<[Ilud magis poett 

cum:ut Vergitu quoc^ magnam partem opere in tanto (ineret do^" 

loricareheresjMi(ineret.Iuuenalis« Gra^culusefuiiens incaluiufif 

ferisibitJ. iufferl^» 

6iderj: uide ftella* 

6iltquaftrum dicitur cp fylucftrum (iliquam imitatur^ 

iSylua:u(dc lucus, 

Simul geminatu no memini mereperiffe apud Clccrone apud poffc 

riores f^pe.QiiintLSimuI&pIenioreobfequiodemercreramatifll x 

mos mei (imul nc utilgare uia ingrcffu aiicnis dcmumuefligiis ififtc 

rem« Verg^ObftupuiTfimuI ipfctfimul perculfus achates^ Et iccrum 



Accelerat (imiil aeneastfimuIagminatroumtCfce* 8e tn raro pro 6^ 
tnuldixitunain Verreaa:i6efccuda.Vna & ldqdfaclo|)babit una 
bc hac cl p(c6:o nemine pr^ponendfi niihi elTc exiHimabic limul no 
geraitum & paritcr apud.Qifint^Sarpe nt ho fords iimut dciaptens* 
Vcl horao focds paritcr & lapiens^Caro cu &!:gcminata utHoratius 
Aut limul ^ iucunda 8c idonca diccrc uit«,Cicero pro f?.o fcio:pcrdi 
tilTimi cJt igitur hoiimils limul 6c amicitiam diffoluere^dc faliere cum 
qul lcfus non cHet.niii crcdidiiTec. 

Synccig: Jonatus inqulnqua li finc cacra mel limplcx» pu^st & (inc fu^ 
co iramocumc«rapotius.lincerum afincomponifnoafincqnUQ 
compofitioncadmttic quod ipfa criam fcriptio dcclarat.qua:.y*tiabcr 
non i^Eilm.ex duobus gr^cis cx lyn Sc c«ra qu:^ ab illi:dicirar Gi^^ 
rosilicetautemdicerc Syacerumqualicumcera mclqnod imcgrS 
eft & ibiidura & nulia fui parte fraudatum» 
SinguIariHlm^no rcpcrif xficutnec Vnlcus het nnicior bc uniiTim^* 
6inminus.i.linon» 

Sin pro C\ nuq in pria pre coKocaf jfed i {ecSdatubi ferc duog: c oppo 
fitioratg^ hoc iiue uocali feqnetc fiuc cofonate.Tcren» Si il{ura rclin^ 
quociusuka: tiracoiSin opitulorhuiusrainas^noniig Sinunure/ 
pcriturfedqdrccudilociuiceopineatut Saluil.irapatut ptio ficurf 
mulcacofeceratinfidlatoresraafiniireparetacmaxirae occulte^ Sin 
idparumpcedatquouisrao {Sluraidatnterficiat«i*find potocculre: 
finopotcItutcUi^f.Qucrudatn ufusciliutdicantfinatatpcoquod 
cftfinonquafiinfin autinautetnfitnegatio» Vtin cuangcliofi Ibi 
fuedt f ilius pacis requiefcct fuper iliura pax ucftra:finaut ad uos rc/# 
uertttur.Ego uero dicercra (in minus^ucl fin aliter» 
Sinus:uidcgrcmlum» 

Siquidem cx fi:Sc quidem compofitu utdetur fcd nccprima fyllabam 
longara habet cum H baga fit:nec fignificationera alicuius haru un/' 
dccomponidicirur^Eftenim fiquidcm idetnquod Nam:ut apud 
Quintiiianum.AtquenacuraiprauideturadtoIerandosfacIliiusla^ 
bofes aiuficam uelut muncri nobis dedifle^Siquidera dc reraigecan 
tushortatur.NonnuIiinon ititernofcunt quaudo fiquidem elt una 
di<^io:qiiando duplexiquod internofcerefadleeft. Q.ulndl*lib.iiii> 
Ciaarciiludftulurifimeprccipitunquoddefendinon poteft filcntio 
diliimuIardu*Sigde eft id de quo iudcx pnunclaturus eft« at fi extra 
cam fit aduuctum 8cc»Cicero jp flacco O raore pclarum difciplina^ 
quaamaionbusacccpira^tSiqde tcnercraus^Sedncfcio quopadto 
lam ne raanibuselabifjn hoctiifignlficatoapd Ouidiurepif libro 



quarto fafto^t prlfia ryllababrcai tSgficdidlo cofipoBta»Sed fi (oii 
te tibi non eft mutabilc pe(^us:ftatq^ femcl iundi rfipere ulncla toru 
Hoc quo^ tenteroustfiquidem ieiuna remanOnfi minus inferni con 
tugls uxor erir:idem libro tertio finc titoIo^Qusc mihi uentura ef!:dii 
quldcui ucntura fenecftus^Cum dcfiit numiens ipfa iuuenra fuisJn ai 
tero fignificaroa*namg apud LucanumIib*!iu«hocfiquidem folo ci 
uJlis criminc beIli*Dux caufa mclioris eas» 
Siflo a fto diftat.ut f)ilc gradfi:fifte fuga fiftc lachrimas^f^fac ftarc gca 
dum:ftarc fuga ftare lachrymas. Ambo tn ftatu fupinfi habet* Vndc 
fir ftaror^qd* magis 'a fifto q a fto defccndtr«ob idq^ iuppirer ftaror uo 
carus eft:quia romulum oranrem ur fugam fuo§: fifrercr audiulr fifrc 
re edam dxlmus p rcprefentare.8ic prcfcndam corporls exhibcrc. Dl 
^um ab eo:quod non ranrii comparcre quis debcr.nifi dL mafcrir Ct 
cero ad Arricum« Des operam id quod mihi affirmaftLur te anre ca^ 
lcndasianuarisnbicuq^ erimus[iftas*Exhmcftator nuntiustabclla 
riufue confulis* Vcrg.8c parrio re Iiralne fiftam» 
Slrusfordcslila S^illuuies«qualismrraopacadom^.qdiuno rcptlr^ 
garur«urinquir*M«Fab!usExciranda mens&carollenda frmpercft: 
qua: in hmdi fecreds aut langucfcit*& quendam uclut in opaco fira 
ducir hmoi igif qdam ficus fcder in uulcu capirc roto^ corpore uetu 
larum.achabituprsEfcrtlminopum.qualcm iniHa Vcrgu Intcllcxit 
fcd tc uindta fitu ucri^cftbeta fcncftus.Et dc malcfica anu air luca> 
nus Fccda firu macics.quod ecia pedore poifumus appellarc. ur ide^ 
Luearius [oguiq^ in carccrc pedor*Er Ciccro in Tufcpedores mulic 
brcs*Erircrumbarbapcdorehorrida<5eruiushoc uocabuium pro' 
prie diffmlt Inqulens firus pprie cfc lanugo qusedam cx humorc pro 
crcara«firaurcminloci$carentibus(olefirusucro proloci qualltatc 
manifefrum efr^ur de fitu Meftanic»Sic de fitu fyracufarum# 
5ocius:uidc Comcs* 
Sodalisiuide comcs. 
SaIamon:uidc Coiblaclo» 
5olatium:uide Confolacio* 

Solic ro re.uel q> fpcm mcrumuc tibioftendo/ut ibllicirarcpla!me;« 
Vcl inquicto & tibi curam inido* 

•Solutilisnauisquafifolubilis^qusfacilcfolulpbteft Qualisnauis i 
qua agripplna a Nerorc filio pcr ifidias pofita naufraorlum fcclt«Ego 
ucro malim folurilcm diccre folutam*6c non fidcliter confutam* 
Solus&unusomnium 5cexomnibusacIinteroesdicirur Morcfu 
pcrlatiuorum uerum* Vnuspro folus acciplo«dco$ fccc c& illo adio 



etmo omnts tantfimodo conlungitur^Nam Vnus cx fortlb^* Vnus 

ex populo altcrius fignificationis cft* 

Soluendo non fum nung paiif fccu fiibHantf ufitidco dubftaripoteft 

an datluus fit an ablatiuus*fignificat autem fatiffacere pro co quo ob 

Iigatus fum finepecuniafinercmuncrationc*ut Quinti* Placcamus 

Hcetnobisfortuna noftraparcrpauperifolucndononfumus» 

Sonatio a fonitummod fono dicitur« 

A fonus compofita qda funt fcdxfg dcclinationis: qda tertfa: : fcdat 

femlfonusJnfonne d( cxomne dracone f«pe legim^; & fcrc hac difFc 

rentiam fcruatam inucnim^.Seneca autem dc breuitatc uitas ait; qul 

multi extrema crapula femiioncs 8c graues» 

5ororcuIa diminutiuum a foror» 

Suatuide Cuis itcm mca, 

Sufniidcmcf» 

Subinde accipif pro inde» ucl dcfnde.ftatim ctiam prb idcntldem fi^> 

ue frequentcr cu quodaoi interuallomc fi icet faciens crcbro ad comi^ 

tcm rcfpiciam a me fcqui pofiiettdicam fubindc rcfpicio* Ciccro auce 

dicerct Identidem natn fubindc uti non f olcr* 

Suburbanum»uide Vicus» 

Sulphuria ubi fulphur coqui£» 

Supcrlatiuusmide comparatiuo* 

Super ut fupra licet in eode loco fcdere poiTintJtaiiicn fn hoc plcrfiq^ 

diiferuntiqif illud contiguu cftihoc interiecfto fpatiotut fcdcb fup la^ 

pidcm^magffg fupra Iapidem.R.urfus aqla uolat uel nubcspedct fu* 

pra nos magiSj fup nos^No tame fic fp ut apd Quint.Ncc ullacfl fu 

praterras adco rabiofa baclua cui no imago fua (ana;a fitEtapdLlui 

um:ubi circa muros fupra fubtcr terram pcr dtes^xv^pugnatum • 

Suppctias:uidc llmam« 

Supplicarc:uldc Adorarc» 

Supplodcrc:uidc Complodcre* 

Surdafleruidc Antoniaf)cr* 

Sutilisbalteustfutiliscymbarq^confutacfl. 

Sutrlna tabcrna ucl ofFicina ln qua calcei gc fiunt &: ucnduntur» 

Scalaa quibufdainfingulariufurpa6,faluf!»cfialiisquibufda ofledft 

pluralf tm habcrc cum dixit In (ug. Dcindc ubi un« at^ alttr« fcal« 

cominutac funtjg fupflitcrat: affiieti funr, Non*dixft una atqp altcra* 

Scaturio magis pro fuo primitiuo fcatctponi6;quod eft no folu aqrfi 

fcd hcrba^tcartcroruc^ fua fpontc ubcrtim nafccntiu» 

Scicns fccitSc prudes feci.lte infcic 8c Imprudes atq; fgnorans fccl hoc 

^ftquodcfifaccrc aligdfciui racfacercjlludatignoraui.atfcietcrfe/ 



ciiidem eft:qaod cum fcfen tia ac do Arlna (ccU 

Scf licet ^ uidelicet uidenf fignf ficare fd qd certe (cd ufum CuQ htit & 

pcipufi g amarittidineqdani c6 derifu pmixtam.uf apd Ver.f* is ru - 

perls labor €.& apd Ter.Id populus curatJ.&; apd Qxiintr hoc uidc^ 

licct expca:afti,&c*Non nug finc ac acerbitatc bc intcrrogatione ♦ idc 

alf bi.fed cft uidclicet ultima qdam calamitatum rabics 6cc»Non ntig[ 

poft relatiui! fic folet pont quidem Non nun§&c ante uel fine relotiuo 

hsec dc plura hu*tu uero iatms in lima uideco^ 

Scitus qui fciens eft*5c argutusi Vnde fcltar Platonfs interrogationcs 

dicunf aftura & uafr«:ac magnacum artafcompofit^. Ad.apud Tc 

ren^quocf fcicQ hominem hicprorfusex ftulfis infanos facit:nifi uo^ 

lumus accipercpalTiueiut apudeundem,fcituspucrnatus:epamphi 

lo cft:quafi fcite ^ do&c natus^ 

5calptlle fimulachrum quod fculptum eft* 

Scurra:uide parafitu. 

Spc(ftaculum:uide Pompa* 

Spectat:uidc Ad me fpe<aae. 

Spero pro clredo ufitatum efr* 

Spcro tibi effc borius amfcus:Credo fultfc tibi f/delis pprfc diclf ip ac 

cufatiufi uero ndn nifi atte^accufatluum addas:qui'antccedat infinj 

tiud.Nam hic fequitur hoc modo.fpcro mc tibi efle bonu amlcfi Cre 

do me tibi fuifife fideIem*Q^ua:dam uetba cu nominatfuo ifiigi rccu^ 

fant Jmmo pIsra^tNam ut redte dlco: locfpe mihiclTe famfliaris: 6c 

noli eflfe illi intim us:ira inufirate dicam:praccipe illi rfife mfhi familfa ^ 

ris:Nc Itbcat tibi cflefntimus»hoc tame genus loquedi no nugreperi 

mus:utapd Lucanum Iibrodcc!mo.tutuni(^putaultia bon^eflefo^ 

cer« Alius dixiiTct^Iam focci^ efiTe bonO * Et apud Outdium de poto» 

Ecquf s in exrremo pofiruF f acct orbe tnoi^:* Me tamc exccpto:g pcoc 

cflfc tu^^Dicerc potulflct fed non tam ucnufte:quem pr ccor eflc tufi^ 

Teren.ln andriajQ^uac fefefnhonefceoptauftpararchicdiuitias^po^ 

CJur^inp.itriapaup uiuef.h%c6<pIuralau*tuueroaliterl limacernes 

Sponte:uidcultro. 

Starccftnonircrin hisdutaxarjqcuntfinepedib^t'autqcredta non 

fut.utnauisftat.flumenrtat.currusfrarJoIftat^VndefoIftitifi&iuftl 

tiumqaiusfratrforomcpcchufd. Angulset8cpifcls&lacert^8c auis 

In acrc fr ar.Q^uacda c diuf rfo q re(fta funt dnr ftarc:qdiu non cadunc 

fedhgecfere fcintinanimaraiut arbor ftar^.flmulach^ fiattdom^ftar^ 

colfina ftat.Qijscdauerodicunf ftarefincceat&crcdtafintuthomo 

cquus uolucris ftat:nanq^ homo cum/cder:8c cquum quum recum'' 



hitt^ auf s cp A cubatnon (lanttncc lamcn cunt* 
6ta(on uidc fifto, 

Stdla 8<: Sidus diffcrfiKfi Macrobiocrcdimus ita fcrlbcntuNucufdca 
musqfincduo haecnofatquo^tparitermcmlnittquu dicit*Qti« fidc 
radcftellasuocati^meqp.n.rcsuna gcmina appdlationc monftraf* 
utiCnHs gladius, Sed func lilellc qde fingularesrdi: erraticar gnqprSc ca:^ 
teracquon admlxtx aliis fokfcrunf^Ildcra uero qin ahqrffignum 
ftella^pluriu compofita:formantur:utariesttaurus* andromcda«p^ 
(cus.uelcoronatdcqcuncpuaria^gencraforma^ inc^lum recepta 
creduntur.Sed 6c apudgrarcos A.fter & Aftcon diucrfa fignificat^ Eft 
Aftcr ftella una: Aftru fignu fteltis coadturnos fidus uocamus* H^c 
differcntia Macrobiipacenufqreper(f:utapudeudcm Qccrone dc 
uniucrfitateJcaq^ nefciunt hos fideru crrorcstSc Itcru^Toto Jgif orbc 
conftituto fideribus pare numcrildiftribuir znimoj^ibc fingulos ad^'' 
lunxitadfingnla.QuodnofennircQceroneut Macrobius uuIt:do 
Gumento eft qd no prscpofuit flellas:dcbcr*n.lpec]es generi pars toti 
jj^ponltut dica de prudentia 5c uirtutc huius» Dicam dc facle helena: 
cmfq^ putcfirtcudinetnon aucem e diuerrotfaceor came nunq ftellam 
dici ari(em caurtim^andromcdam perfeum^rcdfidus* 
Stipendtariustquiroiucndo ftipcndio obnoxius eft uc Tribocarfusg 
folucndotriburo» 
Stoltdusruidc facaus^ 

Stuttustuidc fatuusft ^ 

Stuprum:uide adulccrium* 
Stragcs:ufdc Accruus« 
Scramcntitiuscx materia ftraminiss 
Strepitus:uidc frcmltus* 
Scridonuidc rremicus» 

Sccuftilis bafis:ftrudtiIescoIunar:q ii fuccx uno Iapldc:fcd cx molcfs» 
Scrucs:uidc Aceruus» T 

4 Abcrnaruidcofficina* 
Tabularium locus ub[cabu!a:*iJnftfa8(!icccr«rcponunf 
Tadtus homo cacicurnus: Vcrgilius camen pofuicpaflTiuc: 
?' Quis ccmagnccatotacjtumtauttccofferelinquar» 
Ta t< forcior fu g nobilior^Etca oiuj forciffim^g nobilifiim^df rc(ftc 
Taiii8cfi:uide&fi* 

Tamen^hocloco noomrttam^^ubicft»Qtjaais!icec^Ecfi. Q,aqua*fi 
fnilia^^Sc cn. Vn Incjpicnda fic coiirui of o. Vcrint^p phiberis» 5cd nt 
inirumaucrbocu(adha:rcbaccii*ipfo camen excuffo^quod iccirco 




inHgJitaraScquafiWnftura Bratlohisihfcrtum cftiqura oratloutidef 
non cicbucrat inc^pcrat» Vt & fi uercor iudices Scc^Quod f^ pricfpa/ 
fiuerbococpiffcttfupcruacuumfuiffctinfercretamen. Tunc i^if cfi 
rea:e inchoatunilla'm diftionem ut rupcraacuam:quaG fundti offU 
do fuo debcm us abiic cre» 

Tande Seruius aitponi no ncceffitatis.fcd ornat^ ca.ut fn lllo Vcrgi 
liano«Scd uos q tandc gbus adueniftis ab orisJde fentit Prif » dlccnsi 
Taade no fola pro aducrbio teporaliifed et p conlunft onc cxplcti 
iia inuchif ♦ut Ciccro fnueariua^ Ii,i»Q.uourcp tande abutcrc Gati>* 
Ima paticntla nfa*Mihi qutde nuliu ornamentfi uf cffc^in fupuacuiss 
& nihil agcntib^ ucrbis^Scd het tandc potius urgcns qufdda & accc^ 
lcras*eoqp fere p iterrogatione:q exepla uolgo fut plurima ut lllud fp 
fum Ciccronls.QiioufQ^ tande &cc»Sine interrogatioc gd ngnificet: 
ncrao ignorat:ut Vcrg. (ajtande italfa: fugietis predim^oras»Eiufdc 
ligniflcatioisfuc Demfj & deniqp.utide Vcrgi*tucdcmom optata gc 
ni!na(^fubarborefidur*Cicc.QuQcxccffiiretcuJta:tu dcnicy uiuc^ 
rct^Scd plcru^ quu fiit raulta cnumerataitii fubifigim^ dcnlq? figni 
ficantcs hoc ultimu ce oium* Verg*0 crudehs alcxi mhil mca carmt 
na curas*Nilnfi mifcrcrc:mori mc dcnic^ cogis*Cicc.Q,ut3 fibi non 
multitudine milirfltno idoncos lmpatorcs:n6 pccunia fibi pfto ee ui 
dcret no dcniq? ulla re:q ptincatad bcUu admlniftrandu. Demii fo^^ 
Ict accipi pro roI6:fiue oiorpcipuecp c6 istbc cn ita iunafi Cfcc* Ins^ 
lufti():Ea demu magna uoluptas e crifpc falufti sequalcm ac pare ucr 
bis uita agcrc.Quiut.Ita dcmu mihi fatiffacles f^ apud patre fuifti* 16 
afit divl folii fiue oio:qj Plynius uidcf accipc p oio de hirundine di-'^ 
cens«Ea dcmu fola auiii no nifi uolatu depafcif ♦Ouldi^ p DemQ po 
fuit dcnicp.li«f ii.fine titulo* Siq mctu depto cafta e:ca dcniq^ cafta e« 
Tantnm Sc tanto cum gradibus:uide multum* 
Tantifpcr:uide doncc* 

Tanti bc qulri copofita^Jab cis»Toride«quati!ibct:&: qticfiq^ totide^j 
copatlua plurls S mioris*Pr«terca nuUa alia neccopatiuanec noiat 
nccdiftlocsqtseutingtocafuadiuglhls uerbis.Emo»uafnundo«u« 
neo.Mercor.Coparo^Acftlmo^TaxoJiccor.Addjco^Dlftraho^Mc 
tior p icftimo»C6ftat»c6ducoJoco*foencronpacifcor*pago pepJgU 
C6demno.poftulo*&c^fiquafi5taliafimliisho9 fignifiicationls* Nc^ 
cnim audiuim us dlci ung ucdidit hic patria aunned p ablatiufi auro 
Ver.uedidif hicauropatria.Valcri^ maxili*v.Magno*ubicp ptiouic 
russeftimaf.PlautusiEpidico.Quaticacmit.uili.Ho.qu^n ewptx* 
guo.Ncc dtciw^ cmt cquu uilioris ^carioris ue g tu: Cariori uillori^ 



Ctc g tutScd ullias q tutmt carius.Nc(y uedidl meliorfs ^es pdodi 

fieg tudcdmcIiuspeiufuCiDicenducritpterea Quatapccuia cqu6 

cmifti:ficquoc minasrlune^ Quaro mctiris pdo qd ni tibi dedit^ ee^ 

de otufcpciiesuxortibiuirgo maneretOui^iti niiks magis placult 

cu ptio mlnorc rcdimedi captiuos copia fkrct Itaq^ gtos ilios tatl cmt 

cquujgtl potui:lic expocre no poffum^:tati ptii 8c quari ptli: S\ fic ta 

io ptio quato potuuEt p copatiumut Illud Ciceronis * IMo piuris uei> 

do q alii:fortafl[c et minoris^Quu aiique doccs non ita exponas: plu* 

tis:l ptii 6c minoris i ptii» Sed fic pluris.i^pluri ptio: Minoris.l ♦ m ino / 

rl fumma. 

Tc<ftoriu i!Iinimcntii e:8< q(i pauimentfl parietisatcpincruftatio# 

Tcnebr^:uide lucc* 

Tcncf.Siquis furef re facra d ppfianojtenef ne facrilegiitan furti ati 

utro/j no auc utriufqp.Q,ui fubilulerit re fua dc facro : furti nc tenct 

an facrilegii:an neutro:no afit neutri^» Accufarc Iiuncpotes:uclfur^ 

tituel iacrilcgsi:uct de utroq^^uel de ambobus t no autem utrtul^ ucl 

amborum Gondcmnarc non licct dc urroquc ♦ fcd dc akcro uclfurti 

ucl facrilcgii.non autem fcd altcrlus.uel furti uel facrilcgil» 

Tcntorlum ubi tendim us ueia.aut iiquid inftar ucloru iiabec Uel ip 

fa potlns ucIa.Gue uclamcnta contra iniuriam c$du 

Tcnus femp pollponiE atqpin fingularl uti^ cu ablto.0t iiacftcn^qtc 

nus.uerbotenus.capulotenusJnpluraliuerocugtoetland ibla c6 

abko. Vcr.Gruru tenus a mentopalearia pender.Curti^ pauci ho/v 

ftiuten^cxacftipcnctraucrcadpartu.Ellatfignificatiour^ ad V^m 

bilicotcnus ufq^ ad umbilIc6.NiIoienus ufq^ ad nilum. ADgdo etia^ 

pro non ultro.ut gcilit confulatuiii titulotenus.1 * non ukra q titulo* 

Tcrcbra gignit diminutiuum tecebclium non terebcllam; 

Tcrgiuerfarii uidepr«uaricatores. 

Tertenus m ons potius § rerreus ac tcrraccus dicimus*. 

Teilaceus ex materia teifsc* 

Tcx tilis ucftis q> detexta ci!» 

Timeo tc tan| inimicum»timco tlbl tanquam amlco^lllic tang offe 

furus fisrliic tang defendendus. 

Tini^ilc uirus quod tina:um eftraut intin^um cft fpiculo fagitt^* 

Vcrgilius.Et tinaile uirust 

Tkubarc ♦uidc Nutarc* 

Tofaceus ex raac crla tofi* 

ToIlocapioueleduco^utfuftuKfilifiexuxore.i.habuIfiliuJreruffu^ 

nfiliu,i,cducaui.SuctoJnDomitianiuita,Dcindeuxoredoniitlaex 

q in fecdo conCulatu (uo fili0 culerat repudiauittEodc cnim mo dicl 



inus tuTir Wium ut ruftulft.Prgctcrea ut femina qutiiti matct fit didf 
pfperiifiliumJta uir quum fit patendicitur ruftulitfilium^ 
Tollo fa mmoueo* Ver.Iubct &: fublata reponi pocu!a« 
ToIIo ialtum fcrotldemt&ftjblatumrurgitinenfem.Qusedaodc 
clarantur ex illo i Neronem epigramatc quis ncget Achem mngn! dc 
flirpe Neronem Softulit hicmatrcrtfaflulit illcpatrem^ hic.fuftuHt 
raatrcm qula occidit*5c de medio abftulit.llle ruftulit patre fupra hu// 
mcros:quia fupra humcros fumpfit uel ab fncendio cripuft» 
Tonatio non tonltio diciturtSc fi tonitum dicimus» 
Tornatilepoculumtquod rornatum eftt& torno fad^um* 
TortiHs anfaiq? rctorta & replicata cft» 
Tua4u!deMea, 
Tuf:uidc Mei* 
Tum:uide Cum» 
Turbatufdc Rixam* 
Turmatim per diuerfas turmas» 

Tutus porcusttuta urbstqua: turatur alios: non q> ab aliis defenda£# 
Tamcn fi^pe paflfiucin hominibus:ut Tutus fum ab hoftibus (}> mu 
nitus 6c finc pcricuio fim* 

Traiiciocxcrcituin tranfportocxcrcitfi tranfinarc:auttrans flumch 
Traiicio marc uel flumen»l.trnfco, Aliquando urrfi^ coniunaiim ut 
Liuius.traieclt copias iberum»Er plancusttraieclt excrcitum ifarami ^« 
Ttraftim trahendotnon inrerrumpendo:ferkm fcquendo» 
Tranfm grarc:uidc Comigrarct 
Trapcsrta*uidc Argcntarii^ 
Tnbatarius qui folucndo trlbuto obnoxius cft» 
Trimus.uidc Anniculus» 

Triftior bc lachrymis oculos fuflfufa nircntcs triftlor hic cxparte ttU^ 
ftls acclpitur inquit pnfcianus«qufa comparatiufi pro mtnori ui acct^ 
pirur § ipfumpofiriuum habcat* Sacpc autcm pcr fe pofitum pro ipo 
poliduotUtcomires fenioris aceft«profenis • In quorum utroquccft 
caufa cur aliquid n os addamus» 

Nam illud tridior plane pro rriftis non pro ex parte triftis acc!pi£: Vt 
ait Quuintillan^^otimur uulgo comparatluis pro abfo[utls:ut fiquls ' 
fc infiFmiorcm appcIIans.Non dixit minus quam inflrmus*&r hoc 5c 
nior porius pro ualde fcncx quam tantum fcncx*Dc quo lattus Vide 
in litrera.S* 

Triticeus cx matcria triticf ut panis rriticeas* 

V